Chủ nhiệm UBKT Trung ương: Từng bước kiểm soát đầy đủ tài sản, thu nhập cán bộ, đảng viên

Sáng 13-4, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức hội nghị toàn nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Trung ương khóa XIV.

Tại hội nghị, ông Trần Sỹ Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Trung ương trình bày chuyên đề “Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng” và “Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng”.

Theo ông, đây là hai văn bản có ý nghĩa quan trọng trong việc “định vị” công tác kiểm tra, giám sát; là “hành lang pháp lý” cho cả nhiệm kỳ Đại hội XIV và giai đoạn mới.

Mục tiêu tăng trưởng cao, nguy cơ phát sinh tham nhũng, lãng phí gia tăng

Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhìn nhận Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng được quyết nghị trong thời điểm này là cần thiết.

Đất nước đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, với hàng loạt công trình, dự án quy mô lớn và các cơ chế, chính sách mới theo hướng thông thoáng hơn, cởi mở hơn để khơi thông nguồn lực phát triển, thì nguy cơ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cũng gia tăng.

“Nhiều vấn đề phức tạp có thể phát sinh trong quá trình phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, trong công tác quản lý nhà nước để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế, đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu cao hơn đối với công tác kiểm tra, giám sát” – ông nói.

Về quan điểm, Nghị quyết đã xác định các quan điểm chỉ đạo, mang tính đột phá, cốt lõi, nền tảng cho tư duy và hành động của cấp ủy, tổ chức đảng.

Đó là việc kiểm tra, giám sát không chỉ là phương thức, chức năng lãnh đạo của Đảng mà còn là cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền; là công cụ để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng. Đó cũng là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của toàn Đảng, của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp mà trực tiếp, trước hết là người đứng đầu cấp ủy.

“Kiểm tra, giám sát không phải là việc riêng của ủy ban kiểm tra các cấp, không khoán trắng, không đùn đẩy trách nhiệm cho cơ quan kiểm tra như chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm” – ông nêu.

Việc đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát phải luôn gắn chặt với công tác chính trị, tư tưởng, công tác tổ chức, cán bộ và đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng; đặc biệt gắn với thực hiện nghiêm túc, nhất quán “bốn kiên định” về chính trị, tư tưởng trong giai đoạn mới.

Cùng đó, kiểm tra, giám sát phải góp phần kiến tạo, thúc đẩy phát triển, phát hiện và bảo vệ những nhân tố mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Kiên quyết kiểm tra, xử lý nghiêm minh, kịp thời các dấu hiệu vi phạm suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đảm bảo phương châm “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ”.

“Quan điểm chỉ đạo mới này đòi hỏi công tác kiểm tra, giám sát vừa nghiêm minh, vừa góp phần kiến tạo khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển đất nước; kiên quyết xử lý các sai phạm song phải bảo vệ người dám đổi mới, dám đột phá, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung” – ông Trần Sỹ Thanh nêu.

Nghị quyết mới cũng xác định hai mục tiêu quan trọng, cốt lõi của công tác kiểm tra, giám sát. Cụ thể là nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát gắn với kiểm soát quyền lực; ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, “lợi ích nhóm”, sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ…

Cùng đó, tăng cường giám sát chuyên đề, giám sát thường xuyên, giám sát ngay từ đầu, góp phần bảo đảm thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các chủ trương, quyết sách của Đảng; kịp thời phát hiện, ngăn ngừa vi phạm, không để vi phạm, khuyết điểm nghiêm trọng hơn, phức tạp hơn.

Gắn kiểm tra, giám sát với kiểm soát quyền lực

Nghị quyết cũng xác định sáu nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.

Trước tiên là tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên đối với công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng; trọng tâm là nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát ngay từ cấp cơ sở; gắn với kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng, bảo đảm đồng bộ, thống nhất, liên thông trong công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và xử lý vi phạm; xây dựng cơ chế giám sát thường xuyên.

Cùng đó, đổi mới tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, gắn kiểm tra, giám sát với các phương thức kiểm soát quyền lực đảm bảo giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng.

Đối với cấp ủy, tổ chức đảng phải tăng cường kiểm tra, giám sát tổ chức đảng và đảng viên là cấp ủy viên, cán bộ thuộc diện cấp ủy quản lý, trách nhiệm người đứng đầu. “Chi bộ chính là nền tảng của Đảng, phải là nơi thực hiện giám sát thường xuyên, gần gũi, trực tiếp nhất đối với cán bộ, đảng viên. Mọi biểu hiện suy thoái, vi phạm nếu được phát hiện từ sớm ngay tại chi bộ sẽ không tích tụ thành sai phạm lớn” – ông Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh.

Với Ủy ban kiểm tra các cấp, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương nêu rõ cần thực hiện toàn diện, hiệu quả các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ Đảng và nhiệm vụ cấp ủy giao. Tập trung kiểm tra các vấn đề cấp bách theo yêu cầu nhiệm vụ và thực tiễn đặt ra; các lĩnh vực trọng yếu, nhạy cảm, phức tạp, dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; các nhiệm vụ, thẩm quyền mới như kiểm soát tài sản, thu nhập và thu hồi tài sản do tham nhũng, lãng phí, tiêu cực….

