Lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani (Ảnh: Reuters).
Khéo léo cân bằng giữa sự trung thành về ý thức hệ và khả năng quản trị thực dụng, ông Larijani không trực tiếp tham dự các cuộc đàm phán, nhưng giữ vai trò trung tâm trong chính sách hạt nhân và chiến lược ngoại giao của Tehran, theo AFP.
Cuối tháng 1, ông là người được Tehran lựa chọn để gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Moscow. Trong tháng 2, ông cũng đã gặp các quan chức vùng Vịnh đang tìm cách làm trung gian cho căng thẳng giữa Iran và Mỹ.
Đeo kính và nổi tiếng với phong thái điềm tĩnh, chính khách 68 tuổi này được cho là nhận được sự tin tưởng của Lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, sau một sự nghiệp dài trong quân đội, truyền thông và quốc hội của Iran.
Vài tuần sau cuộc chiến Iran – Israel năm 2025, ông được bổ nhiệm làm người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao (SNSC), chịu trách nhiệm điều phối chiến lược quốc phòng và giám sát chính sách hạt nhân.
Kể từ đó, ông ngày càng xuất hiện nhiều hơn trên mặt trận ngoại giao, tới các quốc gia vùng Vịnh như Oman và Qatar khi Tehran thận trọng nối lại đàm phán hạt nhân với Washington trong bối cảnh Mỹ triển khai lực lượng quân sự quy mô lớn trong khu vực.
“Hiện ông ấy đóng vai trò nổi bật hơn phần lớn những người tiền nhiệm”, Ali Vaez, Giám đốc dự án Iran của International Crisis Group, nhận định.
“Ông Larijani là người trong cuộc thực thụ, một nhà điều hành lão luyện, hiểu rõ cách hệ thống vận hành và cũng nắm rõ khuynh hướng của lãnh tụ tối cao”, chuyên gia trên giải thích.
Sinh năm 1957 tại Najaf (Iraq) trong gia đình một giáo sĩ Shiite có ảnh hưởng và thân cận với lãnh tụ sáng lập Cộng hòa Hồi giáo Iran Ayatollah Ruhollah Khomeini, gia đình ông Larijani đã có vị thế quan trọng trong hệ thống chính trị Iran suốt nhiều thập kỷ.
Ông có bằng tiến sĩ triết học phương Tây của Đại học Tehran. Là cựu thành viên Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) trong cuộc chiến Iran – Iraq, sau đó ông lãnh đạo Đài phát thanh, truyền hình quốc gia IRIB trong một thập kỷ từ năm 1994, rồi giữ chức Chủ tịch Quốc hội từ năm 2008 đến 2020.
Năm 1996, ông được bổ nhiệm làm đại diện của ông Khamenei tại SNSC. Sau đó, ông trở thành Tổng thư ký SNSC và trưởng đoàn đàm phán hạt nhân, dẫn dắt các cuộc đàm phán với Anh, Pháp, Đức và Nga giai đoạn 2005-2007.
Ông từng ra tranh cử tổng thống năm 2005 nhưng thất bại trước đối thủ Mahmoud Ahmadinejad.
Các nhà quan sát cho rằng việc ông trở lại lãnh đạo SNSC cho thấy xu hướng thực dụng hơn trong quản lý an ninh của giới lãnh đạo Iran, phản ánh hình ảnh một chính khách bảo thủ có khả năng kết hợp cam kết ý thức hệ với tính toán thực tế.
Là người ủng hộ đàm phán hạt nhân, ông ủng hộ thỏa thuận hạt nhân mang tính bước ngoặt năm 2015 với các cường quốc, thỏa thuận đã đổ vỡ 3 năm sau khi ông Trump rút Mỹ khỏi hiệp định.
Tháng 3/2025, trước năm vòng đàm phán hạt nhân Iran – Mỹ kết thúc bằng cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Israel, ông cảnh báo rằng sức ép bên ngoài kéo dài có thể làm thay đổi lập trường hạt nhân của Iran.
“Chúng tôi không tiến tới vũ khí hạt nhân, nhưng nếu các bạn làm điều sai lầm trong vấn đề hạt nhân Iran, các bạn sẽ buộc Iran phải tiến tới điều đó vì họ phải tự vệ”, ông nói trên truyền hình nhà nước.
Sau xung đột với Israel, ông mô tả các lo ngại của phương Tây về chương trình hạt nhân Iran là một “cái cớ” cho sự đối đầu rộng lớn hơn, cho rằng các lời kêu gọi sau đó nhằm xử lý chương trình tên lửa và vai trò khu vực của Iran phản ánh những yêu cầu chính trị thay đổi.
Ông nhiều lần nhấn mạnh rằng đàm phán với Washington nên giới hạn trong hồ sơ hạt nhân và coi việc làm giàu uranium như là chủ quyền của Iran.
“Chúng tôi muốn giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng”, ông nói trong cuộc phỏng vấn gần đây với Al Jazeera, đề cập đến các cuộc đàm phán với Mỹ.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/chien-luoc-gia-lao-luyen-dung-sau-chuong-trinh-hat-nhan-cua-iran-20260225144226428.htm
