Dù Mỹ và Israel đang tăng cường sức ép quân sự, thu thập tin tình báo, giới lãnh đạo Iran vẫn tổ chức họp ở Tehran, tạo cơ hội cho đối phương tung đòn hạ sát.
Chính phủ Iran trong những tháng qua được cho là đã rút ra những bài học xương máu từ cuộc xung đột kéo dài 12 ngày với Israel và Mỹ hồi tháng 6 năm ngoái, đặc biệt là thất bại trong nỗ lực phản gián.
Sau khi hàng loạt lãnh đạo và chỉ huy hàng đầu bị lộ vị trí và trúng đòn tập kích của Israel dù ẩn náu trong hầm ngầm sâu dưới lòng đất vào tháng 6/2025, giới chức an ninh Iran mới vỡ lẽ rằng tình báo Israel đã theo dấu được họ chỉ vì đội vệ sĩ mang theo điện thoại di động.
Khói đen bốc lên tại thủ đô Tehran, Iran, sau một cuộc tập kích của Israel hôm 1/3. Ảnh: Anadolu Agency
Thất bại đó đã khiến Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei vô cùng giận dữ và Iran được cho là đã có những thay đổi đáng kể trong bộ máy tình báo, phản gián. Nước này cũng tăng cường quyền lực của Hội đồng An ninh Tối cao được lãnh đạo bởi Ali Larijani, quan chức thân cận của lãnh tụ Khamenei, để điều hành đất nước trong thời chiến.
Ông Khamenei cũng ít xuất hiện hơn và chủ yếu làm việc trong các hầm ngầm kiên cố, nhằm tránh nguy cơ bị tình báo Mỹ, Israel phát hiện. Nhưng khi căng thẳng với Mỹ leo thang đáng kể trong hai tháng qua, Iran tiếp tục phạm phải những sai lầm chết người.
Sai lầm thảm khốc
Các quan chức quốc phòng Israel cho biết một số lãnh đạo quân sự và tình báo cấp cao nhất của Iran đã tập trung họp ngay trong tòa nhà trên mặt đất tại trụ sở Hội đồng An ninh Quốc gia, giữa lúc cả thế giới đang dự đoán Mỹ, Israel, hoặc cả hai, sắp tung đòn tấn công họ.
Ngay cả Lãnh tụ Tối cao Khamenei, người vốn đang liên tục di chuyển giữa các hầm trú ẩn bí mật, cũng xuất hiện trên mặt đất, tại khu dinh thự quen thuộc của ông, để tham gia cuộc họp khác với các trợ lý cấp cao.
Các cuộc họp được lên kế hoạch diễn ra vào sáng 28/2, ngày làm việc đầu tiên trong tuần theo lịch của Iran. Tuy nhiên, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ đã nắm được kế hoạch này từ trước đó một tuần, rồi chuyển thông tin cho Mossad, cơ quan tình báo nổi tiếng của Israel.
Mossad đã xác thực thông tin này bằng các nguồn tin riêng của họ, nhưng chưa rõ làm thế nào họ biết chắc cả ba cuộc họp sẽ bắt đầu vào lúc 9h40 sáng 28/2 theo giờ Tehran.
Cũng chưa rõ lý do các quan chức cấp cao Iran không họp trong hầm ngầm, nhưng họ dường như tin rằng Mỹ và Israel sẽ không tung đòn tập kích khi các cuộc đàm phán vừa diễn ra ở Geneva, Thụy Sĩ hôm 26/2 và vòng đàm phán tiếp theo được lên kế hoạch vài ngày tới.
Nhưng họ đã sai. Tận dụng thông tin tình báo thu được cùng các nguồn tin mật khác, Israel đã phối hợp với Mỹ mở ba đợt tấn công chớp nhoáng ngay trong sáng 28/2, xóa sổ bộ chỉ huy cấp cao và nhanh chóng vô hiệu hóa hệ thống phòng không Iran. Lãnh tụ Tối cao Khamenei cùng nhiều chỉ huy quân đội và Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã thiệt mạng trong đòn tập kích.
