Cuộc chiến pháp lý giữa Anthropic và Lầu Năm Góc

Đơn kiện của Anthropic đánh dấu sự leo thang trong cuộc đối đầu đầy căng thẳng giữa phòng thí nghiệm và quân đội Mỹ liên quan đến khía cạnh đạo đức trong sử dụng công nghệ trí thông minh nhân tạo (AI).

Hai đơn kiện ở California và thủ đô Washington

Theo Reuters dẫn lại nội dung đơn kiện, Anthropic phản đối việc bị Lầu Năm Góc xếp vào diện gây nguy cơ cho chuỗi cung ứng. Bên nguyên đơn gọi đây là hành động trái pháp luật và vi phạm quyền tự do ngôn luận cũng như quyền được xét xử và xử lý công bằng theo thủ tục pháp lý. Đơn kiện yêu cầu thẩm phán của tòa liên bang California hủy bỏ quyết định trên và ngăn chặn việc thực thi của các cơ quan thuộc chính quyền liên bang.

Hồi tuần trước, Lầu Năm Góc đã liệt Anthropic vào diện gây nguy cơ cho chuỗi cung ứng, từ đó hạn chế việc sử dụng công nghệ mà theo hai nguồn tin của Reuters đang được sử dụng trong chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran. Đơn kiện ở California nêu rõ hành động của Lầu Năm Góc có thể khiến doanh thu trong năm 2026 của Anthropic giảm hàng tỉ USD và làm tổn hại danh tiếng của công ty.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth có quyết định trên sau khi Anthropic từ chối gỡ bỏ cơ chế nhằm ngăn AI bị sử dụng cho những mục đích nguy hiểm, trong trường hợp này là hỗ trợ vũ khí tự động hoặc hoạt động giám sát trong nước.

Trong đơn kiện thứ hai nộp ở tòa án thủ đô Washington vào ngày 9.3, Anthropic cho biết chính phủ cũng đưa họ vào danh sách gây nguy cơ rủi ro cho chuỗi cung ứng theo một đạo luật rộng hơn. Điều này có thể khiến công ty bị đưa vào danh sách đen trên khắp bộ máy chính quyền liên bang. Cùng ngày, trang Axios đưa tin Nhà Trắng đang chuẩn bị ban bố sắc lệnh hành pháp chính thức chỉ đạo chính quyền liên bang loại trừ việc sử dụng AI của hãng.

AI và an ninh quốc gia

Cuộc tranh chấp gây chú ý một phần vì Anthropic là bên tích cực tiếp cận bộ máy an ninh quốc gia Mỹ trước đa số các hãng AI khác trong nước. Tổng giám đốc Anthropic Dario Amodei cho hay ông không phản đối những vũ khí sử dụng AI, nhưng tin rằng thế hệ công nghệ AI hiện tại chưa đủ để cung cấp sự chính xác cần có cho các chiến dịch quân sự.

Theo báo The Washington Post, cuộc chiến pháp lý giữa Anthropic và Washington nhận được sự theo dõi sát sao của các bên liên quan. Phán quyết sẽ mang đến câu trả lời cho phép thử về mức độ can thiệp của chính quyền vào hoạt động của các công ty AI, và liệu bên nào sẽ có tiếng nói cuối cùng cách công nghệ AI được sử dụng trong lĩnh vực quân sự.

Một nhóm gồm 37 nhà nghiên cứu và kỹ sư của OpenAI và Google đã nộp bản kiến nghị pháp lý của bên thứ ba lên tòa để ủng hộ Anthropic. Nhóm này, trong đó có nhà khoa học trưởng của Google Jeff Dean, cho rằng vụ việc có thể khiến các chuyên gia AI không muốn thảo luận công khai về rủi ro và lợi ích của công nghệ mới nổi. “Với việc bịt miệng một phòng thí nghiệm, chính phủ Mỹ đã giảm tiềm năng của ngành trong việc đưa ra các giải pháp đổi mới”, theo nhóm chuyên gia và kỹ sư.

Gần đây, giới chuyên gia AI của Mỹ đã có nhiều căng thẳng với Bộ Quốc phòng nước này liên quan về “đạo đức” trong việc áp dụng AI. Điển hình, bà Caitlin Kalinowski, vốn phụ trách phần cứng của OpenAI (bên phát hành ChatGPT), thông báo quyết định từ chức với lý do quan ngại về thỏa thuận giữa hãng với Bộ Quốc phòng Mỹ, theo Reuters hôm 8.3. Trên mạng xã hội, bà Kalinowski viết rằng OpenAI đã quá vội khi đồng ý triển khai các mô hình AI cho hệ thống mạng điện toán đám mây của Lầu Năm Góc. “AI đóng vai trò quan trọng trong an ninh quốc gia, nhưng việc giám sát người Mỹ mà không có sự giám sát của tòa án, và việc tự động sát thương mà không có sự cho phép của con người là những ranh giới đáng lẽ phải được cân nhắc kỹ lưỡng hơn”, bà nêu quan điểm.