Câu chuyện đặc biệt phía sau bài hát “Mùa xuân đầu tiên” của Văn Cao

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, họa sĩ Văn Thao – con trai nhạc sĩ Văn Cao – cho biết, vào một ngày giáp Tết Bính Thìn (năm 1976), ông trở về nhà, sững sờ với tiếng đàn dương cầm vọng ra từ căn gác nhỏ số 108 Yết Kiêu (Hà Nội) của gia đình.

Cố nhạc sĩ Văn Cao (Ảnh: Gia đình cung cấp).

“Bước vào nhà, tôi nhìn thấy bố đang ngồi bên cây đàn, tay ông lướt nhẹ trên các phím dương cầm, cả căn nhà vang lên một giai điệu nhẹ nhàng, du dương của bài hát. Nói thật, tôi đã “nổi da gà” khi nghe bài hát của ông.

Năm 1976 là năm đầu tiên sau khi đất nước thống nhất, bố tôi đặt tên là Mùa xuân đầu tiên, có ý nghĩa là mùa xuân xum họp, mùa xuân của đất nước đã nối liền một dải. Bố tôi nói, mình đã tưởng tượng đến ngày vui này nhiều năm trước và ấp ủ bài hát đã lâu rồi…”, họa sĩ Văn Thao kể.

Con trai nhạc sĩ Văn Cao chia sẻ thêm rằng, khi sáng tác Tiến về Hà Nội – bài hát được viết trước ngày Thủ đô giải phóng (ngày 10/10/1954) – tới 5 năm, bố ông từng bị phê bình là “lạc quan tếu”, vì thế một thời gian dài, Văn Cao chỉ sáng tác nhạc không lời, nhạc phim, làm thơ, vẽ tem… Khi nhìn thấy bố mình ngồi đàn và hát, ông Văn Thao rất bất ngờ và xúc động.

“Sau khi sáng tác, Mùa xuân đầu tiên được in trên báo Sài Gòn Giải Phóng. Bài hát có giai điệu du dương, mượt mà được viết trên điệu valse nhẹ nhàng như bài hát Làng tôi, Ngày mùa… không cần cầu kỳ nhưng đẹp và sang trọng khiến ai cũng có thể cảm nhận.

Lời bài hát có những hình ảnh dung dị của quê hương như: Gà gáy buổi trưa, khói bay trên sông, người mẹ già hạnh phúc gặp lại các con, giọt sương trên vai anh… Nhưng chỉ khi không còn chiến tranh, con người mới cảm nhận được vẻ đẹp của đất nước và thấy hòa bình quý giá đến nhường nào…”, họa sĩ Văn Thao nói.

Theo ông Văn Thao, ngay trong năm 1976, bài hát Mùa xuân đầu tiên đã được in và biểu diễn ở Nga. Bài hát cũng được dịch sang tiếng Nga và được nhiều người yêu mến.

Vào năm 1979, em gái họa sĩ Văn Thao là Hương Hương đi học ở Nga, chị bất ngờ khi biết tin bài hát Mùa xuân đầu tiên của bố mình được bầu chọn là một trong 10 bài hát trữ tình hay nhất thế giới.

“Khi báo tin về cho bố, cả gia đình bất ngờ, thậm chí cả Đại sứ quán Việt Nam tại Nga lúc bấy giờ cũng bất ngờ vì không hiểu sao người Nga lại biết đến bài hát này và bình chọn. Trong khi đó ở trong nước, bài hát này cũng chưa được lưu hành rộng rãi.

Năm đó, em gái tôi đại diện cho gia đình đến lĩnh giải thưởng, tiền của giải thưởng chừng vài chục rúp (tiền của Nga). Bố tôi bảo em gái cứ giữ lấy mà chi tiêu… sự vinh danh dành cho bài hát khiến ông rất hạnh phúc…”, ông Thao chia sẻ.

Họa sĩ Văn Thao kể nhiều câu chuyện về bài hát “Mùa xuân đầu tiên” của cha mình (Ảnh: Nguyễn Hà Nam).