Đằng sau trận thua sốc của U23 Việt Nam

Vâng, đúng là “sốc”, không chỉ bởi kết quả 0-3 trước U23 Trung Quốc mà bởi cách đội tuyển của chúng ta phải đón nhận trận thua ấy. Đấy là một trận đấu mà đội bạn chơi hay bao nhiêu thì U23 Việt Nam lại bộc lộ nhiều điểm yếu – nôm na là đá dưới sức mình – bấy nhiêu.

Thể thao là vậy, thật khó có thể yêu cầu các vận động viên luôn thi đấu với phong độ cao nhất, hay mọi toan tính của huấn luyện viên luôn đúng; vẫn luôn có những sai số. Nhưng xin chớ lấy một “tai nạn” hay “sai số” nhất thời để đánh giá bản chất hay cả một quá trình.

Vì sao thua toàn diện?

Ngay trong đêm 20, rạng sáng 21/1, trên các diễn đàn, mạng xã hội đã tràn ngập lời chê trách, chỉ trích của cổ động viên. Nhưng xen lẫn trong đó, tôi đọc được những lời xin lỗi, và không khỏi nhói lòng khi nhìn thấy giọt nước mắt của thủ thành Trung Kiên, trung vệ Hiểu Minh (bật khóc ngay sau khi phải rời sân vì chấn thương nghiêm trọng), hay Lý Đức – người đã phải nhận tấm thẻ đỏ trực tiếp vì hành vi nóng nảy, mất kiểm soát khi đội nhà đang lúc khó khăn nhất.

Những người trẻ ấy, khi tràn đầy tinh thần quyết tâm, sự tự tin và tỉnh táo thì có thể làm nên điều kỳ diệu – thậm chí là không tưởng; nhưng khi không may mắn như trường hợp của Hiểu Minh, hay mất đi sự bình tĩnh cần thiết thì cũng dễ nông nổi và phạm sai lầm.

Trở lại với trận bán kết, trước tiên phải đề cập tới cách tiếp cận trận đấu dường như có vấn đề. Huấn luyện viên Kim Sang-sik vẫn bố trí đội hình tương tự như khi gặp Saudi Arabia hay UAE (với Đình Bắc, Thanh Nhàn, Văn Thuận… – các cầu thủ tấn công hay nhất – ngồi trên băng ghế dự bị). Dường như một lần nữa “thầy Kim” muốn để dành những đòn quyết định cho phần sau của trận đấu, và tận dụng những cầu thủ trẻ trung nhất đội, cũng rất nhiều khát vọng như Ngọc Mỹ, Công Phương hay Lê Phát vào sân từ đầu để “quấy rối” và bào mòn sức hàng thủ của đối phương.

Một pha tranh chấp bóng trên sân giữa cầu thủ 2 đội U23 Việt Nam và Trung Quốc (Ảnh: AFC).

Cùng xem trận đấu với tôi, huấn luyện viên Thạch Bảo Khanh bất giác bảo: “Em thấy lạ, vì cứ lặp đi lặp lại một ‘bài’ thế này dễ bị họ… bắt vở lắm”.

Ở chiều ngược lại, chính huấn luyện viên Puche của Trung Quốc mới khiến người xem bất ngờ khi thay tới gần nửa đội hình, và càng bất ngờ hơn khi họ không hề nhập cuộc với đội hình thấp mà chủ động gây sức ép từ giữa sân, tranh đoạt quyền kiểm soát bóng một cách quyết liệt và luôn sẵn sàng tổ chức tấn công đa dạng bằng cả các pha xuống biên lẫn trung lộ.

Mối lo càng lớn thêm khi ngay từ đầu hiệp một, các tiền vệ của họ đã cho thấy khả năng thu hồi lẫn phát động tấn công tốt hơn, rất nhiều lần khiến tuyến giữa của U23 Việt Nam bị “gãy”. Cặp tiền vệ phòng ngự Thái Sơn – Xuân Bắc tỏ ra lúng túng, thậm chí không theo kịp tốc độ cũng như sự quyết liệt của đối thủ.

Vậy là U23 Việt Nam không những không tạo đủ sức ép lên phần sân đối thủ mà còn sớm bị mất “nhịp” trước dàn cầu thủ chơi bóng nhanh, quyết liệt, rất khỏe và được tổ chức kỷ luật cao của đối phương. Hệ quả là ngay cả hàng phòng ngự cũng “rối” theo trước một U23 Trung Quốc khác xa so với hình dung cũng như những gì họ đã thể hiện trong bốn trận đấu trước đó.

Trong bối cảnh ấy, chấn thương của Hiểu Minh – trung vệ có chiều cao tốt nhất, dày dạn kinh nghiệm nhất, chống bóng bổng hay nhất (xứng đáng được xem như một “thủ lĩnh” của hàng thủ) – ở phút 32 thật sự quá đỗi bất ngờ. Những ai hiểu về thể thao và bóng đá hẳn đều đã “sốc”, vì đó là dạng chấn thương rất nặng. Mất đi một chốt chặn quan trọng – một điểm tựa tinh thần – mối lo nơi hàng thủ càng lớn thêm.

Hết hiệp một, tôi đã rất mong những con bài trụ cột của hàng tấn công sẽ cùng được tung vào sân ngay từ đầu hiệp hai, kèm theo đó là lối chơi tấn công mạch lạc hơn để có thể giảm bớt gánh nặng cho hàng phòng ngự. Nhưng khi hàng công còn chưa kịp lên tiếng thì hàng thủ đã liên tiếp bộc lộ sơ hở với hai bàn thua liên tiếp: một tình huống bóng bổng (đá phạt góc) và một cú sút xa. Cả hai tình huống đều cho thấy sự rối loạn trong tổ chức kèm người (bàn thua đầu) cũng như đánh chặn (bàn thua thứ hai). Sự mất tập trung hay tâm lý chùng xuống quá nhanh đều có thể là nguyên nhân.

