“Trước hết, cần khẳng định tỷ lệ phát hiện cao không phải là tín hiệu tiêu cực, mà là một tín hiệu tích cực của hệ thống y tế khi người dân đã có tinh thần chủ động đi khám sàng lọc và tầm soát bệnh”, PGS-TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, nói. Ông nhận định có 3 nguyên nhân chính.
Cần tạo điều kiện để người dân chủ động đi khám sức khỏe
Thứ nhất, chương trình không khám ngẫu nhiên, mà ưu tiên nhóm có nguy cơ cao, do đó tỷ lệ phát hiện người có vấn đề sức khỏe cao là điều đã được dự báo.
Thứ hai, nhóm người mắc bệnh “âm thầm” trong cộng đồng còn rất lớn, nhiều bệnh ở giai đoạn đầu không có triệu chứng rõ ràng (tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh lý tim mạch, ung thư giai đoạn sớm…). Đối với nhóm bệnh này, nếu không chủ động tầm soát, người dân chỉ phát hiện bệnh khi đã nặng.
Thứ ba, đây là lần đầu tiên ngành y tế triển khai đồng loạt tất cả các chuyên khoa tham gia hoạt động tầm soát trong cùng một thời điểm ngay trong cộng đồng để người lao động dễ dàng tiếp cận các dịch vụ khám tầm soát chuyên khoa. Nhiều người trước đó chưa từng được khám sức khỏe định kỳ, nên khi tiếp cận, hệ thống đã “lộ ra” các vấn đề tồn tại lâu nay.
Về nhận định “người dân lười đi khám”, Sở Y tế cho rằng cần nhìn nhận công bằng và đầy đủ hơn, không phải người dân “lười” mà là đa số người dân chưa có thói quen đi khám, kiểm tra sức khỏe định kỳ. Người dân chưa thấy rõ lợi ích của tầm soát sớm, chưa thuận tiện trong tiếp cận dịch vụ khám, sàng lọc và tầm soát bệnh (thời gian, chi phí, khoảng cách). Chính vì vậy, trách nhiệm không chỉ ở người dân, mà còn ở hệ thống y tế, y tế phải chủ động “đi đến với dân”.
Giám đốc Sở Y tế cho biết sẽ xây dựng bộ sổ tay hướng dẫn tầm soát bệnh theo từng chuyên khoa. Bộ sổ tay giúp người dân hiểu đúng, nhận thức đầy đủ về vai trò của khám sàng lọc, tầm soát bệnh ngay từ khi cơ thể còn khỏe mạnh. Trên cơ sở gói dịch vụ cơ bản miễn phí, người dân cũng có thể lựa chọn thêm các gói tầm soát chuyên sâu phù hợp với độ tuổi, giới tính và yếu tố nguy cơ, qua đó chủ động hơn trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của chính mình.
Tự chăm sóc là yếu tố quyết định
Tại hội nghị hưởng ứng Ngày sức khỏe toàn dân mới đây, TS-BS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng TP.HCM, chia sẻ trước đây chúng ta quá nặng về điều trị (chiếm tới 80%), còn phần chủ động của người dân chỉ khoảng 20%; bây giờ phải tăng cường y tế dự phòng và tỷ lệ này cần được nâng lên.
Để nâng tỷ lệ này lên, theo TS Giang, thứ nhất là chính người dân phải tự chăm sóc sức khỏe cho bản thân mình, không ai có thể thay mình làm việc đó. Thứ hai, khi có vấn đề, kể cả lúc chưa bệnh, ngành y tế và xã hội cần hỗ trợ người dân trong việc chăm sóc sức khỏe. Thứ ba là y tế đến với dân. Như vậy, tự chăm sóc là yếu tố quyết định. Nhưng để người dân tự ý thức thì cần có mô hình “bác sĩ ảo” – mô hình công nghệ, đóng vai trò hỗ trợ.
Uyển Nhi
Nguồn: https://thanhnien.vn/de-nguoi-dan-co-thoi-quen-di-kham-suc-khoe-185260411224823017.htm
