Của hồi môn Nam Phương hoàng hậu có đường hầm bí mật

Cung Nam Phương hoàng hậu xa hoa cỡ nào?

Trước đây, cung Nam Phương hoàng hậu là dinh thự Nguyễn Hữu Hào xây dựng năm 1932 làm chỗ nghỉ dưỡng cho cả gia đình. Ông Hào là điền chủ giàu có bậc nhất xứ Gò Công, con rể của Huyện Sỹ Lê Phát Đạt – một trong tứ đại phú hào Sài Gòn xưa “Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa”. Về sau, ông tặng lại cho con gái Nguyễn Hữu Thị Lan (1913 – 1963) chính là Nam Phương hoàng hậu, vợ của hoàng đế cuối cùng Bảo Đại, nên người dân gọi là “Cung Nam Phương hoàng hậu”.

Điểm độc đáo ở cung Nam Phương là hệ thống lò sưởi (hầu hết được ốp đá nhập ngoại) bố trí khắp các phòng, lò sưởi mỗi phòng lại được thiết kế khác nhau để hài hòa với từng không gian.

Theo Bảo tàng Lâm Đồng, đây là một trong những bộ sưu tập lò sưởi đẹp và độc đáo nhất tại các biệt thự cổ Đà Lạt. Ngoài việc sưởi ấm, lò sưởi còn dùng để trang trí. Vào biệt thự ở Đà Lạt, chỉ cần đếm số lò sưởi là có thể biết được uy thế và sự giàu có của chủ nhà.

“Không phải ngẫu nhiên mà cung Nam Phương có 9 lò sưởi (cho 9 phòng) vì số 9 (cửu) tượng trưng cho sự vĩnh cửu, cầu mong sự trường tồn cho gia tộc”, KTS Trần Đình Dũng, Công ty kiến trúc Land tiết lộ.

Tuy vậy, phần bí ẩn và gây tranh cãi nhất của cung Nam Phương không nằm ở kiến trúc nổi mà là mạng lưới đường hầm bí mật được phát hiện trong quá trình trùng tu năm 2008. Theo đó, một lối thoát hiểm bí mật được ngụy trang khéo léo dưới chân cầu thang tầng hầm, dẫn ra ngoài khuôn viên kết nối với hệ thống địa đạo khá quy mô. Cụ thể, nhánh Đông khoảng 1 km, nối tới Dinh I – nơi đặt Tổng hành dinh cựu hoàng Bảo Đại. Nhánh Tây xuyên qua nhiều quả đồi, dài hơn 2 km dẫn đến Dinh II. Ngoài ra, còn có các nhánh phụ kết nối với các biệt thự trên đường Trần Hưng Đạo.

Năm 2012, ông Đào Văn Ơn (dân địa phương sinh năm 1936) kể với Thanh Niên, khoảng cuối năm 1944, ông thấy lính Nhật giám sát tù binh da trắng, da đen đào hầm xuyên núi khu vực cung Nam Phương khoảng 6 – 7 tháng là chấm dứt. Chính ông sau đó cũng nhiều lần cùng bạn thắp đuốc đi xuyên đường hầm dài hơn 1 km, từ đường Yên Thế (khu vực cung Nam Phương) qua tận Dinh I, có những đoạn chui ngang dưới các biệt thự.

“Đường hầm khá rộng, chống bằng đá, gỗ, xe 4 bánh có thể chạy qua, có nhiều đường xương cá thông ra ngoài”, ông Ơn kể.

Đến nay, nhiều đường hầm do đất sập bị bít lối, cửa hầm bị sạt lở, hoặc do người dân xây nhà bít kín.

Hoàng hậu duy nhất được mặc màu vàng của vua

Cuối năm 1932, vua Bảo Đại lên Đà Lạt nghỉ mát và gặp cô Nguyễn Hữu Thị Lan cũng vừa trở về Việt Nam sau khi hoàn thành tú tài ở Pháp. Từ đây, mối tình của họ đơm hoa kết trái bằng cuộc hôn nhân năm 1934. Khi trở thành con dâu của triều Nguyễn, Nam Phương hoàng hậu được người đời quý phục, bởi tính cách giản dị, hòa đồng… Một trong những việc mà bà được ghi nhận là mang lại hòa khí giữa các chức sắc đạo Thiên chúa với hoàng tộc nhà Nguyễn (vốn theo đạo Phật).

Trong cung có trưng bày hình ảnh Nam Phương hoàng hậu từ bé cho đến trước khi qua đời năm 1963, ảnh ngày cưới của hoàng hậu và vua Bảo Đại, ảnh 5 người con của họ, một số bức thư của hoàng hậu Nam Phương viết từ Pháp gởi về Việt Nam cho vua Bảo Đại năm 1949.

Nơi đây từng là nơi sinh sống của các hoàng tử và công chúa Việt Nam, mỗi khu vực và phòng ngủ đều được trang trí nội thất sang trọng, vương giả. Dù đã gần 100 năm nhưng hầu hết vật dụng của gia đình hoàng gia vẫn còn tốt. Lớp bụi thời gian chỉ càng tô thêm vẻ đẹp cổ kính của cung Nam Phương hoàng hậu.

Đặc biệt, tại phòng ngủ của hoàng hậu, hiện vật đáng chú ý nhất là bộ triều phục màu vàng còn nguyên vẹn. Theo nguyên tắc của hoàng gia, màu vàng (hoàng sắc) là độc quyền của vua. Việc Nam Phương hoàng hậu được phép mặc trang phục màu này là một ngoại lệ chưa từng có, xuất phát từ tình yêu và sự trân trọng đặc biệt mà vua Bảo Đại dành cho bà.

Ông từng viết: “Tôi cho phép Hoàng hậu được mặc áo màu vàng da cam, vốn chỉ dành riêng cho Hoàng đế”. Đây là minh chứng cho tư tưởng tân tiến và sự phá vỡ lề lối phong kiến của vị vua cuối cùng.

Năm 1947, Nam Phương hoàng hậu sang Pháp sinh sống và từ đó không quay trở lại cung. Tòa dinh thự sau khi vắng chủ bị bỏ hoang một thời gian dài. Năm 1999, công trình được giao cho Bảo tàng Lâm Đồng quản lý. Cuối năm 2011, cung Nam Phương hoàng hậu chính thức mở cửa đón khách tham quan, và nhanh chóng trở thành điểm check-in nổi tiếng tại Đà Lạt.