Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi (trái) và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff – Ảnh: WANA NEWS
“Iran có vẻ rất muốn đạt được một thỏa thuận. Chúng ta phải xem thỏa thuận đó là gì”, ông Trump nói với Đài CNN trên chuyên cơ Không lực Một. Các cuộc họp hôm 6-2 ở Oman là vòng đàm phán đầu tiên giữa hai bên kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào mùa hè năm 2025.
Iran khó quên chuyện cũ
Đài CNN dẫn một nguồn tin am hiểu về các cuộc đàm phán cho biết cả hai bên sau đó đồng ý tổ chức thảo luận tiếp theo sau khi tham vấn nội bộ.
Cuộc đối thoại diễn ra trong bối cảnh quân đội Mỹ đang tăng cường lực lượng tại Trung Đông và sau khi ông Trump đe dọa sẽ tấn công Iran nếu nước này sử dụng vũ lực gây chết người nhắm vào người biểu tình hoặc từ chối ký kết một thỏa thuận hạt nhân.
Trước thềm cuộc đối thoại, ngoại trưởng Iran cho biết đất nước của ông “bước vào ngoại giao với đôi mắt mở to và ký ức vững vàng về năm vừa qua”. “Chúng tôi tham gia với thiện chí và đứng vững trên các quyền lợi của mình”, Ngoại trưởng Abbas Araghchi viết trên X.
Tuy nhiên, ngôn từ ở cả hai bên vẫn còn khá gay gắt. Ông Trump mới ngày 5-2 còn nói lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei “nên rất lo lắng” trong lúc cả hai bên chuẩn bị cho các cuộc đàm phán. Tương tự, ngày 6-2 ông lại nói một “hạm đội lớn” của Mỹ đang hướng về phía Iran và sẽ sớm đến nơi.
Ở Oman, ông Araghchi và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đã tham gia các cuộc đối thoại cùng Jared Kushner, con rể của ông Trump. Trong các bức ảnh do Thông tấn xã Oman công bố, Tư lệnh Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM), đô đốc Brad Cooper, cũng xuất hiện trong các cuộc họp.
Còn theo truyền thông Iran, đàm phán áp dụng hình thức tương tự các vòng trước đó. Trước cuộc chiến Iran – Israel kéo dài 12 ngày vào tháng 6-2025, Tehran và Washington đã trải qua năm vòng đàm phán, với Oman đóng vai trò trung gian “thư đi tin lại” cho phái đoàn Mỹ và Iran.
Đối thoại sau đó kết thúc đột ngột khi Israel rầm rộ không kích các cơ sở hạt nhân và quân sự của Iran vào giữa tháng 6, rồi chính Mỹ cũng dùng bom xuyên phá boong ke GBU-57 tấn công ba cơ sở hạt nhân của Iran.
Ngay cả phạm vi đàm phán cũng khó nhất trí
Theo nhiều hãng tin, ông Araghchi đã trình bày với người đồng cấp Oman “kế hoạch sơ bộ” để “quản lý tình hình hiện tại” giữa Iran và Mỹ. Ông Albusaidi sau đó đã chuyển kế hoạch tới phái đoàn Mỹ do ông Witkoff dẫn đầu và phản hồi của phía Mỹ sẽ được chuyển tới Iran trong các cuộc đối thoại, theo truyền thông Iran.
Phạm vi các cuộc đối thoại vẫn chưa rõ ràng. Trước cuộc họp, giới chức Iran khẳng định họ chỉ muốn thảo luận các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân.
Các vấn đề khác như chương trình tên lửa đạn đạo, các lực lượng ủy nhiệm ở khu vực và tình trạng bất ổn trong nước với Tehran là chuyện sẽ không được mang ra đàm phán, theo Hãng thông tấn Iran IRNA. Mỹ thì yêu cầu thảo luận rộng hơn, bao gồm cả tên lửa đạn đạo, lực lượng ủy nhiệm vũ trang và các cuộc biểu tình gần đây ở Iran.
Về vấn đề hạt nhân, điểm tranh chấp chính vẫn là yêu cầu của Iran về mức độ làm giàu uranium. Iran từng đề nghị thiết lập các biện pháp kiểm soát chương trình hạt nhân của họ để đảm bảo nó không bị vũ khí hóa, đổi lại yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
Sau khi các cuộc đối thoại kết thúc vào ngày 6-2, một dấu hiệu cho thấy Mỹ muốn duy trì áp lực khi thông báo triển khai các lệnh trừng phạt mới với dầu mỏ Iran và 14 tàu vận chuyển dầu.
Mỹ trước đó đã tái bố trí vũ khí hạng nặng, bao gồm nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln, đến gần Iran hơn, làm dấy lên lo ngại nguy cơ chiến tranh.
Các quốc gia trong khu vực đã nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng và ngăn chặn ông Trump phát động một cuộc tấn công vào Iran, vì hầu hết các nước trong vùng đều không muốn một cuộc khủng hoảng toàn diện nổ ra vào lúc này.
“Tình trạng mất lòng tin rất sâu sắc” giữa Washington và Tehran hình thành trong quá khứ đã tạo ra “thách thức rất lớn với các cuộc đàm phán và trước tiên chúng ta phải vượt qua bầu không khí mất lòng tin đang bao trùm, rồi sau đó mới có thể thiết kế khuôn khổ cho một cuộc đối thoại mới có khả năng bảo vệ lợi ích của người dân Iran”, Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB TV dẫn lời ông Araghchi.
Seyed Mohammad Marandi, giáo sư tại Đại học Tehran, nói với đài Trung Quốc CGTN rằng cuộc đàm phán báo hiệu một cửa sổ cơ hội cho sự gắn kết sâu hơn. Tuy nhiên Iran “không lạc quan và không ngây thơ” về Mỹ, do trong quá khứ Washington đã liên tục “thay đổi mục tiêu” và vẫn tổ chức các kế hoạch quân sự bí mật ngay cả khi vẫn đang ngồi ở bàn đàm phán.
Iran cảnh báo Mỹ
Tehran đã nói rõ phản ứng của họ với bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ trong tương lai sẽ không “kiềm chế” như vào mùa hè năm ngoái.
Iran có trong tay một số phương tiện nếu chiến tranh nổ ra với Mỹ và/hoặc Israel. Tehran có thể đang sở hữu hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái có thể nhắm vào quân đội và tài sản của Mỹ ở Trung Đông.
Khi các máy bay ném bom của Mỹ tấn công Iran vào tháng 6-2025, Iran đã phát động một cuộc tấn công tên lửa chưa từng có vào Qatar, nhắm vào căn cứ không quân al-Udeid, cơ sở quân sự lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông.
Iran cũng có thể huy động một mạng lưới rộng lớn các lực lượng ủy nhiệm trên khắp khu vực, có khả năng tấn công Israel và các căn cứ của Mỹ, đồng thời gây gián đoạn hoạt động vận tải tại eo biển Hormuz.
Đọc tiếp
Về trang Chủ đề
Nguồn: https://tuoitre.vn/dam-phan-my-iran-gian-tiep-nghi-ky-va-lo-au-20260207231455552.htm
