Cố vấn kinh tế Nhà Trắng: Mỹ sẽ sớm chấm dứt thế thống trị đất hiếm của Trung Quốc

Cố vấn thương mại Nhà Trắng của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Peter Navarro, nhận định những đột phá công nghiệp và đổi mới công nghệ của Mỹ sẽ sớm giúp Washington giảm mạnh sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong lĩnh vực đất hiếm – loại khoáng sản chiến lược đang giữ vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Trung Quốc hiện đang phô trương sức mạnh tại châu Âu, Ấn Độ và cả Mỹ, với thông điệp cơ bản là chúng tôi muốn làm gì thì làm, và nếu các bạn cố ngăn cản, chúng tôi sẽ cắt nguồn khoáng sản thiết yếu của các bạn”, ông nói trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg.

Theo ông, Bắc Kinh tin rằng họ đang nắm giữ vị thế độc quyền trong lĩnh vực đất hiếm và nam châm vĩnh cửu, nhưng điều đó “chỉ là vấn đề thời gian” trước khi bị phá vỡ bởi năng lực đổi mới của Mỹ.

Ông Navarro nhấn mạnh Mỹ sẽ “nhanh chóng xóa bỏ” việc Trung Quốc “vũ khí hóa” đất hiếm thông qua đầu tư công nghệ và tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Trung Quốc hiện là nhà cung cấp đất hiếm lớn nhất thế giới. Theo số liệu của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), quốc gia này chiếm hơn 90% công suất tinh luyện đất hiếm và nam châm vĩnh cửu toàn cầu, trong khi Malaysia – nước đứng thứ hai – chỉ chiếm khoảng 4%.

Chính sự phụ thuộc lớn này đã khiến Mỹ và nhiều nền kinh tế phương Tây lo ngại, đặc biệt sau khi Bắc Kinh hạn chế nguồn cung trong năm ngoái, góp phần làm bùng phát căng thẳng thương mại với Washington.

Dù ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đạt được một thỏa thuận đình chiến thương mại vào tháng 10-2025, chính quyền Mỹ vẫn tiếp tục theo đuổi các chính sách nhằm “cai nghiện” nguồn cung đất hiếm và nam châm từ Trung Quốc.

Theo thỏa thuận, Trung Quốc chấp nhận tạm hoãn trong một năm việc siết chặt kiểm soát xuất khẩu, đổi lại Mỹ giảm một nửa thuế đối với hàng hóa Trung Quốc liên quan đến vấn đề fentanyl, xuống còn 10%.

Song song với ngoại giao, Washington đang mở rộng nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung. Mỹ đã tìm kiếm các thỏa thuận với tám quốc gia đồng minh nhằm củng cố chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, trong đó có Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Hà Lan, Anh, Israel, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất và Úc.

Các cuộc đàm phán tập trung vào năng lượng, đất hiếm, sản xuất tiên tiến, chất bán dẫn, hạ tầng trí tuệ nhân tạo và logistics.

Gần đây, chính quyền Tổng thống Trump cũng để ngỏ khả năng khai thác nguồn đất hiếm tại Venezuela sau khi bắt giữ lãnh đạo Nicolas Maduro.

Cũng trong cuộc phỏng vấn, ông Navarro kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) áp mức thuế cao hơn đối với hàng hóa Trung Quốc, cho rằng nếu Mỹ siết thuế mà châu Âu không làm theo, hàng Trung Quốc sẽ bị “xả” sang các thị trường khác.

Tuy nhiên, đề xuất này có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ thương mại xuyên Đại Tây Dương.