Đầu tư cho AI giữa hứng khởi xen lẫn phập phù

Mới đây, Tập đoàn tài chính Goldman Sachs (Mỹ) có báo cáo dự báo về đầu tư trong lĩnh vực AI tại Mỹ năm 2026.

Tăng cao nhưng chọn lọc

Báo cáo dẫn ước tính của các nhà phân tích đánh giá chi tiêu vốn của các công ty cho AI dự kiến sẽ tăng cao hơn nữa trong năm tới. Nhưng các nhà đầu tư đang chọn lọc hơn về cổ phiếu AI. Kết quả thị trường quý 3/2025 đã kích hoạt sự gia tăng dự báo chi phí đầu tư khác cho các công ty AI siêu quy mô có nguồn lực để triển khai cơ sở hạ tầng AI trên quy mô lớn. Các nhà phân tích Phố Wall dự báo đầu tư vốn của ngành AI trong năm 2026 đạt khoảng 527 tỉ USD, tăng đáng kể so với dự báo mức 465 tỉ USD hồi đầu quý 4/2025.

Thế nhưng, theo phân tích của Goldman Sachs, dù chi tiêu đầu tư tại các công ty AI siêu quy mô có niêm yết trên thị trường chứng khoán đã tăng vọt trong vài năm qua, nhưng đầu tư vẫn thấp hơn nhiều so với các mức trong các chu kỳ đầu tư công nghệ trước đây của thế giới. Chi phí đầu tư của AI gần đây đã tương đương với 0,8% GDP, thấp hơn so với mức đỉnh 1,5% GDP trong các giai đoạn bùng nổ công nghệ khác suốt 150 năm qua. Theo mức này, chi phí đầu tư của AI sẽ cần đạt 700 tỉ USD vào năm 2026 để phù hợp với đỉnh chi tiêu trong chu kỳ đầu tư viễn thông cuối những năm 1990.

Tuy nhiên, vài tháng qua, giá cổ phiếu của các công ty siêu quy mô AI đã có những diễn biến khác nhau. Ví dụ, giới đầu tư đã “né” các công ty cơ sở hạ tầng AI – bởi nhánh này có mức tăng trưởng đang gặp khó và chi phí đầu tư ẩn chứa rủi ro. Ngược lại, giới đầu tư hướng đến những công ty cho thấy được các chiến lược kinh doanh đảm bảo sự cân bằng giữa doanh thu và chi phí đầu tư, chẳng hạn một số nhà khai thác nền tảng đám mây lớn trên thế giới. Nói đơn giản hơn, giới đầu tư muốn tập trung vào những công ty có thể thu lợi sớm các phần đầu tư cho AI hơn là những công ty chờ “đường dài” mới gặt hái thành công.

“Sự kết hợp giữa việc tiếp tục áp dụng AI của công ty và mối quan tâm ngày càng tăng về tổ hợp cơ sở hạ tầng AI đã thúc đẩy giới đầu tư tăng cường tập trung vào những bên hưởng lợi tiếp theo của việc thương mại hóa AI ngày càng mở rộng”, nhà phân tích Ryan Hammond (thuộc Goldman Sachs) chỉ ra.

Nỗi lo vỡ bong bóng

Giữa sự phát triển bùng nổ như vậy, nhiều người vẫn lo ngại về rủi ro vỡ “bong bóng” như từng xảy ra với các công ty dotcom cách đây hơn 2 thập niên. Đó là vì giá cổ phiếu của các công ty trong lĩnh vực AI đã tăng quá nhanh và thị trường chứng khoán đã quá lệ thuộc vào động lực từ nhóm này.

Điển hình, 7 trong số 10 cổ phiếu hàng đầu của nhóm S&P 500 đã tăng giá trong năm 2026 chủ yếu đến từ sự đầu tư vào ngành trí tuệ nhân tạo. Trong đó, SanDisk – công ty lưu trữ kỹ thuật số tách ra từ Western Digital vào tháng 2.2025 – đã dẫn đầu đà tăng khi giá chứng khoán tăng hơn 500%. Công ty Western Digital cũng xếp thứ 2 về mức tăng khi giá chứng khoán tăng gần 300%.

Tuy có tỷ lệ tăng giá cổ phiếu không cao, nhưng vì giá trị đã ở mức cao nên những công ty như NVIDIA, Broadcom… liên tục đột phá về giá trị thị trường. Cụ thể, việc tăng giá chứng khoán hơn 40% đã giúp NVIDIA có giá trị thị trường vượt mức 4.500 tỉ USD. Hay Broadcom được định giá tăng khoảng 50%, lên mức 1.600 tỉ USD. Những mức định giá này bị một số nhà phân tích xem là phi lý.

Thực tế tăng trưởng quá nóng đặt ra nguy cơ tái diễn kịch bản dotcom ngày trước. Deutsche Bank mới đây tiến hành cuộc khảo sát ý kiến với 440 nhà đầu tư, nhà kinh tế và nhà phân tích. Kết quả, 57% người tham gia tin rằng sự sụt giảm trong định giá các công ty công nghệ, sự suy giảm mức đầu tư trong AI là rủi ro hàng đầu đối với sự ổn định thị trường vào năm 2026.

Không những vậy, nhiều chuyên gia phân tích đầu tư cũng đặt vấn đề là giá trị gia tăng mà AI tạo ra cho nền kinh tế vẫn còn kém xa mức đầu tư cho ngành này, nên có thể xem là hiệu suất đầu tư thấp.