Quân đội Israel tập kích “trái tim của Tehran” ngày 1/3. Ảnh: IDF
Đài CNN dẫn nguồn tin từ Israel cho biết tình báo nước này đã thu được ảnh chụp thi thể của ông Khamenei, cho thấy nhiều khả năng điệp viên Israel đã xâm nhập sâu vào hệ thống chính trị Iran.
Quân đội Israel đã chuẩn bị cho cuộc tập kích suốt nhiều tháng. Những ngày gần đây, họ luôn ở trong trạng thái sẵn sàng hành động, chỉ chờ cơ quan tình báo nắm bắt được thời gian, địa điểm của một cuộc họp có dàn lãnh đạo cấp cao Iran tham dự. Việc tấn công vào ban ngày thay vì ban đêm như một số chiến dịch trước đây đã góp phần tạo nên yếu tố bất ngờ chiến thuật.
Tính bất ngờ được coi là yếu tố quan trọng nhất của cuộc tập kích. Zohar Palti, cựu cục trưởng Cục Chính trị – Quân sự thuộc Bộ Quốc phòng Israel, cho hay trong chiến dịch tấn công tháng 6/2025, Tel Aviv đã lên kế hoạch hạ sát Lãnh tụ Iran Khamenei cùng các quan chức cấp cao Iran khác, nhưng Tổng thống Trump đã bác bỏ. Ông Khamenei sau đó đã rút xuống hầm ngầm.
Vì vậy, các nhà lập kế hoạch cho cuộc tập kích hồi cuối tuần tin rằng mọi nỗ lực nhằm vào giới lãnh đạo cấp cao Iran đều phải được thực hiện ngay trong đợt đầu tiên, nếu không Tehran sẽ sớm triển khai biện pháp phòng ngừa, theo giới chức quốc phòng Israel.
Vài phút sau khi các cuộc họp ở trung tâm Tehran bắt đầu, cả ba địa điểm đều trúng loạt tên lửa, bom dẫn đường chính xác của Israel. Ông Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao Iran sau đó được xác định đã thiệt mạng, trong đòn tập kích thảm khốc nhất từ trước tới nay của Israel nhắm vào bộ máy lãnh đạo Iran.
Đòn đánh bồi
Sau loạt tên lửa đầu tiên, khi hệ thống an ninh, tình báo Iran đang ngỡ ngàng, Israel đã tung ra đòn đánh bồi tiếp theo, nhằm triệt hạ các hệ thống tên lửa đạn đạo của Tehran, từ kho lưu trữ, bệ phóng, kíp vận hành đến cả những cơ sở sản xuất, cũng như các trận địa phòng không, đặc biệt là hệ thống bảo vệ Tehran.
Israel từng đánh vào các hệ thống này trong đợt giao tranh hồi năm ngoái và tuyên bố đã phá hủy chúng hoàn toàn, nhưng Iran thực tế vẫn khôi phục được một phần năng lực phòng không nhờ khả năng tự sản xuất.
Một loại vũ khí then chốt của Israel được sử dụng vào sáng 28/2 cũng góp phần tạo nên yếu tố bất ngờ là mẫu tên lửa đạn đạo có khả năng phóng từ tiêm kích F-15 ở khoảng cách xa.
Tên lửa này ban đầu được phát triển làm mục tiêu giả định cho hệ thống đánh chặn tên lửa đạn đạo Arrow của Israel. Tuy nhiên, phiên bản mới mang tên Black Sparrow (Chim sẻ Đen) đã giúp tiêm kích Israel tấn công các mục tiêu nằm sâu bên trong lãnh thổ Iran mà không phải tiến vào tầm bắn của tên lửa phòng không đối phương.
Những mục tiêu hứng tên lửa khi Mỹ, Israel tập kích Iran hôm 28/2. Đồ họa: Anadolu Agency
Israel lần đầu sử dụng loại tên lửa này để đáp trả cuộc tấn công của Iran hồi năm 2024, đánh trúng một hệ thống radar. Sau đó, chúng tiếp tục được sử dụng để làm tê liệt các trận địa đất phòng không của Iran trong những đợt tấn công do Israel triển khai vào tháng 11/2024 và thêm lần nữa vào tháng 6 năm ngoái.
