Cuộc thi ảnh ‘TP.HCM – Sắc màu mới’: Sân chơi phát hiện những tài năng trẻ

Gắn bó nhiều năm với nhiếp ảnh, ông Đoàn Hoài Trung, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP.HCM, Giám khảo cuộc thi “TP.HCM – Sắc màu mới” lần 2, xem đây không chỉ là nghệ thuật mà còn là con đường nghề nghiệp để theo đuổi bền bỉ. Với ông, mỗi bức ảnh là một lát cắt của nhịp sống và văn hóa TP.

Nhân dịp cuộc thi ảnh “TP.HCM – Sắc màu mới” lần 2 được báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Đoàn Hoài Trung về vai trò của nhiếp ảnh trong việc ghi lại diện mạo TP.HCM cũng như những kỳ vọng đối với các tác phẩm tham gia cuộc thi.

Triết lý tìm ảnh “khoảnh khắc sống cùng thời gian”

. Phóng viên: Thưa ông, cơ duyên nào đưa ông đến với nhiếp ảnh và đâu là những dấu mốc quan trọng trong hành trình sáng tác của ông?

+ Ông Đoàn Hoài Trung: Tôi nhập ngũ tháng 10-1977, sau đó được cử sang Tiệp Khắc (cũ) học chuyên ngành kỹ sư điện tử hàng không. Khi trở về nước, tôi công tác trong ngành thông tin của Không quân và có thời gian phục vụ tại chiến trường Campuchia.

Trong những năm tháng quân ngũ, ngoài nhiệm vụ chuyên môn, tôi thường viết thơ và truyện ngắn, gửi đăng trên bản tin của Quân chủng Phòng không – Không quân.

Năm 2002, khi báo Phòng không – Không quân tái lập, tôi được điều chuyển về làm phóng viên. Khi đó, để phục vụ công việc, tôi bắt đầu cầm máy ảnh nhằm ghi lại những khoảnh khắc trong đời sống và nhiệm vụ của bộ đội.

Những ngày đầu về tòa soạn, một đồng nghiệp đưa cho tôi chiếc máy ảnh chụp phim và hướng dẫn nhanh cách sử dụng trước khi tôi đi tác nghiệp tại một cuộc diễn tập lớn của quân chủng. Sau buổi làm quen ngắn ngủi với máy ảnh, tôi theo sát toàn bộ cuộc diễn tập để ghi lại hình ảnh.

Phóng sự ảnh đầu tiên của tôi sau đó được đăng trên trang nhất báo Phòng không – Không quân. Niềm vui ấy trở thành động lực để tôi bước vào một hướng sáng tạo mới. Từ đó, tôi tham gia các lớp học của Hội Nhiếp ảnh TP.HCM và bắt đầu theo đuổi nghiêm túc việc sáng tác ảnh nghệ thuật về người lính.

. Qua nhiều năm cầm máy, ông thường tìm kiếm điều gì trong một bức ảnh và theo ông, yếu tố nào quyết định sức sống lâu bền của tác phẩm nhiếp ảnh?

+ Điều người chụp ảnh tìm kiếm không chỉ là một khung hình đẹp về thị giác mà còn là cảm xúc và câu chuyện ẩn sau khoảnh khắc ấy. Một bức ảnh có thể được ghi lại trong tích tắc nhưng khi chứa đựng tâm trạng của con người hay một lát cắt chân thực của đời sống, nó vượt khỏi giá trị ghi chép thông thường để trở thành tác phẩm nghệ thuật.

Theo quan điểm của tôi, sức sống lâu bền của một tác phẩm nhiếp ảnh thường được tạo nên từ ba yếu tố.

Trước hết là tính chân thật. Những bức ảnh ở lại lâu trong ký ức người xem thường không phải là hình ảnh dàn dựng cầu kỳ mà là khoảnh khắc tự nhiên của đời sống.

Thứ hai là giá trị cảm xúc. Một bức ảnh chỉ thực sự có sức sống khi có khả năng chạm đến cảm xúc của người xem.

Cuối cùng là giá trị thời gian. Một tác phẩm nhiếp ảnh không chỉ đẹp ở thời điểm được chụp mà còn phải giữ được ý nghĩa khi nhìn lại sau nhiều năm. Khi gợi được suy nghĩ cho người xem ở những thời điểm khác nhau, bức ảnh mới thực sự vượt qua giới hạn của thời gian.

