Chiến dịch Venezuela chia rẽ Quốc hội Mỹ

Đài NBC News của Mỹ ví động thái của Thượng viện như “bắn phát súng cảnh cáo” Tổng thống Donald Trump. Đây cũng là bài kiểm tra lớn đầu tiên về sự đoàn kết của Đảng Cộng hòa kể từ chiến dịch tập kích của Mỹ tại Venezuela hôm 3-1.

5 nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ

Đáng chú ý, 5 thượng nghị sĩ Cộng hòa Rand Paul (đến từ bang Kentucky), Lisa Murkowski (Alaska), Susan Collins (Maine), Todd Young (Indiana) và Josh Hawley (Missouri) đã ủng hộ kiến nghị thúc đẩy nghị quyết (một bước thủ tục) với tỉ lệ 52 ủng hộ – 47 chống.

Thượng viện sẽ tiếp tục tranh luận và bỏ phiếu về nghị quyết này vào tuần tới. Tuy nhiên, nghị quyết vẫn phải được Hạ viện thông qua – điều này có thể khó hơn. Nếu nghị quyết được thông qua, ông Trump khả năng cao sẽ phủ quyết. Tỉ lệ ủng hộ trong cuộc bỏ phiếu ngày 8-1 vẫn thấp hơn nhiều so với mức 2/3 cần thiết để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống.

Báo Politico bình luận kết quả bỏ phiếu là dấu hiệu đáng kinh ngạc cho thấy sự chia rẽ trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa về các kế hoạch của ông Trump tại Venezuela.

Các nhà phân tích cũng chỉ ra trong bối cảnh chiến dịch tập kích tại Venezuela gây tranh cãi, cùng với cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt kéo dài tại Mỹ, một số nghị sĩ Cộng hòa đang muốn tạo ra một khoảng cách nhất định với ông Trump và các chính sách của ông. Những nghị sĩ này đang lo lắng cho chiến dịch tái tranh cử sắp tới.

Đảng Dân chủ đã hứa sẽ tiếp tục đưa ra các cuộc bỏ phiếu quan trọng buộc các nghị sĩ Cộng hòa phải đưa ra lập trường công khai, trong bối cảnh ông Trump dọa kiểm soát Greenland và cân nhắc hành động quân sự tại Colombia.

Chính quyền ông Trump đã không xin Quốc hội Mỹ phê chuẩn khi thực hiện cuộc đột kích bất ngờ vừa qua ở Venezuela. Các quan chức Mỹ lập luận chiến dịch này là một hoạt động thực thi pháp luật nhằm vào một trùm ma túy, do đó không cần sự đồng ý của các nghị sĩ Mỹ.

Ba trong số 5 nghị sĩ Cộng hòa là Collins, Hawley và Young trước đây phản đối việc hạn chế quyền hạn ông Trump. Tuy nhiên, họ đã thay đổi quan điểm trong cuộc bỏ phiếu ngày 8-1 với lý do lo ngại về khả năng Mỹ duy trì hiện diện quân sự tại Venezuela.

“Ông Trump từng vận động chống lại các cuộc chiến tranh kéo dài, và tôi hoàn toàn ủng hộ lập trường đó. Một chiến dịch dài hơi tại Venezuela có sự tham gia của quân đội Mỹ, dù không có chủ ý, sẽ hoàn toàn trái ngược với mục tiêu của Tổng thống Trump là chấm dứt sự can dự ở nước ngoài” – ông Young nói.

Ông Trump đã lập tức phản ứng trên nền tảng Truth Social: “Các nghị sĩ Cộng hòa nên xấu hổ trước việc các thượng nghị sĩ này bỏ phiếu cùng phe Dân chủ nhằm tước quyền của chúng ta trong việc chiến đấu và bảo vệ nước Mỹ. Susan Collins, Lisa Murkowski, Rand Paul, Josh Hawley và Todd Young không bao giờ nên được bầu lại”.

Hạ viện Mỹ cũng có kế hoạch bỏ phiếu về đề xuất riêng của họ. Ngày 8-1, dân biểu Dân chủ Jim McGovern đã đề xuất một dự luật về quyền hạn chiến tranh tại Venezuela nhằm kích hoạt tranh luận tại Hạ viện, sau khi một dự luật tương tự bị bác bỏ sít sao vào tháng trước.

Phá vỡ truyền thống

Chiến dịch tập kích tại Venezuela, với sự tham gia của lực lượng tinh nhuệ Delta Force cùng hơn 150 máy bay quân sự, là hành động quân sự lớn nhất thuộc loại này của Mỹ trong nhiều năm. 

Các thành viên chủ chốt của Quốc hội Mỹ đã không được thông báo trước về chiến dịch này, phá vỡ truyền thống và luật pháp nhiều thập niên về việc yêu cầu phải thông báo cho Quốc hội Mỹ đối với các hoạt động bí mật, theo báo New York Times.

Điều đó đã khiến các nghị sĩ Dân chủ và một nhóm nhỏ nghị sĩ Cộng hòa thất vọng. Những người này vốn đã bày tỏ lo ngại kể từ khi ông Trump bắt đầu cho phép tấn công các tàu nghi buôn ma túy ở vùng biển Caribe và Thái Bình Dương từ đầu tháng 9.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine đã bác bỏ lập luận của các quan chức cấp cao trong chính quyền Trump rằng cuộc đột kích hôm 3-1 chỉ là một hoạt động thực thi pháp luật nên không cần tham vấn hay xin phép Quốc hội.

Ông Kaine nói: “Đây không phải là một lệnh bắt giữ. Quy mô của nó lớn hơn nhiều. Và đây chính là kiểu hành động thù địch mà Quốc hội đã nghĩ tới khi soạn thảo nghị quyết Quyền hạn chiến tranh năm 1973”.

Các quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump đã tổ chức hàng chục cuộc báo cáo mật cho nhiều nhóm nghị sĩ về chiến dịch này, nhưng chưa hề có bất kỳ phiên điều trần công khai hay cuộc tranh luận chính thức nào về vấn đề phê chuẩn.

Hầu hết nghị sĩ Cộng hòa dường như đồng tình với lý giải của chính quyền ông Trump về cuộc đột kích tại Venezuela, sau khi các quan chức hàng đầu thông tin kín với các nghị sĩ vào hôm 7-1.

Tuy nhiên, cả hai đảng vẫn còn nhiều câu hỏi về những gì diễn ra tiếp theo. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins cho biết bà ủng hộ chiến dịch bắt ông Maduro, nhưng lập luận Quốc hội Mỹ phải can thiệp vì lo ngại Washington can dự lâu dài.