Cán bộ hải quan ‘ăn bớt’ của sếp 800 triệu đồng doanh nghiệp hối lộ

Sai phạm của ba cán bộ là Nguyễn Thế Việt, cựu Cục phó Giám sát quản lý về Hải quan; Nguyễn Hữu Tuân, cựu Phó phòng Giám quản 5 của cục này, và Phan Công Chiến, cựu Trưởng phòng Quản lý kinh doanh dược, Cục Quản lý dược Bộ Y tế, được Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) nêu trong kết luận mới ban hành. Cả ba người bị đề nghị truy tố về tội Nhận hối lộ.

Cùng vụ án, Nguyễn Năng Mạnh, cựu Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA, bị đề nghị truy tố 3 tội danh là Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Đưa hối lộ.

Riêng bị can Nguyễn Danh Dũng, cựu cán bộ Phòng 4, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05, Bộ Công an) bị cáo buộc Cố ý làm lộ bí mật công tác.

>> Danh sách 14 bị can

Theo kết luận điều tra, Mạnh ngoài là Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA còn là Giám đốc Công ty MegaPharco, Phó giám đốc sở hữu 70% cổ phần tại Công ty MediPhar, cổ đông sáng lập Công ty Hùng Phương. Các doanh nghiệp này chuyên sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng.

Từ năm 2020 đến tháng 4/2025, để chủ động nguồn nguyên liệu cho 2 nhà máy MediPhar và MediUSA sản xuất thực phẩm chức năng, Mạnh đã sử dụng Công ty Hùng Phương để mở tờ khai hải quan. Có tờ khai mới nhập khẩu được nguyên liệu ở nước ngoài, chủ yếu từ Trung Quốc.

Khi nhập khẩu nguyên liệu sản xuất thực phẩm chức năng cần có tờ khai hải quan, hóa đơn thương mại, giấy chứng nhận xuất xứ, phân tích hàng hóa, do bên xuất khẩu cung cấp; bản tự công bố sản phẩm thể hiện thành phần, mục đích, nguyên liệu hoặc phụ gia. Ngoài ra, phải có thông báo kết quả kiểm tra đạt yêu cầu do đơn vị chức năng kiểm nghiệm thực hiện.

Gặp phó khi nhập khẩu, Mạnh đã tìm cách móc nối với cán bộ của Cục giám sát quản lý về Hải quan, Tổng cục Hải quan cũ. Mạnh được Tuân, khi đó là Phó phòng Giám quản 5, đồng ý giúp cho sớm thông quan song phải chi 1,5 tỷ đồng.

CEO MediUSA đồng ý và đã 2 lần chuyển cho Tuân, tổng 1,5 tỷ đồng. Thế nhưng Tuân lại báo cáo với cấp trên là Nguyễn Thế Việt, Cục phó giám sát quản lý về Hải quan, rằng “doanh nghiệp chi 800 triệu đồng”. Số tiền 1,5 tỷ đồng nhận của doanh nghiệp, Tuân giữ lại 800 triệu đồng và đưa cho ông Việt 700 triệu đồng.

Ngày 15/3/2023, Công ty Hùng Phương mở tờ khai hải quan tại Chi cục Hải quan Phú Thọ. Trong đó khai báo nhập khẩu nguyên liệu thực phẩm Chondroitin Sulfate Sodium 90% và Chondroitin Sulfate Sodium 80%. Chi cục Hải quan Phú Thọ sau đó lấy mẫu gửi phân tích và phân loại rồi cho thông quan.

Đến tháng 11/2023, công ty Hùng Phương tiếp tục nhập khẩu 4 lô hàng khai báo là nguyên liệu thực phẩm chức năng nhưng không được thông quan. Nhằm tìm cách tháo gỡ, Mạnh chỉ đạo cấp dưới tìm gặp Tuân để trao đổi.

Tiếp nhận ý kiến của doanh nghiệp, Tuân đưa hồ sơ cho Cục phó Việt xét duyệt. Xem xong, Việt nói “giúp được”, nhưng yêu cầu Tuân hỏi doanh nghiệp về “mức chi phí cụ thể”, kết luận nêu.

Vài ngày sau, Tuân gọi điện hẹn gặp phía công ty Hùng Phương tại quán cà phê trên phố Hoàng Cầu, Hà Nội, để trao đổi cụ thể và thống nhất mức chi là 1,5 tỷ đồng. Đem “giao dịch” về trao đổi lại với cấp trên song Tuân đã giảm bớt số tiền, nói rằng “doanh nghiệp chi 800 triệu đồng”. Ông Việt đồng ý và yêu cầu Tuân nói với doanh nghiệp đưa trước 300 triệu đồng để làm việc với Cục Quản lý dược, Bộ Y tế.

