Cứ thế này bảo sao lương dậm chân tại chỗ

Đi làm nhiều năm, không ít người rơi vào trạng thái: Công việc không hẳn tệ, thu nhập cũng không quá thấp nhưng mãi chỉ thế, không tăng nổi. Mỗi lần nghe ai đó được tăng lương, đổi việc lương cao hơn là lại hoang mang: “Sao mình vẫn giậm chân tại chỗ?”. Thực tế, việc thu nhập không tăng thường không đến từ một lý do duy nhất, mà bắt nguồn từ những sai lầm lặp đi lặp lại trong cách làm việc và tư duy nghề nghiệp.

1. Gần như “vô hình” ở chốn công sở

Sai lầm phổ biến nhất là tin rằng cứ chăm chỉ, chịu khó ở lại muộn, nhận nhiều việc thì sớm muộn lương cũng tăng. Nhưng trong môi trường công việc hiện nay, thứ quyết định thu nhập không phải là số giờ bạn bỏ ra, mà là giá trị bạn tạo ra và mức độ khó thay thế của bạn. Nếu công việc bạn làm có thể giao cho bất kỳ ai khác với chi phí thấp hơn, rất khó để công ty chủ động tăng lương.

Nhiều người rơi vào “bẫy bận rộn”: ngày nào cũng tất bật, việc không ngơi tay, nhưng khi nhìn lại, kết quả tạo ra không khác mấy so với năm trước. Bạn vẫn làm những đầu việc cũ, kỹ năng không tiến bộ, phạm vi trách nhiệm không mở rộng. Trong mắt cấp trên, bạn là người ổn định, cần thiết cho guồng máy, nhưng không phải là nhân tố mang lại đột phá. Khi đó, lương chỉ tăng nhỏ giọt hoặc không tăng là điều dễ hiểu.

Muốn thoát khỏi tình trạng này, cần chuyển từ tư duy “làm nhiều” sang “làm việc tạo giá trị”. Bạn cần tự hỏi: công việc mình đang làm đóng góp gì trực tiếp vào doanh thu, hiệu quả, hoặc mục tiêu lớn hơn của tổ chức? Mình có đang giải quyết những vấn đề khó, hay chỉ xử lý những phần việc lặp lại? Khi giá trị bạn tạo ra không rõ ràng, việc đòi hỏi thu nhập cao hơn gần như không có cơ sở.

2. Ngại đầu tư cho kỹ năng mới, chấp nhận vùng an toàn

Sai lầm thứ hai khiến thu nhập dậm chân tại chỗ là quá lâu không nâng cấp bản thân. Thị trường lao động thay đổi rất nhanh, nhưng nhiều người vẫn làm việc với bộ kỹ năng y hệt 3 – 5 năm trước. Ban đầu, kỹ năng đó có thể đủ tốt để có một công việc ổn định, nhưng theo thời gian, nó trở nên phổ thông, thậm chí lỗi thời.

Việc học kỹ năng mới thường đi kèm với cảm giác khó chịu: phải học lại từ đầu, phải dành thời gian ngoài giờ, thậm chí phải chấp nhận mình chưa giỏi. Nhiều người chọn cách né tránh điều này bằng cách tự an ủi rằng “công việc hiện tại vẫn ổn”, “lương tuy không cao nhưng an toàn”. Nhưng chính sự an toàn đó khiến bạn bị mắc kẹt ở một mức thu nhập cố định.

Trong khi đó, những người có thu nhập tăng nhanh thường là những người liên tục mở rộng năng lực: học thêm kỹ năng chuyên sâu, hiểu thêm về kinh doanh, công nghệ, dữ liệu hoặc quản lý. Khi kỹ năng của bạn hiếm hơn, khó thay thế hơn, giá trị thị trường của bạn cũng tăng theo. Lúc này, dù ở lại hay chuyển việc, bạn đều có vị thế tốt hơn để thương lượng thu nhập.

Không đầu tư cho kỹ năng mới đồng nghĩa với việc chấp nhận để thị trường quyết định mức lương cho bạn, thay vì bạn chủ động nâng giá trị của mình.

3. Không dám nói về tiền, không dám tìm cơ hội mới

Sai lầm cuối cùng, nhưng lại rất quan trọng, là sự im lặng. Nhiều người không bao giờ chủ động trao đổi về lương, thưởng, lộ trình phát triển với cấp trên. Họ chờ đợi sự ghi nhận tự động, tin rằng nếu mình làm tốt thì công ty sẽ tự tăng lương. Thực tế, trong phần lớn trường hợp, nếu bạn không nói ra mong muốn và không đưa ra lý do thuyết phục, việc tăng lương sẽ không xảy ra.

Bên cạnh đó là nỗi sợ thay đổi. Dù không hài lòng với thu nhập hiện tại, nhiều người vẫn không dám tìm cơ hội mới vì sợ rủi ro, sợ không bằng chỗ cũ, sợ phải bắt đầu lại. Sự do dự này khiến họ ở mãi trong một môi trường đã chạm trần thu nhập. Khi công ty không còn dư địa tăng lương, việc bạn ở lại thêm vài năm nữa cũng không tạo ra khác biệt đáng kể.

Nói về tiền không phải là tham lam, mà là sự rõ ràng và chuyên nghiệp. Thay đổi công việc cũng không phải là phản bội, mà là một chiến lược phát triển cá nhân. Khi bạn dám đối diện thẳng với câu hỏi “mình đáng được trả bao nhiêu”, bạn mới có cơ hội thoát khỏi tình trạng lương dậm chân tại chỗ.

Thu nhập không tăng hiếm khi là do “kém may mắn”. Phần lớn, đó là hệ quả của cách chúng ta làm việc, học hỏi và ra quyết định trong thời gian dài. Khi nhìn thẳng vào những sai lầm này và dám điều chỉnh, mức lương sẽ không còn là con số đứng yên như trước nữa.