Trong khi các sàn phái sinh tại Âu – Mỹ vẫn định giá bạc chủ yếu dựa trên giao dịch hợp đồng giấy, thì tại phương Đông, kim loại này đang được săn lùng như một tài sản chiến lược phục vụ cho cả công nghiệp lẫn an ninh tài chính.
Sự khác biệt trong cách nhìn nhận đã kích hoạt một làn sóng dịch chuyển bạc quy mô lớn từ Tây sang Đông, với 2 tâm điểm nổi bật là Ấn Độ và Trung Quốc.
Cơn khát bạc của Ấn Độ: Không còn là tích trữ truyền thống
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt của thị trường bạc toàn cầu khi Ấn Độ chi tới 9,2 tỷ USD để nhập khẩu khoảng 7.000 tấn bạc, tương đương hơn 1/5 tổng nguồn cung thế giới. Quy mô mua vào khổng lồ này đang khiến các kho dự trữ bạc vật chất tại phương Tây ngày càng rơi vào tình trạng cạn kiệt.
Theo báo cáo của Global Trade Research Initiative (GTRI) và số liệu chính thức từ Chính phủ Ấn Độ, chỉ riêng tháng 12/2025, quốc gia này đã nhập khẩu lượng bạc trị giá 760 triệu USD, tăng 80% so với cùng kỳ năm trước.
Lượng nhập khẩu bạc của Ấn Độ tăng mạnh trong thời gian gần đây (Ảnh: GTRI).
Tính từ tháng 4 đến hết tháng 12 năm ngoái, tổng kim ngạch nhập khẩu bạc đạt 7,77 tỷ USD, cao hơn 129% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, trong 4 tháng cuối năm 2025, giá trị bạc nhập khẩu đã lên tới 5,9 tỷ USD, vượt xa toàn bộ năm tài khóa trước đó cộng lại.
Những con số này cho thấy nhu cầu bạc tại Ấn Độ không đơn thuần là sự phục hồi sau đại dịch mà phản ánh một sự thay đổi mang tính cấu trúc. Nếu trong nhiều thập kỷ, bạc chủ yếu được người Ấn Độ sử dụng cho trang sức, tích trữ truyền thống và của hồi môn, thì từ năm 2025, kim loại này đã trở thành đầu vào không thể thiếu cho các ngành công nghiệp mũi nhọn.
Năng lượng tái tạo và xe điện: Cỗ máy nghiền bạc mới
Động lực lớn nhất đến từ tham vọng chuyển đổi năng lượng của New Delhi.
Ấn Độ đang đặt mục tiêu đạt công suất 280GW điện mặt trời vào năm 2030, kéo theo nhu cầu bạc khổng lồ cho sản xuất tấm pin quang điện và các thiết bị điện tử liên quan.
Với đặc tính dẫn điện tốt nhất trong các kim loại, bạc là vật liệu không thể thay thế trong công nghệ pin mặt trời. Đến năm 2025, riêng ngành năng lượng mặt trời đã chiếm khoảng 17% tổng nhu cầu bạc toàn cầu, tăng mạnh so với mức dưới 10% của một thập kỷ trước.
Song song với đó, thị trường xe điện tại Ấn Độ đang tăng trưởng bùng nổ. Doanh số xe điện trong năm 2025 tăng trên 50%, khiến nhu cầu bạc cho hệ thống dây dẫn, quản lý pin và các điểm tiếp xúc sạc tăng nhanh theo cấp số nhân. Sự kết hợp giữa năng lượng tái tạo và giao thông điện hóa đã biến Ấn Độ thành một “cỗ máy tiêu thụ bạc” mới của thế giới.
Không chỉ công nghiệp, nhu cầu đầu tư vào bạc tại Ấn Độ cũng gia tăng mạnh mẽ. Các quỹ hoán đổi danh mục dựa trên bạc ghi nhận dòng vốn vào kỷ lục, với lượng nắm giữ đạt khoảng 38,6 triệu ounce, tương đương 1.200 tấn, vào năm 2024.
Trong bối cảnh đồng rupee biến động và bất ổn kinh tế toàn cầu gia tăng, bạc đang được người dân Ấn Độ coi như một tài sản trú ẩn song hành với vàng, vừa phục vụ sản xuất vừa bảo toàn giá trị tài chính.
Điểm then chốt nằm ở chỗ Ấn Độ mua bạc không vì đầu cơ giá rẻ, mà vì nhu cầu thiết yếu. Bạc dùng cho pin mặt trời và xe điện gần như không co giãn theo giá.
Điều này khiến các doanh nghiệp Ấn Độ tiếp tục mua vào bất chấp giá tăng hay giảm, vô tình biến quốc gia này thành lực đỡ giá cho thị trường bạc toàn cầu. Mỗi khi giá bạc tại phương Tây sụt giảm do các hoạt động bán khống trên sàn phái sinh, dòng tiền từ Ấn Độ lập tức nhảy vào thu gom, thiết lập một mặt bằng giá sàn mới ngày càng cao hơn.
Theo thống kê của Bộ Công thương Ấn Độ, lượng bạc nhập khẩu trong năm 2025 thậm chí còn lớn hơn tổng lượng bạc vật chất mà JPMorgan Chase – ngân hàng lớn nhất thế giới – đang nắm giữ trong kho tại sàn Comex. Điều này cho thấy quy mô ảnh hưởng của Ấn Độ đã vượt xa vai trò của một thị trường tiêu thụ thông thường.
Bạc thỏi được đúc theo quy chuẩn quốc tế (Ảnh: Reuters).
