Chứng khoán sẽ ra sao khi Tổng thống Trump muốn tăng thuế lên 15%?

Ngày 20-2, Tòa án tối cao Mỹ đã bác bỏ các mức thuế đối ứng do Tổng thống Donald Trump áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA). Sau phán quyết này, Tổng thống Trump ký sắc lệnh hành pháp áp thuế toàn cầu ở mức 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Theo Hãng tin Reuters, một quan chức Nhà Trắng ngày 24-2 cho biết chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang xúc tiến nâng mức thuế nhập khẩu lên 15% với hàng hóa nước ngoài.

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Phạm Vũ Thăng Long – kinh tế trưởng và bà Lê Trần Thu Hằng – chuyên viên phân tích vĩ mô của Chứng khoán HSC – phân tích chi tiết về tác động của chính sách thuế quan của Mỹ đối với Việt Nam và thị trường chứng khoán.

Việt Nam hưởng lợi từ sự điều chỉnh chính sách thuế

Theo sắc lệnh mới, thuế suất áp lên hàng hóa Việt Nam sẽ giảm từ 20% xuống còn 10%. Việc chuyển sang áp thuế theo Điều 122 về cơ bản vẫn duy trì cơ chế miễn trừ tương tự như dưới khuôn khổ IEEPA trước đây, qua đó hàm ý phần lớn các sản phẩm máy móc và thiết bị điện tử vẫn tiếp tục được loại trừ khỏi diện chịu thuế bổ sung. 

Đồng thời, các mặt hàng đã chịu thuế theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng thương mại năm 1962, bao gồm thép, nhôm, đồng, gỗ xẻ, ô tô và một số phương tiện cơ giới, cũng không phải chịu thêm mức thuế 10% này.

Sau khi điều chỉnh mức thuế cơ sở 10% theo các diện miễn trừ nêu trên, chuyên gia HSC ước tính thuế suất bình quân thực tế của Việt Nam sẽ giảm khoảng 6,1 điểm phần trăm, xuống còn khoảng 11,8% kể từ ngày 24-2.

Các chuyên gia Chứng khoán HSC nhận định Việt Nam cùng với nhiều quốc gia cạnh tranh trong khu vực nhìn chung đều được hưởng lợi từ sự điều chỉnh này.

Ví dụ, thuế suất bình quân của Indonesia dự kiến giảm 7,7 điểm phần trăm xuống 14,3%. Thái Lan giảm 5,9 điểm phần trăm xuống 9,2%. Trung Quốc giảm 6,9 điểm phần trăm xuống 21,7%. Ấn Độ giảm 5,3 điểm phần trăm xuống 10,3%.

Ngay cả trong kịch bản mức thuế theo Điều 122 được nâng lên mức trần 15%, thuế suất bình quân của Việt Nam vẫn thấp hơn khoảng 3 điểm phần trăm so với cơ chế thuế đối ứng theo IEEPA trước đây, ở mức khoảng 14,8%. Con số này với Trung Quốc là 25,1%, Ấn Độ 13,6%, Indonesia 18,5% và Thái Lan 12,4%.

Nhìn chung, trong bối cảnh thuế quan được điều chỉnh giảm so với mặt bằng năm 2025, áp lực lên thị trường chứng khoán toàn cầu cũng như Việt Nam được kỳ vọng sẽ tương đối hạn chế, đặc biệt khi so sánh với “cú sốc Thiên nga đen” vào tháng 4-2025, thời điểm Tổng thống Trump công bố thuế đối ứng toàn cầu. Thời điểm đó, Việt Nam từng đối mặt với nguy cơ bị áp thuế đối ứng lên tới 46%.

Tâm lý thị trường ổn định

Các chuyên gia đánh giá nếu chỉ tính đến yếu tố thuế quan, khả năng thị trường chứng khoán lặp lại một cú sốc giảm sâu như giai đoạn tháng 4-2025 là thấp. 

Đầu tiên, mức thuế áp dụng theo Điều 122 đối với Việt Nam đã thấp hơn so với mức thuế đối ứng theo Đạo luật IEEPA trước đây. Đây là một tín hiệu tích cực đối với triển vọng xuất khẩu của Việt Nam, ít nhất trong 150 ngày tới.

Dù chưa thể khẳng định căng thẳng thương mại đã hoàn toàn chấm dứt, nhưng việc Tòa án tối cao Mỹ bác bỏ cơ chế thuế đối ứng có thể cho thấy giai đoạn bất định cao nhất liên quan đến chính sách thuế quan nhiều khả năng đã đi qua.

Thứ hai, sau khi đã trải qua năm 2025 với nhiều biến động và bất ngờ về chính sách thuế, các doanh nghiệp Việt Nam đã chủ động củng cố năng lực thích ứng, xây dựng bộ đệm đủ vững để vận hành trong bối cảnh thuế “bình thường mới”. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro bị động trước các thay đổi chính sách trong thời gian tới.