Những ngày qua, một trong những huyết mạch năng lượng sầm uất nhất thế giới – eo biển Hormuz – gần như vắng bóng hoàn toàn các chuyến tàu chở dầu thương mại.
Ở một diễn biến song song, chiếc tàu chở dầu khổng lồ mang tên Suezmax Odune lẳng lặng cập cảng Paradip ở miền đông Ấn Độ, bơm xuống 1 triệu thùng dầu thô cho Tập đoàn lọc dầu nhà nước Indian Oil Corp (IOC). Đáng chú ý, đây là nguồn dầu của Nga – thứ tài sản từng bị hắt hủi và phải trôi dạt trên biển suốt nhiều tháng trời.
Cục diện đang xoay chuyển quá nhanh và giới đầu tư toàn cầu nhận ra một sự thật trớ trêu: Moscow đang là bên giành chiến thắng đầu tiên trên bàn cờ kinh tế từ cuộc xung đột tại Iran.
Nga trở thành bên thắng lợi đầu tiên rõ ràng từ cuộc chiến tại Iran (Ảnh: Atlantic Council).
Nút thắt eo Hormuz và thế bí của những “gã khổng lồ” khát năng lượng
Theo phân tích từ tờ Bloomberg, các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào cuối tuần trước đã khiến eo biển Hormuz gần như tê liệt. Mặc dù giới lãnh đạo Iran tuyên bố không có ý định phong tỏa hoàn toàn tuyến đường biển chật hẹp này, nhưng những lời đe dọa và rủi ro an ninh rình rập đã làm nản lòng mọi chủ tàu. Không ai dám đánh cược khối tài sản hàng trăm triệu USD đi qua “vùng rốn” của hỏa lực.
Hệ quả nhãn tiền là khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đang bị “mắc kẹt” tại Vịnh Ba Tư. Chuỗi cung ứng đứt gãy ngay lập tức đẩy giá dầu thế giới lên mức cao nhất kể từ năm 2024. Tại nền kinh tế lớn nhất thế giới, giá xăng bán lẻ của Mỹ đã vọt lên 3,32 USD/gallon, xác lập mức đỉnh mới kể từ khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức.
Ngay cả những tài sản trú ẩn truyền thống như vàng cũng chịu tác động nghịch lý. Tại Dubai, vàng đang bị bán với mức chiết khấu sâu chưa từng có do chiến sự làm gián đoạn các tuyến vận chuyển vật lý.
Trong bối cảnh đó, Ấn Độ – một trong những quốc gia tiêu thụ năng lượng hàng đầu thế giới – rơi vào tình thế vô cùng dễ bị tổn thương. Theo nguồn tin từ hãng thông tấn Reuters, lượng dự trữ dầu thô quốc gia của Ấn Độ hiện chỉ mỏng manh ở mức đủ đáp ứng khoảng 25 ngày nhu cầu nội địa. Khi vòi bơm từ Trung Đông bị khóa chặt, New Delhi buộc phải tìm kiếm phao cứu sinh ngay lập tức.
Đứng trước áp lực lạm phát năng lượng, Bộ Tài chính Mỹ đã phải nhượng bộ, ban hành quyền miễn trừ tạm thời cho phép các nhà máy lọc dầu Ấn Độ mua các lô dầu Nga đã được bốc lên tàu trước ngày 5/3. Quyền miễn trừ này có hiệu lực đến ngày 4/4 và để ngỏ khả năng gia hạn, tạo ra một lối thoát hẹp nhưng mang tính bước ngoặt cho thị trường
Pha “lội ngược dòng” ngoạn mục của dòng vốn tỷ USD
Cơ hội bất ngờ này đã quét sạch những “đám mây đen” bao phủ ngành xuất khẩu dầu mỏ của Nga từ cuối năm 2025. Trước đó, sức ép từ phương Tây đối với Moscow đã lên tới đỉnh điểm. Châu Âu đóng cửa, Ấn Độ – khách hàng lớn nhất của dầu Nga vận chuyển qua đường biển – cũng buộc phải quay lưng. Ấn Độ phải giảm tới 50% lượng dầu mua từ Nga. Khối lượng giao hàng trong tháng 2 chỉ còn vỏn vẹn 1,1 triệu thùng/ngày.
Hệ quả của các lệnh trừng phạt là một lượng dầu khổng lồ của Nga không tìm được người mua, chịu cảnh “mắc kẹt” ngoài khơi. Lượng dầu trôi dạt trên biển tăng vọt 65%, lên tới khoảng 140 triệu thùng, buộc Moscow phải giảm giá cực sâu để đẩy hàng sang Trung Quốc. Thế nhưng, cuộc chiến tại Iran đã thay đổi tất cả chỉ sau một đêm.
Hiện tại, những thùng dầu lênh đênh bỗng chốc trở thành “vàng đen” đúng nghĩa, được các nhà máy lọc dầu Ấn Độ săn lùng ráo riết. Reuters dẫn lời một nguồn tin nội bộ cho biết, ngoài siêu tàu Suezmax Odune, dự kiến chiếc Spring Fortune mang theo 700.000 thùng dầu Nga cũng sẽ cập cảng Vadinar ở miền tây Ấn Độ trong thời gian ngắn nhất.
Thay vì ép giá như trước, các đối tác Ấn Độ giờ đây chấp nhận trả mức giá cao hơn, hay còn gọi là phí bảo hiểm, để nhanh chóng sở hữu lượng dầu đã nằm sẵn ngoài khơi vùng biển nước này nhằm bù đắp lượng thiếu hụt từ Trung Đông.
Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đang nhanh chóng mua dầu của Moscow khi nguồn cung Trung Đông bị “kẹt” ở Vịnh Ba Tư (Ảnh: Reuters).
Khủng hoảng năng lượng hay sự luân chuyển dòng tiền?
Số liệu thống kê cho thấy tiềm năng của “kho chứa dầu nổi” này là rất lớn. Theo ông Sumit Ritolia, chuyên gia phân tích tại công ty theo dõi tàu biển Kpler, có khoảng 30 triệu thùng dầu Nga đang neo đậu hoặc di chuyển quanh khu vực Ấn Độ Dương, biển Ả Rập và eo biển Singapore. Riêng vùng biển sát Ấn Độ đang có khoảng 9,5 triệu thùng dầu chực chờ cập cảng trong vài tuần tới.
Thị trường đang chứng kiến một cuộc đua ngầm. “Nếu các nhà máy lọc dầu Ấn Độ chần chừ không mua, toàn bộ số dầu khổng lồ đó hoàn toàn có thể chuyển hướng sang thị trường Trung Quốc chỉ trong vòng một đến 2 ngày”, ông Ritolia phân tích. Rõ ràng, nguồn cung không hề bốc hơi, dòng chảy tư bản chỉ đang khéo léo tìm con đường ít lực cản nhất để đi.
Nhìn nhận một cách khách quan, cục diện hiện tại mang đến những góc nhìn trái chiều. Chuyên gia Javier Blas từ Bloomberg Opinion đánh giá rằng, mặc dù thị trường đang có nhiều xáo trộn, tình hình hiện tại vẫn chưa thể gọi là một “cuộc khủng hoảng năng lượng” đúng nghĩa.
Tuy nhiên, sự thật không thể phủ nhận là dòng tiền tỷ USD đang chảy ngược về phía Moscow.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/dau-ket-o-trung-dong-nga-huong-loi-tu-xung-dot-20260306205604718.htm
