Chỉ cần mỗi người chúng ta âm thầm nỗ lực, thế giới này sẽ trở nên tươi đẹp gấp vạn lần

Một trong những hình ảnh được chia sẻ nhiều nhất sau đêm gala WeChoice Awards là khi bác sĩ Chuyên Khoa II, Giám đốc bệnh viện Từ Dũ -Trần Ngọc Hải chia sẻ về một khoảnh khắc nghẹt thở khi ekip bệnh viện Từ Dũ và Nhi Đồng 2 thực hiện thành công ca thông tim bào thai. Đây không phải một kỳ tích ở nơi nào xa xôi, mà là một kỳ tích được chính người Việt chinh phục. “Việt Nam là nước thứ 4 trên thế giới làm chủ được kỹ thuật này”. Bác sĩ chia sẻ, và cũng mong muốn nhân cơ hội này để thông báo tới tất cả các sản phụ trên đất nước Việt Nam đừng từ bỏ hy vọng khi thai nhi có vấn đề về tim.

Phía sau giây phút vinh danh ấy là 16 năm chuẩn bị âm thầm của các bác sĩ, và nhìn rộng ra, đó cũng là nhịp đập chung của cả 5 Đại sứ truyền cảm hứng của WeChoice Awards năm nay. Họ đều là những người chọn gắn bó với công việc của mình bằng một tình yêu và niềm tin bền bỉ. Ta thấy HLV Mai Đức Chung – người “bác” già tóc bạc dành trọn 30 năm để chăm chút cho bóng đá nữ kể từ những ngày đầu tiên. Ta thấy Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy, người miệt mài ngồi trước màn hình dữ liệu mỗi mùa bão lũ để cung cấp những thông tin hữu ích cho đồng bào. Ta gặp cô giáo Phấn 70 tuổi vẫn nâng niu từng nét chữ của những bệnh nhi ung thư, và đoàn phim Mưa Đỏ dấn thân suốt 81 ngày đêm để tri ân một thế hệ đã để lại máu xương nơi thành cổ Quảng Trị.

Năm câu chuyện ấy, dù khác nhau về xuất phát điểm hay công việc, nhưng đều gặp nhau ở một giao lộ duy nhất: Họ không lao động để trở thành vĩ nhân, họ dấn thân vì không thể khước từ tiếng gọi của lương tâm và trách nhiệm. Những con người ấy nhắc chúng ta nhớ về một sự thật rất đỗi chân phương: Phía sau mỗi cái tên được gọi vang rực rỡ, luôn là hàng vạn ngày dài đằng đẵng họ lặng lẽ sống trọn vẹn với phần việc của mình trong bóng tối.

Trong suốt 16 năm qua, tại một căn phòng nhỏ của Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, có một lớp học đặc biệt mà tiếng đọc bài đôi khi bị ngắt quãng bởi tiếng xe đẩy y tế hay những cơn đau đột ngột. Đó là nơi cô giáo Đinh Thị Kim Phấn đã dành trọn những năm tháng hưu trí để thực hiện một lý tưởng âm thầm: Trả lại tuổi thơ bình thường cho những đứa trẻ bị bệnh tật bủa vây.

Hành trình của cô Phấn đong đếm bằng niềm hy vọng được thắp lại trong đôi mắt trẻ thơ. Có những cậu bé, cô bé từ lớp học này đã khỏe lại, mang theo những con chữ và tình yêu thương của cô cùng các y bác sĩ để bước vào đời, trở thành những công dân có ích. Với các em, cô Phấn không chỉ dạy chữ, cô dạy các em cách chiến thắng nỗi sợ hãi và tin vào ngày mai. Nhưng lớp học ấy cũng là nơi chứng kiến không ít cuộc chia ly.

Cô vẫn hay kể về Lê Quang Trường, cậu bé má phúng phính đã theo lớp suốt 10 năm trước khi vĩnh viễn trở thành “thiên thần”. Trường đi đã 5 năm, nhưng cô vẫn lặn lội về tận Tây Ninh chỉ để trả lại những cuốn tập vở cũ cho gia đình. Cô muốn ba mẹ em được cầm trên tay những ký ức còn sót lại của con trai mình. Một cậu bé đáng yêu, một người học trò chăm chỉ đã nắn nót viết tên mình thật tròn trịa trước khi tạm biệt cuộc sống này.

Với cô Phấn, sự tận tâm là nỗ lực thầm lặng để giữ lại chút niềm vui trong trẻo cho những đứa trẻ đang ngày ngày phải chiến đấu với bệnh tật. Để dù hành trình của mỗi đứa trẻ dài hay ngắn, các em vẫn được đi trọn con đường của mình trong tình yêu thương ấm áp. 