Hai bàn thua nhanh như hai “gáo nước lạnh”, đồng thời cũng khiến những tính toán chiến thuật của U23 Việt Nam bất thành. Sau đó là sự nóng vội, thiếu chính xác trong các tình huống tấn công cũng như sự thiếu tỉnh táo trong tổ chức phòng ngự. Ngay cả Đình Bắc – niềm hy vọng số một – cũng không thể chơi đúng khả năng của mình khi dường như chưa hoàn toàn sung sức sau chấn thương, đuối trong nhiều tình huống tranh chấp và không thoát nổi sự phong tỏa của các hậu vệ Trung Quốc.

Đúng vào lúc khó khăn như vậy, lại thêm một “gáo nước lạnh” nữa: tấm thẻ đỏ của Phạm Lý Đức sau một khoảnh khắc mà anh – người từng chơi rất “nhiệt” trong các chiến thắng trước Saudi Arabia và UAE – nay đã mất bình tĩnh. Mất người, mất thế trận, bị dẫn trước sâu… nên việc để thua thêm bàn thứ ba là điều tất yếu.

Tôi nghĩ HLV Kim Sang-sik đã rất chân thành khi nói lời xin lỗi vì đã “ứng phó Trung Quốc bất thành”. Có lẽ ông và cả đông đảo người hâm mộ đều bất ngờ trước khả năng tấn công của đội bạn – cũng hay không kém khả năng phòng ngự. Nhưng như đã đề cập, nguyên nhân không chỉ đến từ huấn luyện viên mà còn từ phong độ, sai lầm cá nhân của các cầu thủ cũng như sự không may mắn xảy đến quá bất ngờ.

Cần sự công tâm và khách quan

Hy vọng lớn bao nhiêu thì thất vọng cũng nhiều bấy nhiêu. Tôi hoàn toàn chia sẻ với đông đảo người hâm mộ cảm xúc ấy. Nhưng từ góc nhìn lý trí hơn, có lẽ không nên đánh đồng một trận thua vì chơi dưới sức mình – trong khi đội bạn lại thể hiện phong độ tốt nhất kể từ đầu giải – với cả một hành trình cũng như bản chất của sự việc.

Trận thua ấy giúp vỡ lẽ rất nhiều điều, kèm theo đó là những bài học kinh nghiệm thấm thía dành cho các tuyển thủ trẻ. Vâng, xin nhấn mạnh rằng họ đều còn rất trẻ. Họ cũng chính là nòng cốt của đội tuyển quốc gia trong tương lai gần. Chẳng phải mục tiêu lớn lao của bóng đá Việt Nam vẫn là sân chơi World Cup, mà gần nhất là World Cup 2030 – chỉ còn bốn năm nữa, khi lứa U23 hiện tại sẽ ở độ tuổi “chín” của sự nghiệp – hay sao?

Lúc này, tôi không nghĩ nhiều tới trận tranh hạng ba, bởi đó sẽ là một thử thách cực lớn không chỉ từ Hàn Quốc – một đối thủ hàng đầu châu lục với đội hình vượt trội cả về thể hình, thể lực, rất mạnh về bóng bổng (trong khi U23 Việt Nam sẽ không có hai trong ba trung vệ giỏi nhất). Việc chúng ta góp mặt trong nhóm bốn đội mạnh nhất đã là kết quả rất thành công.

Chúng ta cần ghi nhận những nét tươi mới mà U23 Việt Nam đã thể hiện ở giải đấu năm nay với rất nhiều dấu ấn. Đó không chỉ là những “lần đầu tiên” trong lịch sử (lần đầu toàn thắng, lần đầu nhất bảng…) hay những con số khô khan, mà chính sự tự tin và bản lĩnh của lứa cầu thủ trẻ này mới thật sự đáng khen ngợi. Chúng ta không còn thấy tâm thế “chiếu dưới” khi họ thi đấu với các đối thủ đến từ Tây Á hay Trung Á nữa.

Và với sự tiến bộ về chuyên môn ở nhiều vị trí, khi được mài giũa qua nhiều mặt trận, kèm theo đấu pháp hợp lý, họ hoàn toàn có thể làm nên chuyện trước những “ông lớn” của bóng đá châu lục (tất nhiên là ở độ tuổi tương đương).

Bóng đá Việt Nam đang đi đúng hướng với những tín hiệu tích cực khi nhìn về tương lai. Vấn đề là chúng ta cần tiếp tục có sự bồi dưỡng, vun đắp không chỉ cho một đội tuyển, một lứa cầu thủ, mà cho cả một hệ thống – từ đào tạo trẻ ở cấp câu lạc bộ tới các đấu trường đỉnh cao như V.League và các giải quốc tế dành cho các đội tuyển quốc gia từ U17, U20, U23 tới đội tuyển quốc gia.

Còn với người hâm mộ, cũng xin hãy bình tâm lại, tiếp nhận những lời xin lỗi chân thành của các tuyển thủ sau trận thua sốc đêm qua, để tiếp tục đồng hành, ủng hộ họ bước tiếp với nguyên vẹn khát khao vươn lên, hướng tới những thành công mới cùng bóng đá Việt Nam!

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!