Đắm vì quá tải báu vật, “tàu ma” Mentor nổi tiếng để lộ thứ đáng chú ý

Theo Heritage Daily, Bộ Văn hóa Hy Lạp đã công bố những hình ảnh và hiện vật mới nhất từ chiến dịch nghiên cứu “tàu ma” Mentor của Cục Cổ vật dưới nước Hy Lạp. Trong đó, một mảnh cẩm thạch được điêu khắc tinh xảo gây chú ý lớn nhất.

Nó có thể là một mảnh của đền Parthenon, công trình hơn 2.400 tuổi được xem là biểu tượng rực rỡ nhất của nền văn minh Hy Lạp cổ đại, tọa lạc trên đỉnh đồi Acropolis ở Athens.

Mentor là một con tàu 2 cột buồm lớn, đã thành “tàu ma” ngoài khơi bờ biển Kythera của Hy Lạp hơn 2 thế kỷ nay. Con tàu này là tâm điểm của vụ di dời cổ vật gây tranh cãi từ Acropolis ở Athens vào đầu thế kỷ XIX.

Ông Lord Elgin, chủ sở hữu của con tàu, là đại sứ Anh tại Đế chế Ottoman lúc bấy giờ, đã yêu cầu di dời những mảng phù điêu vô giá từ đền Parthenon và nhiều cổ vật Hy Lạp khác với lý do “bảo tồn” chúng trước sự tàn phá của thời gian và xung đột.

Những báu vật này sau đó được vận chuyển về Anh để trưng bày. Hành động này đã châm ngòi cho một cuộc tranh cãi pháp lý và đạo đức gay gắt về chủ quyền di sản văn hóa, biến tên tuổi của Lord Elgin thành tâm điểm của những nỗ lực đòi lại cổ vật từ phía Hy Lạp cho đến tận ngày nay.

Tàu Mentor là một trong những con tàu tham gia vào hành trình di dời cổ vật đó. Do chở quá tải, nó đã chìm vào tháng 9-1802 gần cảng Avlemonas trên bờ biển phía Đông Nam đảo Kythera. Nhiều chiến dịch trục vớt đã được tổ chức suốt từ thời điểm đó đến nay.

Theo Bộ Văn hóa Hy Lạp, cuộc khai quật mới nhất đã tập trung vào các khu vực phía Tây và Tây Bắc để xác định liệu có thêm các yếu tố cấu trúc nào của con tàu ma này còn tồn tại hay không, nhưng không thu được kết quả mong muốn.

Sau đó, họ tiếp tục tìm kiếm ở phía Bắc phần sống tàu thu hồi được các vật dụng liên quan đến thiết bị của tàu và các mảnh vỡ của đồ dùng hàng ngày mà thủy thủ đoàn đã sử dụng.

Một trong những phát hiện thú vị là tàn tích lớp mạ đồng từ bên ngoài thân tàu, giúp bảo vệ tàu gỗ khỏi các sinh vật biển và sự xuống cấp. Phần dưới của thân tàu, đặc biệt là sống tàu, thì được gia cố bằng các tấm chì.

Mảnh đá cẩm thạch nhỏ được đề cập ban đầu là thứ đặc biệt nhất mà họ thu được từ cuộc khai quật này. Mảnh đá chỉ dài 9,3 cm, rộng 4,7 cm, có họa tiết trang trí kiểu giọt nước phù hợp với các yếu tố còn lại trên đền Parthenon.

Nếu được xác nhận là một phần của ngôi đền cổ, mảnh đá này sẽ là bằng chứng sống động cho việc đền Parthenon bị tác động đến mức nào trong vụ tháo dỡ Lord Elgin: Dường như các mảnh hoạ tiết rất nhỏ cũng bị lấy đi, chứ không chỉ là các tấm phù điêu lớn.