Cái sự “tận tâm vì một người” ấy cũng chính là bản năng của những người thầy thuốc trong ê-kíp thông tim bào thai. Đứng trước một quả tim thai nhi chỉ nhỏ như quả dâu tây, chia làm bốn phần mỏng manh, bác sĩ Trần Ngọc Hải và các đồng nghiệp đã phải thực hiện những thao tác mà ông gọi là “làm trong tưởng tượng”. 16 năm âm thầm chuẩn bị cho những ca can thiệp chưa đầy một giờ đồng hồ, đó không phải là sự liều lĩnh nhất thời, mà là sự gan lì của những người không nỡ buông tay trước số phận.

Bác sĩ Hải chia sẻ, họ đi xuyên dụng cụ qua bụng người mẹ, xuyên qua tử cung, lồng ngực để vào buồng thất mà không có dụng cụ dẫn đường. Trong khoảnh khắc ấy, thứ “GPS” duy nhất dẫn đường cho mũi kim chính là trách nhiệm với mầm sống vẫn còn đang bào thai. Họ chấp nhận đứng ở ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, đối mặt với áp lực nghẹt thở chỉ để một người mẹ có thêm cơ hội duy trì sự sống cho con mình. Với ê-kíp bác sĩ, đó là lời giải cho những đêm thức trắng trăn trở, hàng nghìn giờ nghiên cứu, chuẩn bị, luyện tập để lấy lại được nhịp đập cho một “trái dâu tây” nhỏ xíu.

Họ dạy chúng ta một bài học rất thực tế: Bạn không cần phải làm điều gì vĩ đại để được gọi là anh hùng. Một nụ cười cho những em nhỏ, một thai nhi được hồi sinh nhịp đập ngay trong bụng mẹ – đó chính là những “bầu trời” rực rỡ nhất mà sự tận tâm thầm lặng đã tạo ra. Khi bạn nỗ lực hết mình vì thế giới của một người, bạn đã vô tình làm cho cả thế giới này trở nên đáng sống hơn nhiều lần.

Để sự tận tâm không dừng lại ở những lời tán dương hoa mỹ, nó phải được đo bằng sức nặng của trí tuệ và bản lĩnh dấn thân. Đó là khi người ta chọn đối mặt với những nơi rủi ro luôn chực chờ và áp lực đủ sức bẻ gãy bất kỳ ý chí tầm thường nào. Với Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy hay đoàn phim Mưa Đỏ, sự tận tụy không phải là một cảm xúc bộc phát nhất thời, mà là một sự lựa chọn bền bỉ được rèn giũa qua hàng thập kỷ.

Ở TS. Nguyễn Ngọc Huy, ta thấy chân dung một nhà khoa học bước ra khỏi tháp ngà của những tấm bằng tiến sĩ tại Nhật Bản để lao vào cuộc chiến cân não với thiên tai. Anh không chọn cách ngồi trong phòng kính đọc biểu đồ, anh chọn làm người đứng ở lằn ranh giữa dữ liệu khô khan và sinh mệnh con người. 20 năm nghiên cứu về biến đổi khí hậu là quãng thời gian đủ dài để một người hiểu rằng: Trong cơn bão dữ, thứ giết người nhanh hơn cả dòng nước lũ chính là sự hỗn loạn của thông tin.

Sự dấn thân của anh Huy mang tính “cực đoan” của một người trí thức. Anh sẵn sàng bỏ tiền túi mua dữ liệu vệ tinh quốc tế, thức trắng đêm để “soi” từng milimet mực nước dâng trên các livestream hiện trường, rồi dùng chính những “camera chạy bằng cơm” – là tai mắt của bà con địa phương – để hiệu chỉnh sai số cho các trung tâm dự báo lớn. Áp lực của anh không chỉ là dự báo chính xác, mà là giữ cho hàng triệu người sự tỉnh táo và bình tĩnh giữa “biển” thông tin về vỡ đập, siêu bão. Anh thừa nhận mình từng muốn dừng lại vì gánh nặng tinh thần quá lớn, bởi mỗi dòng chữ anh viết ra đều mang theo sức nặng của những quyết định sinh tử. Đó chính là thứ trí tuệ dấn thân: Dùng kiến thức làm lá chắn, dùng sự tỉ mỉ để bảo vệ đồng bào.

