Da vàng ruộm, không nứt rách, đúng lễ nghi chuẩn phong thủy

Những ngày cận Tết, chỉ cần ra chợ là đã thấy rõ không khí chuẩn bị lễ lạt: hoa quả, bánh trái, nhang đèn, và đặc biệt là gà cúng – món gần như không thể thiếu trong mâm lễ của người Việt. Từ lễ ông Công ông Táo, tất niên, giao thừa đến mùng Một đầu năm, nhà nào cũng phải có ít nhất một con gà luộc đặt lên bàn thờ cho đủ lễ nghi.

Thế nhưng, gà cúng không đơn giản là luộc cho chín. Da phải vàng đều, thân nguyên vẹn, dáng đẹp, không nứt rách… chỉ cần sai một chi tiết nhỏ là cả mâm lễ trông kém hẳn. Chính vì vậy, việc luộc gà cúng thực chất là một “kỹ thuật” riêng, quyết định rất lớn đến hình thức và sự trang trọng của mâm cúng ngày Tết.

Vì sao gà cúng phải đẹp, không chỉ là chuyện thẩm mỹ?

Trong quan niệm dân gian, gà là linh vật gắn với dương khí, tượng trưng cho sự tỉnh táo, khởi đầu hanh thông và gia đạo đủ đầy. Vì vậy, con gà đặt trên bàn thờ không đơn thuần để “ăn cho ngon”, mà là vật phẩm dâng lên tổ tiên, thần linh, nên yêu cầu đầu tiên luôn là phải nguyên vẹn, sạch sẽ và có hình thức đẹp mắt.

Người xưa tin rằng da gà nứt rách là điềm không lành, gà luộc trắng bệch, tái xám thì bị xem là thiếu sinh khí, còn gà gãy cổ, xệ cánh, dáng xấu là biểu hiện của sự thiếu chỉn chu trong lễ nghi. Nói ngắn gọn, gà cúng không cần cầu kỳ, nhưng nhất định phải tròn trịa, tươm tất và “nhìn là thấy có lộc”.

Mẹo chọn gà: Bước đầu tiên quyết định 50% thành công

Theo kinh nghiệm nhà tôi, muốn gà luộc đẹp thì chọn gà còn quan trọng hơn cả cách luộc.

Nên chọn:

– Gà trống ta, khoảng 1,5–1,8kg

– Mào đỏ, chân vàng, da mỏng

– Thịt săn, không quá béo

Không nên chọn:

– Gà công nghiệp (da dày, luộc dễ bong tróc)

– Gà quá to (khó chín đều)

– Gà quá non (da mỏng, dễ rách)

Bí quyết quan trọng nhất: Tuyệt đối không cho gà vào nước sôi

Bí quyết quan trọng nhất khi luộc gà cúng mà nhà tôi luôn thuộc nằm lòng, đó là tuyệt đối không cho gà vào nước sôi. Đây cũng chính là lỗi mà rất nhiều người hay mắc nhất. Khi thả gà vào nồi nước đang sôi, da gà sẽ co lại đột ngột, rất dễ bị nứt rách, phần ngoài chín nhanh nhưng bên trong còn sống, chưa kể màu da thường loang lổ, chỗ trắng chỗ vàng, nhìn kém hẳn về mặt hình thức.

Cách đúng phải là cho gà vào nồi nước lạnh ngay từ đầu, sao cho nước ngập hoàn toàn thân gà, rồi mới bắt lên bếp đun với lửa vừa để nhiệt tăng từ từ. Làm như vậy, da gà sẽ chín đều một cách “êm”, không bị sốc nhiệt nên hầu như không bao giờ nứt rách, thịt cũng chín từ trong ra ngoài, giữ được độ mềm ngọt và màu da vàng đẹp tự nhiên. Đây chính là “mẹo xương sống” mà nhà tôi giữ suốt mấy đời, gần như là nguyên tắc bất di bất dịch mỗi khi luộc gà cúng.

Mẹo để da gà vàng ruộm tự nhiên

Muốn da gà vàng đẹp, nhìn là thấy “có lễ”, thực ra không cần đến phẩm màu hay nghệ gì cả. Bí quyết đơn giản nhất là ngay từ lúc luộc, cho thêm vào nồi vài nguyên liệu rất quen thuộc: 

– một củ gừng đập dập

– một củ hành khô và một thìa muối hạt

Gừng có tác dụng khử mùi tanh, giúp da gà săn lại và tạo màu vàng ấm tự nhiên, còn hành khô làm nước luộc thơm hơn, giúp da gà lên màu đều và bóng.

Sau khi gà vừa chín tới, vớt ra ngâm ngay vào âu nước lạnh khoảng 3 đến 5 phút. Bước này cực kỳ quan trọng vì giúp da gà co lại, căng bóng, không bị thâm xỉn hay khô nhăn. Ngâm xong chỉ cần vớt ra để ráo, gà sẽ có lớp da vàng mượt, nhìn rất “ăn hình”, đặt lên mâm cúng là thấy khác hẳn gà luộc thông thường.

Mẹo để gà không gãy cổ, không xệ cánh

Gà cúng đẹp không chỉ nằm ở màu da mà còn ở dáng. Trước khi cho vào nồi, nên dùng dây hoặc lạt buộc nhẹ hai cánh sát vào thân để khi luộc gà không bị xoãi. Phần cổ thì uốn theo dáng chầu, có thể nhét đầu vào bụng hoặc để cổ ngẩng lên tùy kiểu bày mâm, miễn sao nhìn gọn gàng và ngay ngắn.

Trong lúc luộc, hạn chế tối đa việc đảo hay lật gà nhiều lần. Tốt nhất là để gà nằm yên một tư thế, đun lửa vừa cho chín tự nhiên. Khi không bị tác động mạnh, gà sẽ giữ được form dáng tròn trịa, cổ không gãy, cánh không xệ, lên mâm nhìn rất “chuẩn lễ” và trang trọng.

Luộc bao lâu là chuẩn?

Với gà ta 1,5–1,8kg:

– Khi nước sôi lăn tăn: hạ nhỏ lửa

– Luộc khoảng 20–25 phút

– Tắt bếp, đậy nắp om thêm 5–10 phút

Lưu ý: Không nên luộc gà trong tình trạng nước sôi sùng sục hoặc đun quá lâu, vì nhiệt quá mạnh sẽ làm thịt bị khô, mất độ ngọt tự nhiên, da dễ bong tróc và màu vàng đẹp cũng bị xỉn đi. Gà cúng lý tưởng nhất là luộc ở lửa vừa, nước chỉ sôi lăn tăn, để gà chín từ từ thì thịt mới mềm, da mới căng và giữ được hình thức đẹp mắt trên mâm lễ.

Một chi tiết nhỏ nhưng rất “phong thủy”: Gà phải chín đều, không đỏ xương

Một chi tiết nhỏ nhưng rất quan trọng về mặt phong thủy là gà cúng phải chín đều, tuyệt đối không được chảy nước hồng, đỏ xương hay còn mùi tanh. Trong quan niệm dân gian, đồ dâng cúng phải chín hoàn toàn mới tượng trưng cho sự trọn vẹn, đủ đầy và chỉn chu; nếu còn sống bị xem là việc chưa tới nơi tới chốn, lễ không tròn và tâm chưa đủ thành. Nghe có vẻ tâm linh, nhưng thực chất rất hợp lý: mâm cúng là sự thể hiện lòng thành, nên dâng đồ chưa chín cũng đồng nghĩa với sự thiếu cẩn trọng.