Cuba tìm lời giải bằng giải pháp gây chú ý

Theo Granma, sau gần một thập kỷ gián đoạn, Cuba đang từng bước nối lại chương trình khí hóa đô thị bằng “khí nhân tạo” – giải pháp tận dụng nguồn khí tự nhiên trong nước để cung cấp nhiên liệu nấu ăn ổn định cho người dân, đồng thời giảm phụ thuộc vào điện và khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) nhập khẩu.

Theo kế hoạch, trong năm 2026, khoảng 25.000 khách hàng tại một số khu vực của thủ đô Havana sẽ được kết nối hoặc tái kết nối với mạng lưới khí đốt. Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng của quốc gia Caribe này.

Chấm dứt cảnh “nấu ăn trong bất an”

Trước khi được kết nối với hệ thống khí đốt, cuộc sống của nhiều gia đình tại Havana gắn liền với sự bấp bênh. Thiếu LPG, phụ thuộc hoàn toàn vào điện vốn thường xuyên gián đoạn khiến việc nấu nướng trở thành một thách thức thường nhật.

Câu chuyện của chị Mayda Fraguela Rodríguez ở quận Plaza de la Revolución là ví dụ điển hình. Suốt thời gian dài, gia đình chị chỉ có một bếp điện nhỏ, phải tranh thủ nấu nướng từ sáng sớm để tránh giờ mất điện. “Có lúc chúng tôi không kịp chuẩn bị bữa ăn”, chị chia sẻ.

Tình trạng này không hiếm. Nhiều hộ gia đình buộc phải quay lại sử dụng củi hoặc than, trong khi số khác chật vật thích nghi với lịch cắt điện.

Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi khi ngôi nhà của chị Mayda vừa được kết nối lại với mạng lưới khí đốt – một hệ thống từng bị gián đoạn nhiều năm. Với chị, đó không chỉ là tiện nghi mà còn là sự ổn định.

Khí nhân tạo –  giải pháp từ nội lực

Khác với LPG phải nhập khẩu, khí nhân tạo được sản xuất từ nguồn khí tự nhiên khai thác trong nước. Theo các chuyên gia năng lượng Cuba, đây là lợi thế chiến lược trong bối cảnh quốc gia này gặp nhiều hạn chế về tiếp cận nhiên liệu.

Quy trình sản xuất bắt đầu từ các giếng khí tại Jaruco (phía Bắc Cuba). Khí tự nhiên được dẫn qua hệ thống đường ống dài hàng chục km tới nhà máy xử lý Melones, nơi khí được làm sạch, giảm áp và trộn với không khí theo công nghệ “metan hóa” để tạo thành khí nhân tạo.

Loại khí này sau đó được phân phối qua hệ thống đường ống tới các khu dân cư. Với công suất khoảng 40.000 m³/giờ, nhà máy Melones hiện phục vụ nhiều khu vực trọng điểm của Havana như Old Havana, Centro Habana, Cerro hay Diez de Octubre.

Một điểm đáng chú ý là phần lớn hệ thống phân phối hoạt động liên tục 24/24 và không phụ thuộc vào điện – yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh lưới điện còn thiếu ổn định.

Ưu tiên kết nối lại và mở rộng từng bước

Theo đại diện Gas Manufacturado – doanh nghiệp Cuba chuyên sản xuất, kinh doanh và phân phối khí gas tự nhiên, khí metan qua đường ống, ưu tiên hàng đầu hiện nay là khôi phục dịch vụ cho những khách hàng từng có hợp đồng nhưng bị gián đoạn trong các giai đoạn trước. Đồng thời, các trường hợp đã có hạ tầng đường ống nhưng chưa được đấu nối cũng sẽ được xử lý.

Bên cạnh đó, những hộ dân đã đăng ký từ cộng đồng cũng sẽ được xem xét kết nối trong giai đoạn mở rộng này.

Chi phí lắp đặt sẽ do người dân chi trả, bao gồm công lao động và vật tư, với phạm vi kéo đường ống tới khu vực bếp trong nhà. Tính đến nay, đã có hơn 700 khách hàng tại Havana được kết nối trở lại hệ thống.

Giảm áp lực điện, tiết kiệm ngoại tệ

Việc mở rộng sử dụng khí nhân tạo mang lại nhiều lợi ích kinh tế – xã hội rõ rệt.

Trước hết, mỗi hộ gia đình sử dụng khí đốt sẽ giảm nhu cầu tiêu thụ điện, đặc biệt trong giờ cao điểm. Điều này góp phần giảm tải cho hệ thống điện quốc gia vốn đang chịu nhiều áp lực.

Thứ hai, khi nhu cầu LPG tại các đô thị giảm, nguồn khí hóa lỏng nhập khẩu có thể được phân bổ cho các khu vực khác, giúp tối ưu hóa nguồn cung trên toàn quốc.

Quan trọng hơn, việc tận dụng nguồn khí trong nước giúp Cuba tiết kiệm đáng kể ngoại tệ – nguồn lực vốn hạn chế trong bối cảnh bị cấm vận kéo dài.

Dù được đánh giá là giải pháp hiệu quả, chương trình khí hóa vẫn đối mặt với không ít khó khăn.

Một trong những thách thức lớn là phụ thuộc vào thiết bị và phụ tùng nhập khẩu. Dù công nghệ hiện tại được đánh giá là đáng tin cậy và chi phí thấp, việc tìm kiếm linh kiện thay thế không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Ngoài ra, một số vật tư quan trọng như chất tạo mùi (dùng để phát hiện rò rỉ khí) cũng phải thay đổi nguồn cung do hạn chế thương mại.

Dù còn nhiều thách thức, việc nối lại chương trình khí hóa đô thị được xem là bước tiến quan trọng trong chiến lược dài hạn của Cuba.

Không chỉ giúp người dân có thể ổn định sinh hoạt ngay cả khi mất điện, hệ thống khí nhân tạo còn góp phần xây dựng một mô hình năng lượng bền vững hơn, dựa trên nguồn lực nội địa.

Trong bối cảnh biến động năng lượng toàn cầu, bài toán của Cuba cho thấy một hướng đi đáng chú ý: tận dụng tối đa tài nguyên trong nước để giảm phụ thuộc bên ngoài – một mục tiêu mà nhiều quốc gia đang hướng tới.

Theo Granma