Trung Quốc: Két bạc chiến lược
Nếu Ấn Độ đang đóng vai trò là cỗ máy hút bạc từ thị trường quốc tế, thì Trung Quốc lại lựa chọn hướng đi hoàn toàn ngược lại: Hạn chế tối đa dòng bạc chảy ra bên ngoài. Chiến lược “vào dễ, ra khó” đang từng bước biến nền kinh tế lớn thứ hai thế giới thành một két bạc khổng lồ, nơi kim loại quý được giữ lại để phục vụ cho các mục tiêu dài hạn.
Hiện nay, Trung Quốc kiểm soát khoảng 70% nguồn cung bạc toàn cầu thông qua hoạt động khai thác trong nước và nhập khẩu quặng thô để tinh luyện.
Tuy nhiên, kể từ ngày 1/1, Bắc Kinh đã chính thức áp dụng cơ chế cấp phép xuất khẩu bạc nghiêm ngặt, thay thế mô hình xuất khẩu tương đối thông thoáng trước đây bằng hệ thống hạn ngạch. Cách tiếp cận mới này nhằm ưu tiên nguồn cung cho nhu cầu nội địa trong bối cảnh bạc ngày càng trở thành đầu vào không thể thiếu của các ngành công nghiệp chiến lược.
Động thái siết chặt xuất khẩu bạc không đơn thuần là một biện pháp bảo hộ thương mại, mà phản ánh rõ nét chiến lược an ninh tài nguyên của Trung Quốc. Bạc đã được đưa vào danh sách khoáng sản chiến lược, gắn trực tiếp với những trụ cột phát triển dài hạn của nền kinh tế.
Trước hết là ngành công nghiệp quang điện. Trung Quốc hiện sản xuất hơn 80% tấm pin mặt trời của thế giới và cần một lượng bạc khổng lồ để duy trì vị thế thống lĩnh này.
Theo số liệu từ Silver Institute, riêng trong năm 2024, Trung Quốc đã lắp đặt thêm công suất điện mặt trời kỷ lục 278GW, tăng 29% so với năm trước. Quy mô mở rộng này đồng nghĩa với nhu cầu bạc tiếp tục tăng mạnh trong nhiều năm tới.
Bên cạnh đó, ngành xe điện và điện tử, đặc biệt là lĩnh vực bán dẫn, cũng đòi hỏi nguồn cung bạc ổn định với chi phí thấp để duy trì khả năng cạnh tranh với phương Tây.
Trong năm 2024, nhu cầu bạc cho ngành điện và điện tử của Trung Quốc đạt khoảng 6.575 tấn, tăng 8% so với năm trước. Tổng nhu cầu bạc cho các mục đích công nghiệp của nước này trong cùng năm đã vượt mốc 8.500 tấn, cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của kim loại này trong nền kinh tế sản xuất công nghệ cao.
Song song với nhu cầu công nghiệp, việc tích lũy bạc cùng với vàng cũng là một phần trong chiến lược dự trữ dài hạn của Trung Quốc. Đây được xem là bước đi nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD trong hệ thống tài chính quốc tế, đồng thời củng cố vị thế của đồng Nhân dân tệ trong dài hạn.
Bằng cách hạn chế xuất khẩu bạc tinh chế, Trung Quốc đang buộc các doanh nghiệp nước ngoài muốn tiếp cận nguồn bạc giá rẻ phải đưa nhà máy sản xuất sang lãnh thổ Trung Quốc hoặc chấp nhận mua các sản phẩm hoàn chỉnh như tấm pin mặt trời thay vì nhập khẩu nguyên liệu thô.
Cách làm này không chỉ giúp Bắc Kinh giữ lại giá trị gia tăng trong nước mà còn tạo ra đòn bẩy địa chính trị đáng kể đối với các chuỗi cung ứng công nghệ của phương Tây.
Bạc thỏi và bạc xu được xếp cạnh nhau (Ảnh: Scan X).
Cuộc chiến giữa bạc vật chất và bạc “giấy”
Sự trỗi dậy của Ấn Độ và Trung Quốc đang đẩy thị trường bạc vào trạng thái phân cực Đông – Tây rõ rệt.
Trong khi giá bạc trên các sàn phái sinh như Comex hay LBMA vẫn neo quanh mức 94 USD/ounce, thì giá bạc vật chất tại Thượng Hải và Mumbai đã vượt mốc 100 USD/ounce. Có thời điểm, mức chênh lệch giữa giá bạc tại Thượng Hải và London lên tới 11 USD/ounce, tương đương 10-12%.
Khoảng chênh lệch này hoạt động như một nam châm hút bạc, kéo kim loại vật chất rời khỏi các kho dự trữ ở phương Tây để chảy về phương Đông. Hệ quả đã sớm xuất hiện khi Cục Đúc tiền Mỹ buộc phải tạm ngừng bán một số sản phẩm bạc sưu tầm do không theo kịp biến động giá, còn nhiều nhà bán lẻ lớn tại Mỹ phải hạn chế nhận đơn hàng vì thiếu nguồn cung.
Dòng chảy bạc từ Tây sang Đông chỉ có thể dừng lại khi chênh lệch giá bị triệt tiêu, tức là hoặc giá bạc tại phương Tây phải tăng lên ngang bằng với phương Đông, hoặc nhu cầu thực tại châu Á suy yếu.
Diễn biến giá liên tục phá đỉnh trong năm 2025 và đầu năm 2026 cho thấy kịch bản thứ nhất đang ngày càng rõ nét. Trong cuộc đối đầu giữa bạc vật chất và bạc phái sinh, nhu cầu thực sự từ phương Đông đang dần chiếm thế thượng phong, viết lại luật chơi của thị trường bạc toàn cầu.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/cuoc-dai-di-cu-cua-bac-ca-map-phuong-dong-vet-sach-kho-du-tru-phuong-tay-20260122191547950.htm
