Cụ bà U80 tiết lộ kinh nghiệm đầu tư cổ phiếu

Cụ bà U80 đầu tư cổ phiếu

Tại hội thảo đầu tư do Chứng khoán KBSV tổ chức mới đây, một nữ nhà đầu tư U80 bất ngờ đặt câu hỏi cho các diễn giả. Bà cho biết tham gia thị trường khá lâu, ngay khi mới từ nước ngoài về Việt Nam. 

Thương vụ đầu tư khiến bà mất vốn khi mới tham gia thị trường là đầu tư trái phiếu của một công ty tài chính lớn với giá 2 triệu đồng, nhưng sau đó giá rơi xuống dưới 200.000 đồng mỗi đơn vị.

Sau đó, nhà đầu tư này chuyển hướng sang kênh cổ phiếu theo thông tin của môi giới. Bà tiết lộ đã mua cổ phiếu VEA của Tổng công ty Máy động lực và Máy công nghiệp Việt Nam (VEAM) và chưa bao giờ thua. Doanh nghiệp này có lịch sử trả cổ tức cao và đều đặn. 

Tuy nhiên, khi tham dự Đại hội đồng cổ đông, bà băn khoăn về mô hình kinh doanh của VEAM là nhập xe, động cơ cũ sau đó tân trang, sửa chữa và bán lại cho các đơn vị khác.

Ngoài ra, năm 2024 Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội khởi tố bị can và lệnh tạm giam với ông Phan Phạm Hà, cựu Tổng giám đốc VEAM, về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ. 

Sau đó, ông Ngô Khải Hoàn được bầu làm Chủ tịch HĐQT và ông Nguyễn Hoàng Giang giữ chức Tổng giám đốc của VEAM. Cả 2 vị này đang công tác tại Bộ Công Thương.

Nhà đầu tư mong muốn các chuyên gia phân tích kỹ câu chuyện VEAM vì kinh nghiệm quan trọng của bà là luôn tìm hiểu thêm thông tin, tránh cảm tính.

Ông Nguyễn Duy Bình, Giám đốc khối phân tích KBSV, cho biết VEA không nằm trong danh sách cổ phiếu phân tích hằng tuần nên không thể đưa ra nhận định về doanh nghiệp. 

Tuy nhiên, khi doanh nghiệp có ban lãnh đạo mới từ cơ quan nhà nước thì sẽ có các kế hoạch tái cơ cấu hoạt động sản xuất kinh doanh và đa số theo chiều hướng tốt lên.

Ông Trần Đức Anh, Giám đốc kinh tế vĩ mô và chiến lược thị trường KBSV, cho rằng mô hình kinh doanh tốt hay xấu của một doanh nghiệp miễn không vi phạm pháp luật thì không có vấn đề gì. Hoạt động của VEA không vi phạm pháp luật.

Về việc thay đổi ban lãnh đạo, điều nhà đầu tư cần để ý nhất là liệu có dấu hiệu “bòn rút” tài sản doanh nghiệp hay không. Tuy nhiên, điều này khó xảy ra khi ban lãnh đạo mới là đại diện nhà nước, khung hình phạt khi vi phạm rất lớn, khác với doanh nghiệp tư nhân.

Dưới góc độ đầu tư, miễn là doanh nghiệp duy trì được tỉ lệ cổ tức trong dài hạn thì nhà đầu tư có thể nắm giữ được. Tuy nhiên, nếu mô hình kinh doanh không phù hợp với quan điểm cá nhân thì nhà đầu tư có thể xem xét không trở thành cổ đông của doanh nghiệp.

Đánh giá về doanh nghiệp mà cụ bà chọn đầu tư thế nào?

VEAM là một trong những doanh nghiệp phi tài chính nắm giữ lượng tiền mặt (tiền, tương đương tiền và tiền gửi ngắn hạn) trên 10.000 tỉ đồng. Tại ngày 30-9-2025, doanh nghiệp sở hữu 19.548 tỉ đồng tiền mặt, lớn hơn Sabeco, Masan, PV Oil.

VEAM vốn là doanh nghiệp nhà nước chuyên sản xuất và kinh doanh thiết bị động lực, máy móc nông nghiệp, sản xuất và lắp ráp kinh doanh ô tô. Tính đến ngày 30-9, Bộ Công Thương nắm 88,47% cổ phần.

Doanh thu thuần 9 tháng 2025 đạt hơn 3.177 tỉ đồng, tăng gần 7% so với cùng kỳ. Hoạt động kinh doanh chính có biên lợi nhuận gộp không cao, đạt gần 15%.

Thế nhưng, biên lợi nhuận trước thuế từ năm 2018 đến nay luôn trên mức 100%. Mức sinh lời này đạt 169% trong 9 tháng 2025, do công ty ghi nhận nguồn thu lớn từ đầu tư tài chính và đầu tư vào công ty liên kết. Thu nhập từ các công ty liên kết là nguồn lớn nhất.

VEAM giữ cổ phần lớn tại các công ty dẫn đầu trong lĩnh vực sản xuất xe máy và ô tô tại Việt Nam, gồm Toyota Việt Nam (20%), Honda Việt Nam (30%) và Ford Việt Nam (25%, thông qua công ty con là Công ty TNHH một thành viên Diesel Sông Công).

Các công ty này đem về nguồn cổ tức, lợi nhuận đều đặn trên 5.000 tỉ đồng, thậm chí năm 2019 đạt gần 6.669 tỉ đồng. Trong đó nguồn thu từ Honda Việt Nam chiếm tỉ trọng lớn nhất.

9 tháng đầu năm 2025, nhóm công ty liên kết trả gần 6.127 tỉ đồng cho VEAM. Trong đó, Honda Việt Nam chi gần 5.932 tỉ đồng, Ford Việt Nam trả hơn 179 tỉ đồng.

Doanh thu tài chính là nguồn thu lớn thứ 2. Tại ngày 30-9-2025, lượng tiền gửi tại ngân hàng là 19.548 tỉ đồng. Nhờ vậy, thu nhập tài chính đạt 676 tỉ đồng sau 9 tháng. Công ty ít vay nợ nên chi phí tài chính chỉ gần 3,5 tỉ đồng.

Liên quan đến triển vọng cổ phiếu VEA, một số công ty chứng khoán đã công bố các báo cáo phân tích với quan điểm thận trọng hơn, thể hiện qua việc giữ khuyến nghị trung lập hoặc điều chỉnh giảm kỳ vọng.

Đơn cử, Chứng khoán SSI đã hạ khuyến nghị đối với VEA xuống mức Trung lập, đồng thời giảm giá mục tiêu xuống 34.000 đồng/cổ phiếu, từ mức 43.300 đồng/cổ phiếu trước đó (đã điều chỉnh cổ tức).

Theo SSI, động thái điều chỉnh này phản ánh những rào cản pháp lý ngày càng gia tăng, cùng với xu hướng điện hóa diễn ra nhanh hơn dự kiến, được cho là sẽ gây áp lực lên sản lượng tiêu thụ và biên lợi nhuận mảng xe máy của Honda. Dù vậy, lợi nhuận năm 2025 vẫn được dự báo duy trì ở mức tích cực.

SSI cũng cho biết, giá mục tiêu mới tương ứng mức định giá P/E khoảng 7,3 lần, thấp hơn một độ lệch chuẩn so với mức trung bình 5 năm, qua đó phản ánh triển vọng lợi nhuận giai đoạn 2026–2027 kém thuận lợi hơn.