Đến trưa 1/3, giới chức quân sự Israel tuyên bố đã hoàn toàn làm chủ bầu trời Iran và các tiêm kích của họ đang tự do oanh tạc trên không phận Tehran.
“Iran đang hoàn toàn phơi mình trước các đợt không kích”, Amir Eshel, cựu tư lệnh không quân Israel, nhận định. “Giờ đây, quyền quyết định đánh vào đâu, khi nào và ra sao hoàn toàn thuộc về lực lượng Mỹ và Israel”.
Tự do hành động
Sau khi lưới phòng không Iran rơi vào trạng thái tê liệt trong các cuộc tập kích ngày đầu tiên, Israel mở đợt không kích thứ ba, triển khai đội tiêm kích lớn nhất lịch sử với khoảng 200 máy bay.
Kể từ Cuộc chiến 6 Ngày năm 1967, khi Israel huy động gần như toàn bộ phi đội để tập kích không quân Ai Cập, họ chưa từng huy động nhiều máy bay đến vậy cho một nhiệm vụ tấn công.
Khác với những chiến dịch trước đây, khi chiến đấu cơ được triển khai theo từng đợt nhỏ, không quân Israel lần này thực hiện cái mà họ mô tả là một “cuộc tập kích chiến lược”. Trên thực tế, Tel Aviv đã “huy động toàn bộ lực lượng không quân” hướng về phía tây và miền trung Iran.
Một quan chức an ninh Israel cho biết nhiệm vụ mà các phi công được giao là tiêu diệt càng nhiều tên lửa Iran càng tốt và trong thời gian nhanh nhất có thể.
Lực lượng Mỹ tham chiến khoảng nửa tiếng sau khi phía Israel lần đầu tập kích ban lãnh đạo Iran, tập trung vào những mục tiêu ở miền đông, khu vực cách xa Israel nhưng tương đối gần các căn cứ và lực lượng của Washington. Israel đảm nhận tấn công các mục tiêu ở nửa phía tây Iran.
Vì hệ thống phòng không của Iran đã bị hư hại nặng nề, Israel có thể dễ dàng tấn công những mục tiêu mang tính biểu tượng của chính phủ Iran tại “trái tim của Tehran” trong ngày 1/3.
Quân đội Israel cho hay họ đã tập kích “hàng chục trung tâm chỉ huy quân sự, trong đó có các trụ sở thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), trụ sở tình báo, trung tâm chỉ huy không quân IRGC và các trụ sở an ninh nội bộ”.
Khoảnh khắc Israel tập kích các mục tiêu ở Iran. Ảnh: IDF
Chiến đấu cơ Israel và Mỹ cũng đang săn lùng các bệ phóng tên lửa đạn đạo tầm xa của Iran, do lo ngại nước này lặp lại cuộc tấn công khiến nhiều dân thường Israel thiệt mạng tại Beit Shemesh hôm 1/3.
Eyal Hulata, cựu cố vấn an ninh quốc gia Israel, nhận định mức độ hợp tác giữa Washington và Tel Aviv trong cuộc tập kích hồi cuối tuần đã “đạt đến một bước tiến mới”.
“Cộng đồng tình báo cả hai nước đã nỗ lực rất lớn trong việc thu thập thông tin, xác định mục tiêu, nắm bắt vị trí của đối phương và thực hiện tất cả những điều đó một cách nhanh chóng, xuyên suốt ngày đầu tiên và cho đến tận ngày thứ hai”, ông nói. “Chúng ta chưa từng thấy điều gì như vậy trước đây”.
Iran đã lên án cuộc tập kích của Mỹ và tiến hành loạt cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo vào căn cứ quân sự Mỹ ở nhiều nước Trung Đông. Các cuộc tập kích qua lại giữa hai bên đã khiến hơn 200 người chết và gần 1.000 người bị thương trong hai ngày qua.
Vũ Hoàng (Theo AFP, AP, Reuters)
Nguồn: https://vnexpress.net/chien-dich-tap-kich-ha-sat-lanh-tu-toi-cao-iran-dien-ra-the-nao-5045443.html