Ông Tuân gọi điện trao đổi lại và được Mạnh đồng ý tiến độ giao tiền. Đồng thời, Cục phó Việt nói rằng văn bản của Công ty Hùng Phương nêu nhiều lô hàng, nguyên liệu nên có thể Cục quản lý dược khó giải quyết. Việt bảo Tuân gọi doanh nghiệp làm lại văn bản, chỉ trình bày một vướng mắc, gửi về Cục giám sát quản lý Hải quan.

Cho cấp dưới ‘giả’ làm doanh nghiệp để đưa tiền cho cán bộ Bộ Y tế

Khoảng 14h ngày 14/12/2023, Mạnh đến cổng trụ sở Tổng cục Hải quan trên phố Dương Đình Nghệ, Hà Nội, đưa 300 triệu đồng cho Tuân như thỏa thuận. CEO MediUSA cũng hẹn khi nào có văn bản của Bộ Y tế sẽ đưa nốt 1,2 tỷ đồng. Nhận tiền xong, Tuân cầm lên phòng làm việc đưa cho Việt.

Có tiền “lót đường”, Cục phó Việt trao đổi các vướng mắc với Chiến, khi đó là Trưởng phòng Quản lý doanh nghiệp dược, Cục Quản lý dược. Ngày 25/12/2023, 6 ngày sau khi gửi văn bản mà chưa nhận được phản hồi, Việt gọi điện cho Chiến nói rằng Công ty Hùng Phương xin gặp nhờ giúp đỡ sớm ban hành văn bản. Chiến đồng ý, giao chuyên viên soạn dự thảo văn bản gửi Cục giám sát quản lý về Hải quan.

Chiều cùng ngày, Việt chuyển khoản 50 triệu đồng vào tài khoản ngân hàng của một cán bộ Phòng giám quản 5, Cục giám sát quản lý Hải quan. Việt nhờ cán bộ này “giả” là người của Công ty Hùng Phương đến đưa 50 triệu đồng cho Chiến.

Nhận được tiền, Chiến duyệt văn bản do chuyên viên dự thảo và nhờ Cục phó quản lý dược ký văn bản gửi lại phía Hải quan. Có văn bản trả lời, ông Việt chuyển cho Công ty Hùng Phương và Cục Hải quan Hà Nội, Hải Phòng, để các bên thực hiện.

Chiều tối 4/1/2024, Mạnh hẹn gặp tại quán cà phê và đưa nốt cho Tuân 1,2 tỷ đồng còn lại như thỏa thuận ban đầu. Sau khi nhận tiền của Mạnh, Tuân đưa cho Việt 400 triệu đồng vì vị Cục phó nói Tuân “giữ lại 100 triệu đồng tiền công môi giới”. Nhận 700 triệu đồng từ Tuân, ông Việt đưa cho Chiến 50 triệu đồng và cho một chuyên viên 30 triệu đồng.

Trên cơ sở văn bản của Cục quản lý dược và Cục giám sát quản lý về Hải quan, Chi cục Hải quan quản lý hàng đầu tư gia công Hà Nội đã cho Công ty Hùng Phương thông quan hàng hóa tồn đọng. Doanh nghiệp cũng được cho nhập khẩu các lô hàng mới là nguyên liệu thực phẩm, có chất Chondroitin Sulfate Sodium.

Ngoài hành vi này, Mạnh còn bị cáo buộc trong các lần đặt lịch thẩm định và hậu kiểm hai nhà máy đã đưa tổng cộng 3,5 tỷ đồng cho nhiều cán bộ của Cục an toàn thực phẩm Bộ Y tế. Những người nhận tiền của Mạnh đã bị xét xử ở vụ án xảy ra tại Cục an toàn thực phẩm.

C03 cáo buộc, Mạnh đã sản xuất, buôn bán 88 sản phẩm thực phẩm chức năng giả trị giá 539 tỷ đồng, thu lợi bất chính hơn 264 tỷ đồng. Ngoài ra, Mạnh còn đưa hối lộ gần 5 tỷ đồng và vi phạm về kế toán gây thiệt hại gần 144 tỷ đồng.

Quá trình điều tra, C03 đã kê biên 23 bất động sản và thu giữ 19 sổ đỏ của bị can Mạnh và 3 đồng phạm. Các bị can và người liên quan đã nộp khắc phục tổng số 1,6 tỷ đồng.

Phạm Dự