Sáng thứ Hai (9/3), thị trường tài chính châu Á mở cửa trong hoảng loạn khi chứng khoán Hàn Quốc phải kích hoạt cơ chế “ngắt mạch” ngừng giao dịch vì lao dốc hơn 8%.
Nguyên nhân trực tiếp đến từ chảo lửa Trung Đông, nơi xung đột leo thang đã đẩy giá vàng đen vọt qua mốc 110 USD/thùng lần đầu tiên kể từ năm 2022.
Cú sốc năng lượng này đang lây lan với tốc độ chóng mặt, đe dọa túi tiền của người tiêu dùng và làm đảo lộn mọi tính toán của các nhà đầu tư trên toàn cầu.
Giá dầu đang là yếu tố số 1 mà nhà đầu tư theo dõi lúc này (Ảnh: MarketWatch).
Cú sốc bốc hơi hàng nghìn tỷ USD trên mặt trận chứng khoán
Diễn biến nóng nhất trong ngày giao dịch đầu tuần tập trung hoàn toàn vào thị trường năng lượng. Theo CNBC, giá dầu Brent tương lai đã tăng vọt hơn 23% lên mức 116,2 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng hơn 26% lên 116,1 USD/thùng. Đây là mức tăng trong ngày tồi tệ nhất kể từ thời điểm đại dịch năm 2020.
Đà tăng phi mã này được kích hoạt sau khi các cơ sở lưu trữ dầu tại Tehran bị tấn công và tuyến đường huyết mạch qua eo biển Hormuz đứng trước nguy cơ bị phong tỏa. Hệ quả là một loạt các quốc gia Trung Đông đã phải cắt giảm sản lượng do kho chứa cạn chỗ.
Phản ứng trước nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng, chứng khoán châu Á lập tức “tắm máu”. Theo dữ liệu từ CNBC, chỉ số Kospi của Hàn Quốc rơi tự do khiến cơ chế ngắt mạch phải kích hoạt lần thứ hai chỉ trong bốn phiên.
Các ông lớn công nghệ nhạy cảm với chi phí sản xuất và vận tải như Samsung Electronics hay SK Hynix đều bốc hơi trên 10% giá trị. Tại Nhật Bản, chỉ số Nikkei 225 cũng đánh mất mốc 53.000 điểm khi sụt giảm 6,48%.
Không dừng lại ở châu Á, làn sóng bán tháo lan rộng sang phương Tây. Theo MarketWatch, hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ chìm trong sắc đỏ với Dow Jones bốc hơi hơn 800 điểm.
Tâm lý hoảng loạn bủa vây giới đầu tư khi họ nhận ra cuộc chiến tại Trung Đông không còn là một rủi ro địa chính trị xa xôi, mà đã trực tiếp đe dọa đến cấu trúc chi phí của mọi doanh nghiệp.
Lạm phát đình trệ và “khoản thuế” khổng lồ
Đối với nền kinh tế thực, việc giá dầu neo trên ngưỡng 100 USD/thùng không đơn thuần là sự biến động của một loại hàng hóa.
Theo ông Stephen Innes, đối tác điều hành tại SPI Asset Management chia sẻ trên MarketWatch, giá dầu ở mức này đã trở thành một loại “thuế” áp đặt lên nền kinh tế toàn cầu.
Các nhà kinh tế học ước tính, cứ duy trì ở vùng giá hiện tại, lạm phát toàn cầu sẽ bị cộng thêm 0,7 điểm phần trăm, trong khi tăng trưởng kinh tế bị mất 0,4 điểm phần trăm.
Sự kết hợp giữa giá cả leo thang và tăng trưởng chậm lại làm dấy lên nỗi lo sợ lớn nhất của các ngân hàng Trung ương, đó là lạm phát đình trệ.
Tác động này đã hiện hữu ngay lập tức ở túi tiền người tiêu dùng khi giá xăng tại Mỹ tăng gần 27 cent/gallon chỉ trong tuần trước. Mọi mặt hàng thiết yếu, từ thực phẩm đến đồ tiêu dùng, đều đứng trước áp lực tăng giá do chi phí logistics đội lên.
Tình thế này đặt Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào thế tiến thoái lưỡng nan. Với dữ liệu việc làm suy yếu được công bố vào cuối tuần trước, Fed đáng lẽ có dư địa để hỗ trợ nền kinh tế. Nhưng cú sốc giá dầu bất ngờ ập tới khiến lạm phát chực chờ bùng nổ, làm lu mờ hoàn toàn kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ trong cuộc họp diễn ra vào giữa tháng 3 này.
USD lên ngôi, tài sản rủi ro bị bán tháo
Trong những thời khắc hoảng loạn, dòng tiền toàn cầu luôn tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn nhất. Lần này, đồng bạc xanh (USD) là kẻ chiến thắng tuyệt đối.
Theo Reuters, chỉ số DXY đo lường sức mạnh đồng USD đã tăng vọt lên mức cao nhất 3 tháng so với đồng Euro. Ông Joe Capurso từ Commonwealth Bank nhận định USD đang hưởng lợi kép: Vừa là hầm trú ẩn an toàn số một thế giới, vừa là đồng tiền của một quốc gia xuất khẩu năng lượng hàng đầu.
Trái ngược với sức mạnh của USD, các đồng tiền châu Á như Yen Nhật hay Won Hàn Quốc trượt giá thảm hại do các nền kinh tế này phụ thuộc quá lớn vào năng lượng nhập khẩu. Theo ông Vishnu Varathan, Trưởng bộ phận nghiên cứu vĩ mô khu vực châu Á tại Mizuho: “Châu Á đang chịu tác động nặng nề nhất từ cú sốc giá dầu và gần như không có nơi nào để tránh”.
Đáng chú ý, ngay cả những tài sản từng tăng nóng trước đây như vàng, bạc hay tiền số cũng không thoát khỏi áp lực chốt lời. Bitcoin đã nhanh chóng trượt xuống mốc 66.000 USD.
Điều này cho thấy trong một cuộc khủng hoảng mang tính hệ thống, nhà đầu tư có xu hướng bán mọi thứ có thể để thu tiền mặt (USD) về phòng thủ.
Đồng USD – tài sản trú ẩn an toàn – lên mức cao nhất 3 tháng so với euro khi lo ngại xung đột gia tăng (Ảnh: Seeking Alpha).
Thị trường tài chính toàn cầu đang nín thở theo dõi từng diễn biến tại Vịnh Ba Tư. Dù Chính phủ Mỹ đã đề xuất khoản bảo hiểm 20 tỷ USD nhằm khuyến khích các tàu chở dầu quay lại eo biển Hormuz, nhưng sự trấn an này dường như chưa đủ lực.
Theo tiết lộ từ Bộ trưởng Năng lượng Qatar với Financial Times, nếu các nước sản xuất vùng Vịnh buộc phải dừng xuất khẩu trong vài tuần tới, giá dầu hoàn toàn có thể vọt lên ngưỡng 150 USD/thùng.
Nếu viễn cảnh đó xảy ra, thế giới sẽ không chỉ đối mặt với một đợt điều chỉnh chứng khoán thông thường, mà là một cuộc tái định hình cấu trúc kinh tế toàn cầu đầy đau đớn trong năm 2026.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/chung-khoan-toan-cau-chao-dao-khi-gia-dau-vuot-110-usd-20260309100022349.htm