Cũng với tinh thần “không chọn việc nhẹ nhàng” ấy, đoàn phim Mưa Đỏ đã chọn dầm mình suốt 81 ngày đêm trên phim trường – một con số mang tính biểu tượng, khớp đúng với 81 ngày đêm bảo vệ thành cổ Quảng Trị mùa hè năm 1972. Để tái hiện lại một trang sử hào hùng một cách sống động và bi tráng nhất, họ đã dấn thân vào những điều kiện khắc nghiệt nhất, từ sự thiếu thốn vật chất đến áp lực phải làm sao để câu chuyện về những người lính đã ngã xuống không chỉ còn là những con số trong sách giáo khoa.

Làm phim chiến tranh ở Việt Nam vốn đã là một thách thức. Nó đòi hỏi chi phí lớn, bối cảnh phức tạp, hàng trăm diễn viên quần chúng, hàng nghìn đạo cụ, và đặc biệt là sự chính xác lịch sử. Nhưng điều khiến Mưa Đỏ khác biệt không chỉ nằm ở quy mô tái dựng, mà ở thái độ làm nghề. Ê-kíp kiên nhẫn với từng lớp bùn trên áo lính, từng vệt cháy sém trên thành cổ, từng khoảng lặng trước một cái ngã xuống. Sự nỗ lực của cả họ đã thật sự làm sống lại lịch sử.

81 ngày đêm năm 1972 đã đi vào sử sách. 81 ngày đêm của đoàn phim hôm nay là một hành trình khác – hành trình tôn vinh ký ức của một thế hệ. Và trong hành trình ấy, họ đã chọn con đường khó nhất. Bởi đôi khi, chỉ khi dám bước vào mưa đỏ, người ta mới hiểu hết giá trị của bầu trời trong xanh.

Điểm chung của anh Huy hay những người làm phim Mưa Đỏ là họ không bao giờ đứng ngoài cuộc. Họ chọn dấn thân vào những nơi khó khăn nhất để tận hiến 100% sức lực và trí tuệ của mình. Và cho dù thử thách đấy có lớn đến nhường nào, họ vẫn sẽ cố gắng vượt qua. Bởi đó là một trách nhiệm với cộng đồng mà chính họ đã quyết định nhận lấy về mình.

Nếu sự tận tâm của những người làm khoa học hay nghệ thuật nằm ở kết quả công việc, thì với HLV Mai Đức Chung, nó nằm ở sự hiện diện. Có những người dành cả đời để đi tìm hào quang, nhưng cũng có những người như ông Chung, dành cả đời chỉ để làm một việc duy nhất: Trở thành một điểm tựa không thay đổi cho nền bóng đá nữ non trẻ.

Nhìn vào hành trình gần 30 năm của ông với bóng đá nữ, người ta thấy một sự nhẫn nại khó tin. Năm 1997, khi bóng đá nữ Việt Nam còn là một khái niệm xa lạ, HLV Chung đã ở đó. Ông bắt đầu ở thời điểm mà các khán đài vẫn còn vắng lặng, tiền thưởng chỉ đủ mua vài hộp sữa, và sự quan tâm của xã hội gần như bằng không. Một người đàn ông sinh ra ở làng hoa Ngọc Hà, mang trong mình vẻ hào hoa, điềm đạm và sở hữu một sự “lì lợm” đến kỳ lạ với nghề. Ông không tiên phong để trở thành người đầu tiên nhận huy chương, ông tiên phong để khai phá một con đường mà lúc bấy giờ chẳng ai muốn đi.

Sự tận tuỵ của ông Chung không phải là những khẩu hiệu truyền lửa rầm rộ, mà là bản năng của một người che chở. Câu nói nổi tiếng nhất của ông: “Thắng thì các con nhận, thua thì bác chịu” không phải là một chiến thuật tâm lý hay lời nói qua loa. Nó là một sự cam kết bằng danh dự. Trong một thế giới bóng đá đầy rẫy áp lực và những toan tính thành tích, ông chọn đứng ra làm “bia đỡ đạn” cho học trò. Năm 2017, khi đội tuyển nam rơi vào khủng hoảng trầm trọng sau thất bại tại SEA Games, chính ông là người duy nhất sẵn sàng ngồi vào chiếc ghế tạm quyền – nơi mà lúc đó ai cũng coi là “ghế nóng” đầy rủi ro cho sự nghiệp. Ông nhận lời chỉ đơn giản vì “VFF cần, đội tuyển cần thì bác làm”.