Vì thế, với người cầm máy, mỗi lần bấm máy không chỉ là ghi lại một hình ảnh, mà là hành trình tìm kiếm khoảnh khắc có khả năng sống cùng thời gian.

Cuộc thi ảnh giúp phát hiện những gương mặt sáng tác mới

. Báo Pháp Luật TP.HCM đang tổ chức cuộc thi ảnh “TP.HCM – Sắc màu mới” lần 2, hướng đến việc ghi nhận những khoảnh khắc đời sống và giá trị tích cực trong xã hội. Theo ông, những cuộc thi như vậy có ý nghĩa thế nào đối với phong trào nhiếp ảnh và việc phát hiện các tác giả mới?

+ Các cuộc thi ảnh do cơ quan báo chí tổ chức, như cuộc thi của báo Pháp Luật TP.HCM, có ý nghĩa tích cực đối với phong trào nhiếp ảnh cũng như việc phát hiện những gương mặt sáng tác mới.

Trước hết, đây là sân chơi rộng mở cho người cầm máy. Không chỉ các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp mà cả những người yêu nhiếp ảnh, đặc biệt là giới trẻ, đều có cơ hội gửi tác phẩm và chia sẻ góc nhìn của mình về cuộc sống. Từ những sân chơi như vậy, nhiều tác giả mới dần được phát hiện và khẳng định dấu ấn trong lĩnh vực nhiếp ảnh.

Bên cạnh đó, khi hướng đến việc ghi nhận những khoảnh khắc đời sống và giá trị tích cực của xã hội, các cuộc thi còn góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp về con người, đất nước.

Một lợi thế khác của các cuộc thi do báo chí tổ chức là khả năng lan tỏa rộng trong cộng đồng. Những tác phẩm đoạt giải hoặc được đăng tải có cơ hội tiếp cận đông đảo bạn đọc, từ đó khích lệ người sáng tác tiếp tục đầu tư nghiêm túc cho quá trình lao động nghệ thuật.

Theo tôi, nếu được duy trì thường xuyên với tiêu chí rõ ràng và định hướng phù hợp, những cuộc thi như vậy sẽ góp phần thúc đẩy phong trào nhiếp ảnh phát triển, đồng thời mở ra cơ hội để nhiều tác giả trẻ và nhiều góc nhìn mới được giới thiệu, tỏa sáng.

. Với vai trò chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP.HCM, Giám khảo của cuộc thi “TP.HCM – Sắc màu mới”, ông có lời khuyên gì dành cho các nhiếp ảnh gia trẻ hoặc những người yêu nhiếp ảnh muốn tham gia cuộc thi?

+ Điều quan trọng nhất đối với các tác giả trẻ khi tham gia một cuộc thi ảnh là sự chân thành trong cách nhìn và cách kể câu chuyện bằng hình ảnh.

Người cầm máy cần quan sát đời sống một cách kiên nhẫn. Những bức ảnh có giá trị thường không chỉ đẹp về bố cục hay ánh sáng, mà còn chứa đựng câu chuyện và cảm xúc chân thật của con người trong khoảnh khắc ấy.

Bên cạnh đó, mỗi nhiếp ảnh gia nên nỗ lực tìm cho mình một góc nhìn riêng. Trong thời đại mạng xã hội, hình ảnh xuất hiện với mật độ dày đặc nhưng tác phẩm đáng nhớ thường là bức ảnh thể hiện được cách nhìn độc đáo của người cầm máy, thay vì lặp lại những khuôn mẫu quen thuộc.

Ngoài cảm xúc và góc nhìn, kỹ thuật nhiếp ảnh cũng là yếu tố cần được trau dồi. Từ ánh sáng, bố cục đến xử lý hậu kỳ đều góp phần giúp ý tưởng và cảm xúc được thể hiện trọn vẹn hơn. Tuy vậy, hậu kỳ cần giữ được tính chân thực của hình ảnh, tránh lạm dụng công nghệ làm sai lệch bản chất của khoảnh khắc.

Tôi tin rằng khi người cầm máy giữ được niềm đam mê, sự kiên trì và tình yêu với cuộc sống, họ sẽ tạo ra những bức ảnh vừa có giá trị nghệ thuật, vừa mang ý nghĩa xã hội.

. Xin cảm ơn ông.