Chỉ kiểm tra tại trụ sở với trường hợp người nộp thuế rủi ro cao, như chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi loại hình hoặc địa điểm, phá sản, giải thể…

Ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Quản lý thuế (sửa đổi), với đa số đại biểu tán thành. Luật này được ban hành dưới tên Luật Quản lý thuế 2025 và sẽ có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026 (một số quy định riêng có thể có hiệu lực sớm hơn).

Tại tọa đàm Luật quản lý thuế (sửa đổi) – những điều hộ kinh doanh cần biết của VTV Digital mới đây, bà Phạm Thị Minh Hiền, Phó trưởng ban Chính sách thuế quốc tế, Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã chia sẻ về điểm mới của Luật Quản lý thuế 2025.

Bà Hiền cho biết, một trong những tinh thần sửa đổi lớn nhất của luật lần này là chuyển từ cơ chế quản lý thuế theo chức năng sang quản lý thuế theo đối tượng người nộp thuế, kết hợp với quản lý theo chức năng, đồng thời chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ.

Ngoài ra, luật đã đơn giản hóa rất nhiều thủ tục hành chính. Các nội dung liên quan đến thành phần hồ sơ trong thủ tục đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, miễn giảm thuế, hoàn thuế đều được cắt giảm đáng kể. Bên cạnh đó, luật cũng quy định toàn bộ các thủ tục liên quan đến quản lý thuế sẽ được thực hiện trên môi trường điện tử, phù hợp với thông lệ quốc tế, lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ.

Một số điểm mới nổi bật của Luật Quản lý thuế sửa đổi lần này là thúc đẩy sự tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế, trên cơ sở phân loại mức độ rủi ro và mức độ tuân thủ pháp luật.

Theo quy định, cơ quan thuế sẽ phân nhóm người nộp thuế theo lĩnh vực, ngành nghề đặc thù; loại hình pháp lý; cơ cấu sở hữu; quy mô hoạt động; quy mô doanh thu; số nộp ngân sách; mức độ và lịch sử tuân thủ pháp luật.

Trên cơ sở đó, cơ quan thuế xác định chế độ ưu tiên trong quản lý thuế và phân bổ nguồn lực quản lý cho phù hợp. Những người nộp thuế có mức độ tuân thủ tốt sẽ được áp dụng chế độ ưu tiên, đồng thời tăng cường giám sát và xử lý kịp thời đối với các trường hợp không tuân thủ.

Một điểm nổi bật khác của luật lần này là bổ sung quy định về khai bổ sung hồ sơ khai thuế. Theo đó, thời gian được khai bổ sung được rút ngắn từ 10 năm xuống còn 5 năm, phù hợp với xu hướng quốc tế và góp phần nâng cao tính tuân thủ của người nộp thuế.

Luật cũng bổ sung quy định trong trường hợp người nộp thuế phát hiện hồ sơ đã khai có sai sót liên quan đến thời kỳ đã được thanh tra, kiểm tra, thì được bổ sung hồ sơ giải trình với cơ quan thuế. Sau khi cơ quan thuế xem xét hồ sơ giải trình và xác định phù hợp, người nộp thuế được thực hiện khai bổ sung hồ sơ khai thuế theo quy định. Nội dung này là điểm sửa đổi so với Luật Quản lý thuế số 56 ban hành năm 2024.

Bà Hiền cho biết, Luật Quản lý thuế sửa đổi cũng bổ sung nhiều quyền hơn cho người nộp thuế, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và hiện đại hóa công tác quản lý thuế.

“Ví dụ, người nộp thuế đáp ứng điều kiện áp dụng chế độ ưu tiên sẽ được cơ quan thuế xác định và áp dụng chế độ này; được tra cứu toàn bộ tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế; nhận các thông báo về số tiền thuế thông qua tài khoản điện tử kết nối với cơ quan thuế; không phải cung cấp lại các hồ sơ, tài liệu và thông tin mà cơ quan thuế đã có trong hồ sơ thuế”, bà Hiền dẫn chứng.

Ngoài việc tăng cường tính tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế, bà Hiền cho biết Luật Quản lý thuế sửa đổi lần này đã khắc phục nhiều bất cập, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thời gian qua, qua đó tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế.

Một số nội dung sửa đổi được đánh giá là rất thiết thực. Chẳng hạn, luật bổ sung quy định trong trường hợp số tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt đã được cơ quan thuế cấp mã định danh, người nộp thuế sẽ thực hiện nộp thuế theo mã định danh này. Quy định này phù hợp với phương thức quản lý thuế điện tử, chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt hiện nay.

Một nội dung khác là cơ quan thuế sẽ triển khai hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế tự động trên cơ sở dữ liệu, tiêu chí quản lý rủi ro và quy trình xử lý tự động. Thực tế trong các năm 2024–2025, cơ quan thuế đã triển khai hoàn thuế thu nhập cá nhân tự động. Nay cơ chế này được luật hóa, tạo cơ sở để triển khai hoàn thuế tự động theo từng giai đoạn, phù hợp với điều kiện thực tế, hạ tầng và công nghệ thông tin, qua đó góp phần đẩy nhanh quá trình hoàn thuế.

Luật cũng bổ sung quy định về khoanh tiền thuế nợ đối với người nộp thuế bị hạn chế quyền khai thác, sử dụng đất đai, khoáng sản đã được cấp do nguyên nhân từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong trường hợp này, người nộp thuế sẽ không bị tính tiền chậm nộp trong thời gian khoanh nợ.

Bên cạnh đó, luật quy định cơ quan thuế thực hiện kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế đối với các trường hợp có rủi ro cao, chẳng hạn như chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi loại hình, phá sản, giải thể hoặc chuyển địa điểm kinh doanh. Quy định này nhằm giảm gánh nặng cho người nộp thuế, tối ưu hóa nguồn lực của cơ quan thuế, đồng thời phòng ngừa gian lận đối với các trường hợp có mức độ rủi ro cao.