Có nên nới trần tín dụng cho các dự án lớn?

Được cho vay tối đa 38% vốn với một khách hàng

Theo dự thảo sửa đổi Quyết định 09/2024 của Thủ tướng Chính phủ quy định về điều kiện, thủ tục đề nghị chấp thuận mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn của các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng (NH) nước ngoài, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) bổ sung điều kiện xem xét là các khách hàng có nhu cầu vốn để đầu tư các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn thủ đô Hà Nội đã được HĐND quyết định chủ trương đầu tư, Chủ tịch UBND chấp thuận chủ trương đầu tư quy định tại Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội (Nghị quyết về việc thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn thủ đô). Đối với các dự án tại thủ đô nói trên, mức cấp tín dụng tối đa đề nghị đối với một khách hàng không vượt quá 38%, một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó không vượt quá 52% vốn tự có của NH thương mại, chi nhánh NH nước ngoài.

Theo giải thích của NHNN, lý do cho việc cần quy định rõ mức cấp tín dụng tối đa đối với một khách hàng, một khách hàng và người có liên quan là phù hợp với quy định tại luật Các tổ chức tín dụng cũng như thông lệ, kinh nghiệm quốc tế. Quy định này nhằm hướng tới mục tiêu giảm rủi ro tập trung tín dụng tại các NH, đồng thời đảm bảo nguồn vốn tín dụng được phân bổ tới nhiều khách hàng, hạn chế việc chỉ tập trung vốn tín dụng cho khách hàng, nhóm khách hàng lớn. Đối với các nhu cầu vốn lớn, NH có thể lựa chọn tăng vốn tự có hoặc cấp tín dụng hợp vốn với các NH khác. Khi hợp vốn, các NH có thể đáp ứng hạn mức cao hơn nhiều so với giới hạn bình thường; đồng thời việc hợp vốn cũng sẽ đảm bảo an toàn hệ thống cao hơn so với cho vay không hợp vốn do các NH cùng thẩm định, cùng quyết định cho khách hàng vay và cùng chịu trách nhiệm về việc cho vay.

Bên cạnh đó, thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ đã cho phép NH cấp tín dụng vượt giới hạn để thực hiện nhiều dự án quan trọng, trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa lớn về kinh tế – xã hội như: dự án thủy điện Sơn La, dự án thủy điện Lai Châu, Nhiệt điện Vĩnh Tân 4… và gần đây nhất là dự án nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1. Qua rà soát, dự án nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1 là dự án quan trọng quốc gia được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn lớn nhất từ trước đến nay, với mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn đối với Tập đoàn Điện lực VN (EVN) là 38% vốn tự có, EVN và người có liên quan là 52% vốn tự có.

TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính, cho rằng từ trước đến nay những dự án trọng điểm quốc gia, dự án có ý nghĩa kinh tế – xã hội quan trọng, cấp thiết nhằm thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội… được đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn quy định. Vì vậy, việc mở rộng cho dự án lớn tại Hà Nội cũng phù hợp theo tiêu chí nêu trên. Quan trọng nhất vẫn là bản thân các NH quyết định cho vay dựa trên đánh giá khả năng trả nợ vay của khách hàng. Đồng thời, đánh giá hiệu quả sử dụng vốn, tính khả thi của dự án… Tuy nhiên, ông cho rằng nên khuyến khích các NH thương mại cho vay theo hình thức hợp vốn với nhiều NH khác để giảm thiểu rủi ro cho chính NH nếu cho vay quá lớn với một khách hàng.

Ưu tiên dòng vốn chảy vào hoạt động đầu tư sản xuất

Trong bối cảnh Chính phủ thúc đẩy các dự án hạ tầng và chương trình tín dụng quy mô lớn để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cao, dòng vốn NH đang được định hướng chảy mạnh vào các lĩnh vực ưu tiên. Việc nâng trần tín dụng cho vay đối với các dự án lớn tại Hà Nội được một số chuyên gia cho rằng có thể mang lại thuận lợi cho nhóm NH dẫn đầu về tăng trưởng tín dụng (room) trong năm này. Ngược lại, cũng có một số ý kiến băn khoăn việc này có thể khiến room tín dụng trong năm nay bị ảnh hưởng.

Ủng hộ mở trần cho vay đối với các dự án lớn, trọng điểm nhưng TS Nguyễn Trí Hiếu khuyến cáo cần thận trọng nếu nâng trần tăng trưởng này lên cao hơn khi áp lực lạm phát đang gia tăng sau khi chiến sự tại Trung Đông bùng nổ đẩy giá năng lượng nhảy vọt. Mức trần tăng trưởng tín dụng 15% cho năm nay vẫn giúp tăng trưởng GDP 10% theo mục tiêu Chính phủ đề ra nếu dòng vốn được ưu tiên thúc đẩy vào hoạt động kinh doanh sản xuất. Thế nên, quan trọng là NHNN phải điều hành dựa trên mức trần tăng trưởng tín dụng chung của toàn ngành theo mục tiêu đề ra.

“Nên bỏ room tín dụng đối với từng NH để họ chủ động hơn trong vấn đề cho vay và kiểm soát rủi ro theo những tiêu chí khác như chỉ số dư nợ/huy động, tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn… Điều này cũng khuyến khích các NH phát huy được khả năng của mình, cạnh tranh phát triển lành mạnh”, TS Hiếu đề xuất.

TS Huỳnh Thanh Điền, Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, ủng hộ nâng trần tín dụng cho các dự án lớn trên địa bàn Hà Nội của NHNN. Bởi theo ông, giới hạn mức trần cho vay tại một NH đối với một khách hàng và người có liên quan chỉ là một “chốt chặn” để giảm thiểu rủi ro. Trong khi đó, có nhiều điều kiện đi kèm khi xét duyệt một hồ sơ cho vay như phương án sử dụng vốn, tính hiệu quả của dự án, khả năng trả nợ của khách hàng… Điều này cũng không ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng chung của toàn ngành. Dù vậy, ông cho rằng quan trọng nhất là cần thúc đẩy dòng vốn từ NH đưa vào các lĩnh vực ưu tiên, thúc đẩy hoạt động đầu tư sản xuất thì tăng trưởng tín dụng toàn ngành xoay quanh 15% là vẫn đủ để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế của cả nước.

“Các yếu tố tác động đến lạm phát trong năm nay đang tăng mạnh nên chính sách tín dụng phải được kiểm soát linh hoạt, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế nhưng đồng thời kiềm chế lạm phát. Chính phủ phải kết hợp chính sách tài khóa như tăng đầu tư công, tạo môi trường hoạt động tốt, giúp dòng vốn được hấp thụ hiệu quả thì từ đó kinh tế vẫn tăng trưởng cao theo đúng mục tiêu đề ra”, TS Huỳnh Thanh Điền chia sẻ thêm.