Đi cùng đó phải đổi mới phương thức, cách thức tiến hành công tác kiểm tra, giám sát, chuyển trọng tâm sang công tác phòng ngừa, cảnh báo vi phạm để phát hiện nguy cơ có thể dẫn đến sai phạm. Mở rộng tăng cường giám sát, nắm chắc tình hình thông qua giám sát thường xuyên, giám sát trên dữ liệu…

Tập trung kiểm tra các vấn đề cấp bách theo yêu cầu nhiệm vụ và thực tiễn đặt ra. Thông qua công tác kiểm tra, giám sát đề xuất, kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoàn thiện các quy định của pháp luật.

Chuyển đổi số toàn diện trong ngành Kiểm tra Đảng; ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý, khai thác dữ liệu, liên thông thông tin giữa cơ quan Ủy ban kiểm tra và các cơ quan có liên quan; kiểm tra, giám sát trên dữ liệu; từng bước kiểm soát đúng, đầy đủ tài sản, thu nhập của cán bộ, đảng viên…; xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra bản lĩnh, liêm chính.

Không để ‘khoảng trống’, ‘vùng tối’ trong việc kiểm tra, giám sát

Với Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh cho rằng, văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã chỉ rõ phải tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng, chuyển trọng tâm sang giám sát thường xuyên…

Để thực hiện tốt các nhiệm vụ đặt ra và đảm bảo nguyên tắc “ở đâu có hoạt động của tổ chức đảng, đảng viên thì ở đó phải được kiểm tra, giám sát”, không để bỏ trống, bỏ lọt các địa bàn, lĩnh vực; không để “khoảng trống”, “vùng tối” mà công tác kiểm tra, giám sát của Đảng không vươn tới được; tổ chức bộ máy của cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp phải phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Quy định mới đã bổ sung nguyên tắc tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban Kiểm tra các cấp. Khi cần bổ sung ủy viên Ủy ban Kiểm tra, phó chủ nhiệm còn thiếu so với đề án nhân sự được phê duyệt thì ban thường vụ cấp ủy thực hiện quy trình giới thiệu nhân sự và báo cáo ban thường vụ cấp ủy cấp trên, không phải xin chủ trương.

Khi thay đổi chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra thì phải trao đổi với Ủy ban Kiểm tra cấp trên để báo cáo ban thường vụ cấp ủy xem xét, quyết định, trước khi giới thiệu để bầu bổ sung chủ nhiệm.

Quy định mới cho phép được quyền kết nối cơ sở dữ liệu của các cơ quan Nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, đăng ký tài sản, đất đai, thuế, thanh tra, kiểm toán, truy tố, xét xử, thi hành án và các cơ sở dữ liệu khác; việc truy cập, sử dụng cơ sở dữ liệu thực hiện theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Khi tiến hành công tác kiểm tra, giám sát được sử dụng một số biện pháp: ghi âm, ghi hình; niêm phong hồ sơ, tài liệu; yêu cầu cơ quan chức năng phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản, tạm hoãn xuất cảnh và các biện pháp khác theo quy định của pháp luật.

Theo ông Trần Sỹ Thanh, quy định mới này để “thể chế hóa” một trong những nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng, đó là chuyển đổi số toàn diện để quản lý, kiểm tra, giám sát trên dữ liệu; phục vụ mục tiêu ngăn chặn, phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

Về biện pháp mới áp dụng như ghi âm, ghi hình (ví dụ như quy định về người thực hiện, biện pháp, thiết bị ghi âm, ghi hình…) sẽ được quy định chi tiết trong Hướng dẫn thực hiện Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng.

Trong quá trình kiểm tra, giám sát nếu phát hiện tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị hoặc cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền và chuyển hồ sơ, tài liệu liên quan cho cơ quan điều tra để thụ lý, xử lý theo quy định của pháp luật. Điều này cũng phù hợp với thực tiễn nếu phát hiện đối tượng kiểm tra, giám sát có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự…

Đồng thời phân cấp, tăng thẩm quyền của cấp ủy tỉnh, thành và đảng ủy trực thuộc Trung ương, Ủy ban Kiểm tra Trung ương trong việc thi hành kỷ luật đảng viên vi phạm. Cấp ủy tỉnh, thành và đảng ủy trực thuộc Trung ương quyết định khiển trách, cảnh cáo ủy viên ban thường vụ cấp ủy (đương chức và nghỉ hưu), cách chức cấp ủy viên cùng cấp (đương chức và nghỉ hưu), đảng viên là cán bộ thuộc diện cấp ủy cấp trên quản lý vi phạm phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, sinh hoạt đảng, thực hiện nhiệm vụ đảng viên, nhiệm vụ do cấp ủy giao.

Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định khiển trách, cảnh cáo, cách chức cấp ủy viên tỉnh ủy, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương (kể cả bí thư, phó bí thư, ủy viên ban thường vụ đương chức và nghỉ hưu), đảng viên là cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý nhưng không phải là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng.