Cách phòng ngừa viêm gan B khi chung sống với người bệnh

Vợ anh, chị Phương Tuyết, 50 tuổi, bị lây viêm gan B từ bố. Nhiều năm qua, chị duy trì thuốc kháng virus, xét nghiệm tải lượng định kỳ, ăn uống và sinh hoạt phù hợp. Từ khi quen nhau năm 2003, chị chủ động chia sẻ tình trạng sức khỏe, nhắc chồng tiêm vaccine và tránh dùng chung vật dụng cá nhân có nguy cơ dính máu. Nhờ đó, hai con của họ sinh năm 2005 và 2007 đều an toàn.

Nhiều người trẻ cũng lo bảo vệ bạn đời. Bảo Khanh, 24 tuổi, TP HCM, mắc bệnh từ mẹ, hiện kiểm soát tốt nhờ thuốc kháng virus, chế độ sinh hoạt khoa học, tránh rượu bia, thuốc lá. Khanh luôn chia sẻ thẳng thắn tình trạng bệnh để bạn đời chủ động phòng ngừa bằng vaccine thay vì lo sợ.

Theo bác sĩ Huỳnh Đặng Ngọc Phương, bác sĩ Trưởng Trung tâm VNVC Thủ Đức, TP HCM, viêm gan B có thể gây xơ gan, ung thư gan và dễ lây giữa các cặp đôi nếu không phòng ngừa. Nghiên cứu tại Quảng Đông (Trung Quốc) cho thấy nhiều cặp chỉ vợ hoặc chồng mắc bệnh, nguyên nhân thường do chưa tiêm vaccine hoặc không tiêm nhắc khi kháng thể giảm.

Bác sĩ Phương khuyến cáo, nguyên tắc đầu tiên khi chung sống là người khỏe mạnh cần tiêm vaccine đầy đủ, kiểm tra kháng thể định kỳ để đảm bảo phòng lây nhiễm, tốt nhất từ trên 100mIU/ml trở lên. Hiện Việt Nam đang sử dụng vaccine phòng viêm gan B loại đơn và phối hợp phòng thêm bệnh viêm gan A trong một mũi tiêm, với lịch tiêm 3 mũi trong 6 tháng, cần xét nghiệm định lượng kháng thể trước tiêm.

Với các cặp đôi có một người mắc bệnh, người còn lại thuộc nhóm nguy cơ cao. Do đó, cần tiêm theo phác đồ nguy cơ cao với 4 mũi, gồm: 3 mũi trong một tháng, mũi thứ tư tiêm nhắc lại sau một năm. Sau đó, cần xét nghiệm định lượng kháng thể định kỳ và tiêm nhắc lại khi kháng thể dưới mức bảo vệ.

Nguyên tắc thứ hai là người bệnh phải điều trị và theo dõi đều đặn, dùng thuốc kháng virus, tầm soát ung thư gan, giảm tải lượng virus. Khi người bệnh được kiểm soát và người còn lại có kháng thể bảo vệ, vợ chồng vẫn có thể sinh hoạt tình dục và sinh con theo tư vấn bác sĩ.

Ngoài vaccine và điều trị, các cặp đôi cần tránh dùng chung vật dụng dễ gây trầy xước, chảy máu như bàn chải, dao cạo, nhíp, kềm bấm móng. Người thân sống chung cũng thuộc nhóm nguy cơ cao, nên xét nghiệm kháng thể và tiêm vaccine nếu chưa đủ bảo vệ; nếu đã nhiễm cần điều trị để hạn chế biến chứng.

Phụ nữ mắc viêm gan B có kế hoạch sinh con cần xét nghiệm, theo dõi và có thể dùng thuốc trong 3 tháng cuối để giảm tải lượng virus. Sau sinh, trẻ cần tiêm huyết thanh kháng viêm gan B trong 6 giờ đầu và vaccine trong 24 giờ đầu, sau đó hoàn thành lịch tiêm.

Bác sĩ Phương nhấn mạnh việc sống cùng người mắc viêm gan B không đồng nghĩa chắc chắn bị lây. Điều quan trọng là hiểu đúng bệnh, tiêm phòng đầy đủ, theo dõi kháng thể, điều trị tốt và duy trì nguyên tắc an toàn để bảo vệ sức khỏe, giữ cuộc sống vợ chồng và kế hoạch sinh con bình thường.

Phương Minh