Tại sao khi khó khăn nhất, người ta luôn tìm đến Mai Đức Chung? Bởi vì uy tín của một con người không được xây bằng những lời nói hay những tấm bằng khen rực rỡ, nó được xây bằng sự hiện diện bền bỉ qua bão giông. Người ta tin ông vì qua ba thập kỷ, dù bóng đá nữ đang ở đáy sâu của sự lãng quên hay đang đứng trên đỉnh cao World Cup, người đàn ông ấy vẫn đứng nguyên ở đó, bên đường biên, với mái tóc bạc trắng và một tình yêu không hề thay đổi. Ông bảo vệ học trò không chỉ khỏi dư luận, mà bảo vệ cả niềm đam mê trong họ, gửi từng đồng tiền nhỏ cho cầu thủ về quê giỗ mẹ, hay dặn dò từng bước chạy để tránh chấn thương trong ngày đông giá rét.

Ở tuổi 75, mái đầu đã bạc trắng, ông vẫn đứng lặng lẽ dưới mưa nhắc học trò khởi động kỹ hay dặn dò từng chút một như người thân trong nhà. Lời khẳng định “thắng các con nhận, thua bác chịu” của ông không phải là một câu khẩu hiệu để lên mặt báo, mà là bản năng che chở của một người đã dành trọn 30 năm để đi cùng bóng đá nữ, kể cả những lúc khán đài không một bóng người và chẳng mấy ai quan tâm họ thắng hay bại.

Nghệ sĩ Hà Anh Tuấn nói một câu rất hay về ê-kíp bác sĩ thông tim bào thai: “Tôi thấy ở đó một Việt Nam ham học, cần mẫn và luôn phấn đấu vì đồng bào”. Câu nói này không chỉ dành cho những người mặc áo blouse trắng, mà nó còn là hình ảnh chung của những người Việt chọn sự bền bỉ, trí tuệ và lòng nhân ái làm điểm tựa giữa một thời đại vốn dĩ đã quá vội vã và nhiều hoài nghi.

Khi chúng ta thấy một ai đó làm đi làm lại một việc tốt suốt nửa đời người mà không mưu cầu sự tung hô, ta tự khắc biết rằng mình có thể đặt niềm tin nơi họ. Sự tử tế vốn dĩ không cần gồng mình để chứng tỏ, chỉ cần bạn đủ kiên trì với phần việc của mình, thời gian sẽ trở thành nhân chứng công bằng nhất. Chính những con người thầm lặng này đã nhắc nhở chúng ta rằng: Vẫn có những con người bình thường, cần mẫn mỗi ngày làm công việc họ tin là đúng. Và cứ thế, những điều phi thường xuất hiện. 

Bài phát biểu của bác sĩ Trần Ngọc Hải tại Gala WeChoice chính là một lời nhắc nhở đầy xúc động về giá trị của những ngày tháng thầm lặng. Để có thể thực hiện một ca can thiệp chính xác đến từng milimet vào quả tim bé xíu của một thai nhi, ê-kíp bác sĩ đã phải trải qua 16 năm bền bỉ chuẩn bị. 16 năm đó không có vinh quang, không có tiếng vỗ tay, chỉ có những người thầy thuốc tự giam mình trong phòng thực hành, tỉ mẩn rút kinh nghiệm từ hàng nghìn lần thất bại. Họ nhẫn nại như thế chỉ để khi một người mẹ cần đến mình, họ đủ giỏi và đủ bình tĩnh để không làm tuột mất một sinh mệnh. Sự “vi diệu” mà chúng ta thấy thực chất là kết tinh của một lòng tận tụy đến mức tuyệt đối trong bóng tối.

5 vị Đại sứ của WeChoice năm nay không rực rỡ nhờ ánh đèn sân khấu, mà chính sự tận tâm tự thân đã khiến họ tỏa sáng. Họ dạy chúng ta rằng uy tín không được xây bằng những danh xưng hào nhoáng, mà được xây bằng sự hiện diện bền bỉ qua hàng thập kỷ, dù là ở bên đường biên sân cỏ, trong phòng mổ hay giữa những lớp học nơi bệnh viện. Thông điệp “Viết tiếp câu chuyện Việt Nam” vì thế sẽ không nằm ở những điều gì quá vĩ mô. Nó nằm ngay ở đôi bàn tay và sự tử tế của mỗi con người.

Chỉ cần mỗi chúng ta âm thầm làm tốt phần việc của mình, nỗ lực sống trọn vẹn và trách nhiệm với phần đời của mình, thế giới tự khắc sẽ trở nên ấm áp và đáng giá hơn gấp vạn lần. Năm mới, chúc bạn bớt lo lắng về việc mình là ai trong mắt người khác. Chỉ cần bạn đủ tận tâm với cuộc đời này, cuộc đời tự khắc sẽ có cách gọi tên bạn vào lúc bạn xứng đáng nhất.