Công trường xây dựng lập tức bị phong tỏa

Tây An là một trong những cố đô nổi tiếng nhất Trung Quốc. Đây cũng được xem là vùng đất giàu di sản khảo cổ bậc nhất nước này. Với lịch sử từng là kinh đô của 13 triều đại, thành phố này không chỉ lưu giữ hàng loạt di tích cổ mà còn thường xuyên ghi nhận những phát hiện khảo cổ bất ngờ dưới lòng đất. Nhiều công trình xây dựng tại đây từng phải tạm dừng vì phát hiện cổ vật dưới lòng đất, và vụ khai quật tại làng Hà Gia năm 1970 là một trong những sự kiện gây chấn động nhất.

Theo Sohu, ngày 15/10/1970, tại công trường xây dựng ở làng Hà Gia, ngoại ô Tây An, mọi hoạt động vẫn diễn ra bình thường cho đến khi nhóm công nhân đào xuống độ sâu khoảng 0,8m. Ở độ sâu này, họ phát hiện một chiếc chum gốm màu xám nằm dưới lớp đất. 

Nhận thấy dấu hiệu bất thường, các công nhân lập tức dừng việc đào bới và cẩn trọng kiểm tra. Khi chiếc chum được mở ra, tất cả đều sững sờ: bên trong chứa đầy các hiện vật bằng vàng và bạc với số lượng lớn chưa từng thấy.

Ý thức được đây có thể là phát hiện khảo cổ quan trọng, đội thi công nhanh chóng báo cáo sự việc tới cơ quan bảo vệ di vật địa phương. Ngay sau đó, Bảo tàng tỉnh Thiểm Tây cử đoàn khảo cổ đến hiện trường để tiến hành khảo sát khẩn cấp. Cả công trường được phong tỏa, đồng thời các chuyên gia tiếp tục mở rộng tìm kiếm xung quanh.

Chỉ vài ngày sau, các nhà khảo cổ phát hiện thêm một chiếc chum gốm tương tự. Bên trong không chỉ có nhiều đồ vàng bạc mà còn chứa các loại đá quý nhiều màu sắc. Bề mặt chum phủ lớp xỉ bạc, cho thấy dấu tích của quá trình chế tác kim loại cổ đại. Đặc biệt, các chuyên gia còn tìm thấy một chiếc cốc mã não đầu thú tinh xảo làm từ mã não đỏ quý hiếm. Hiện vật này được đánh giá có kỹ thuật chế tác vượt trội, thể hiện sự giao thoa nghệ thuật Đông – Tây trong thời kỳ nhà Đường.

Toàn bộ số cổ vật sau đó được vận chuyển khẩn cấp về Bảo tàng tỉnh Thiểm Tây để kiểm kê và bảo quản. Kết quả thống kê cho thấy, các nhà khảo cổ đã thu được hơn 1.000 hiện vật vàng bạc cùng hàng loạt báu vật khác như mã não, đai ngọc, tiền đồng và lá vàng. Bộ sưu tập này về sau được giới chuyên môn đặt tên là “Bảo vật Hà Gia thôn”, được đánh giá có giá trị khảo cổ và lịch sử đặc biệt quan trọng. Nhiều hiện vật trong số đó được xác định là độc bản cấp quốc gia.

Tuy nhiên, khi dư luận vẫn đang chú ý tới phát hiện lớn này, một sự việc khó hiểu bất ngờ xảy ra. Theo ghi nhận ban đầu, số lá vàng khai quật được có tổng trọng lượng là hơn 5 kg. Thế nhưng chỉ sau nửa năm lưu giữ tại bảo tàng, khi tiến hành cân lại, trọng lượng số vàng này chỉ còn 4 kg. Sự “hao hụt” này khiến nhiều người nghi ngờ có thất thoát hiện vật.

Trước những thắc mắc này, các nhà khoa học thuộc Đại học Tây Bắc đã tham gia kiểm tra và phân tích lại toàn bộ quá trình đo đạc. Kết quả nghiên cứu cho thấy nguyên nhân hoàn toàn mang tính khoa học. Lần cân đầu tiên được thực hiện khi các lá vàng vẫn đặt trong chiếc bình từng được ngâm nước, khiến bề mặt kim loại còn giữ lại độ ẩm đáng kể. Chính lượng nước bám trên hiện vật đã làm tăng trọng lượng đo được.

Theo thời gian bảo quản, nước dần bay hơi tự nhiên. Đến lần cân thứ tư, trọng lượng của lá vàng trở về trạng thái thực tế, trọng lượng giảm so với ban đầu. Như vậy, vàng không hề “biến mất” mà sự chênh lệch chỉ xuất phát từ hiện tượng bốc hơi nước. Sau khi kết luận khoa học được công bố, những nghi vấn về thất lạc cổ vật cũng nhanh chóng được giải tỏa.

Giới khảo cổ Trung Quốc đánh giá cuộc khai quật tại Hà Gia thôn là một trong những phát hiện quan trọng nhất liên quan đến văn hóa thời Đường trong thế kỷ XX. Không chỉ mang lại số lượng lớn hiện vật quý hiếm, phát hiện này còn giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về trình độ thủ công, giao thương và đời sống văn hóa của xã hội Trung Hoa cổ đại.

Trong số các hiện vật, chiếc cốc mã não đầu thú hiện được xem là bảo vật trấn bảo của Bảo tàng tỉnh Thiểm Tây, tượng trưng cho sự kết hợp tinh tế giữa nghệ thuật phương Đông và phương Tây trong thời kỳ hoàng kim của nhà Đường.

Ngày nay, Tây An vẫn tiếp tục khẳng định vị thế là một “bảo tàng sống” của lịch sử Trung Quốc. Mỗi công trình, mỗi lớp đất được khai mở đều có thể hé lộ những câu chuyện hàng nghìn năm tuổi, góp phần tái hiện bức tranh huy hoàng của quá khứ và nhắc nhở thế hệ hiện tại về trách nhiệm bảo tồn di sản văn hóa quý giá.

(Theo Sohu)