Chụp X-quang vài giây, bệnh viện phải ‘treo’ kết quả đủ 6 phút

Tại phòng X-quang của một bệnh viện tuyến chuyên sâu ở TP HCM, quy trình chụp phổi cho một bệnh nhân diễn ra rất nhanh gọn. Nhờ hệ thống máy kỹ thuật số hiện đại, thời gian phát tia X – chùm bức xạ năng lượng cao giúp tái tạo hình ảnh bên trong cơ thể – chỉ tốn khoảng 0,01 giây. Tính cả thời gian kỹ thuật viên hướng dẫn tư thế cho bệnh nhân và nhận hình ảnh, toàn bộ thao tác chỉ trong khoảng một phút là hoàn tất.

Tuy nhiên, thay vì gửi kết quả ngay, hệ thống máy tính giữ hồ sơ lại. Lý do là định mức bảo hiểm y tế (BHYT) quy ước mỗi ca chụp X-quang cần tối thiểu 6 phút, siêu âm 30 phút. Nếu đẩy dữ liệu lên hệ thống giám định nhanh hơn mức thời gian này, bệnh viện sẽ bị BHYT coi là làm sai quy trình và bị từ chối thanh toán (còn gọi xuất toán).

Một bác sĩ có thâm niên 20 năm công tác tại đây cho biết, để giải quyết bài toán “bác sĩ ngồi chờ đủ giờ” trong khi bệnh nhân phải xếp hàng chờ đợi chụp X-quang, bệnh viện buộc phải áp dụng các biện pháp “đối phó” linh hoạt. Trong khoảng “thời gian chết” chờ đủ giờ giữa các ca BHYT ngoại trú, bác sĩ tranh thủ chụp X-quang cho bệnh nhân cấp cứu, đang nằm viện nội trú hoặc người khám dịch vụ. Đây là những nhóm không bị hệ thống giám định soi xét khắt khe về mốc thời gian thực hiện như bệnh nhân BHYT ngoại trú.

Bên cạnh đó, bệnh viện áp dụng giải pháp “đẩy chậm”. Thực tế bệnh nhân được chụp liên tục và có kết quả ngay, nhưng phần mềm quản lý của bệnh viện sẽ tạm giữ dữ liệu lại. Hệ thống được lập trình để tự động đẩy hồ sơ lên cổng giám định BHYT lần lượt, đảm bảo thời gian giữa hai ca liên tiếp theo quy định.

“Chúng tôi vẫn làm nhanh nhất có thể để giải tỏa bệnh nhân, nhưng buộc phải dùng công nghệ và sắp xếp lại quy trình để dữ liệu khớp với quy định, tránh để bị xuất toán oan uổng”, nam bác sĩ nói.

Lý giải về sự cứng nhắc này, đại diện Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam ngày 4/2 khẳng định họ “không tự đặt ra quy định 6 phút để làm khó cơ sở y tế”. Việc giám định dựa hoàn toàn trên các văn bản quy phạm pháp luật, cụ thể là Quyết định 2775 và 2776 năm 2025 của Bộ Y tế. Theo đó, khung thời gian định mức cho X-quang xương khớp, phổi là 6-12 phút; dạ dày, đại tràng 20-30 phút.

“Giám định thời gian là chốt chặn cần thiết để đảm bảo chất lượng khám chữa bệnh, ngăn chặn tình trạng làm qua loa hoặc trục lợi quỹ BHYT”, đại diện cơ quan này giải thích. BHXH Việt Nam cho rằng hiểu theo hướng “bác sĩ phải ngồi chơi chờ đủ giờ” là sai lệch bản chất, đồng thời kiến nghị Bộ Y tế rà soát lại hướng dẫn chuyên môn cho phù hợp thực tế.

Thừa nhận những bất cập trên đang kìm hãm các bệnh viện, lãnh đạo Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết “6 phút hay 30 phút” vốn là định mức kinh tế kỹ thuật được xây dựng để tính giá dịch vụ, dựa trên nền tảng công nghệ cũ trước đây.

“Việc áp dụng định mức kinh tế làm thước đo cứng để giám định chuyên môn là không đúng bản chất, bởi thời gian thực hiện kỹ thuật phụ thuộc rất lớn vào tay nghề bác sĩ và độ khó của từng ca bệnh”, đại diện Cục nói. Một ca khó mất 20 phút, nhưng ca dễ chỉ tốn một phút là chuyện bình thường trong y khoa.

Bộ Y tế hiện đã làm việc với Hội Điện quang và Y học hạt nhân để khảo sát thực tế, soạn thảo văn bản đề nghị Bộ Tài chính và BHXH Việt Nam điều chỉnh quy tắc giám định. Trong bối cảnh khối lượng khám chữa bệnh BHYT tăng kỷ lục với hơn 195 triệu lượt năm 2025, việc cởi trói cơ chế giám định lạc hậu trở nên cấp thiết để công nghệ thực sự phục vụ người bệnh thay vì dùng để đối phó với thủ tục hành chính.

Lê Phương – Hồng Chiêu