Trưa 26 tháng Chạp (13-2), nắng gắt đổ xuống mặt đường Lê Văn Duyệt, phường Gia Định, TP HCM. Tại nhà số 55, tấm bảng “Nhận làm mới đồ đồng” hiện lên nổi bật. Trước nhà, những bộ lư đồng xỉn màu “xếp hàng” chờ tới lượt “thay áo mới”.
Trong màn bụi mịt mù, ông Trần Thành Tiến (67 tuổi) gò lưng bên trục máy mài. Đôi tay sạm màu dầu mỡ ghì chặt khối đồng nặng trịch vào vòng quay. Sau mỗi đường miết sắc gọn, lớp ô-xy hóa đen kịt dần bong ra, trả lại sắc kim rực rỡ cho món đồ thờ tự.
Cận Tết, ông Tiến tất bật làm mới các bộ lư đồng cho khách
Tích tắc sơ ý là gãy xương tay
Ông Tiến đến với nghề đánh bóng lư đồng như một cơ duyên. Hơn 30 năm trước, trong một lần mang đồ thờ của gia đình đi đánh bóng, ông mải mê đứng xem rồi đâm ra yêu thích.
Từ chỗ tò mò, ông Tiến quyết tâm “tầm sư học đạo”. Những ngày đầu chưa thạo việc, ông từng làm hư gần chục bộ lư của khách, phải bồi thường không ít tiền. Nhưng sự kiên trì đã nhào nặn nên một người thợ đánh bóng lư đồng thuần thục.
Nhiều người xem ông Tiến là “đệ nhất cao thủ đánh bóng lư đồng”. Thế nhưng, để có được danh tiếng ấy, ông đã phải đánh đổi với đôi tay ngày càng biến dạng. Khi ông tháo đôi bao tay sờn cũ, chúng tôi không khỏi chạnh lòng vì nhìn thấy những ngón tay cong quẹo bất thường.
“Nghề này nhìn vậy nhưng nguy hiểm lắm. Máy mài quay hàng ngàn vòng mỗi phút, chỉ cần tích tắc sơ ý, chiếc lư vấp vào máy là làm gãy xương tay mình ngay. Những đốt xương này đã gãy lìa mấy lần rồi, giờ nó thành tật luôn, như một dấu ấn của cái nghề này vậy” – ông Tiến kể.
Những ngón tay cong quẹo, chai sần của ông Tiến gần như không còn cảm giác đau.
Dù biết bụi đồng và hóa chất độc hại, ông Tiến chỉ dùng lớp bảo hộ mỏng để giữ cảm giác tay. Theo ông, nhờ vậy mới kiểm soát được độ rung, độ nóng và đường mài chính xác.
Nghề “ăn cơm đứng”
Suốt 10 ngày cao điểm tính từ rằm tháng Chạp, góc vỉa hè trước nhà ông Tiến không lúc nào dứt tiếng máy mài. Ông cùng “đệ tử ruột” Phan Tấn Vũ bắt đầu làm việc từ khi mặt trời chưa mọc đến lúc phố xá lên đèn. Áp lực trả hàng trước Giao thừa khiến ông gọi đây là nghề “ăn cơm đứng”.
Quệt vội mồ hôi trên gương mặt sạm đen khói bụi, ông Tiến cho biết: “Hôm nay là ngày cuối cùng tôi nhận khách. Từ sáng tới tối vẫn chưa hết việc, nhiều khi định buông tay đi ăn chén cơm trưa thì khách lại chở đồ tới. Thấy người ta lặn lội xa xôi mang lư đồng tới, mình không nỡ từ chối”.
Cũng vì quá bận bịu, không lúc nào rảnh tay mà bữa cơm trưa của thầy trò ông Tiến thường xuyên bị gác lại đến tận chập tối. Họ chỉ có thể uống nước cầm chừng, để dành thời gian làm việc mới kịp giao lư đồng cho khách.
Anh Vũ được ông Tiến nhận xét là người kỹ tính, hợp với cách làm việc cẩn trọng. “Những ngày cao điểm, thầy trò làm việc liên tục từ sáng đến tối mịt. Ngẩng đầu lên thấy trời tối lúc nào không hay” – anh Vũ nói.
Theo ông Tiến, để bộ lư đồng cũ lấy lại độ sáng, người thợ phải trải qua 4 công đoạn: làm sạch lớp bụi nhang bám dày, xử lý bề mặt bằng máy nhằm loại bỏ phần ô-xy hóa, chà bột chuyên dụng và đánh bóng hoàn thiện.
Công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn và tay nghề vững vàng. Với những bộ lư cổ giá trị cao, mỗi thao tác càng phải thận trọng, bởi chỉ cần sơ suất nhỏ cũng có thể làm tổn hại món đồ quý.
Thu nhập mùa Tết có thể lên đến hàng trăm triệu đồng và ông Tiến luôn chia sòng phẳng cho cộng sự. Với ông, đó là sự bù đắp cho những ngày dài nhịn đói, hít bụi đồng để mang lại sắc kim rực rỡ cho bàn thờ của mỗi gia đình.
Khách ra vào liên tục tại tiệm ông Tiến trưa 26 Tết.
“Đẹp, rẻ, có tâm”
Đó là lời nhận xét của bà Nguyễn Thị Kim Phượng, ngụ tại địa phương. Hơn 20 năm qua, bà đều đặn mang bộ lư đồng của gia đình đến nhờ ông Tiến đánh bóng mỗi dịp cuối năm.
Theo bà Phượng, sự tỉ mỉ và mức giá hợp lý tại đây là lý do mà nhiều người tin tưởng. “Quanh đây, hầu như nhà nào cũng đem lư đồng đến nhờ ông Tiến đánh bóng” – bà khẳng định.
Bà Phượng nhận cặp lư đồng vừa đánh bóng xong
Càng cận Tết, khách tìm đến ông Tiến càng đông. Anh Vũ Bá Thông (ngụ xã Bà Điểm, TPHCM) thuê taxi chở bộ lư đại đến, chấp nhận chờ dợi nhiều giờ. “Đồ thờ tự không thể giao cho thợ làm qua loa. Phải là người kỹ tính, làm có trách nhiệm, tôi mới yên tâm” – anh gỉải thích.
Anh Vũ Bá Thông nhận lại bộ lư đại sáng loáng
Mỗi bộ lư đồng đánh bóng được ông Tiến báo giá từ 200.000 đến 800.000 đồng, tùy kích cỡ. Tuy nhiên, với ông, tiền bạc không phải là thứ quan trọng nhất.
“Có những người lao động nghèo mang tới bộ lư đồng cũ kỹ mà họ vẫn trân quý, tôi làm giùm luôn, không lấy tiền. Coi như mình góp chút công sức để bàn thờ nhà họ được sáng sủa, ấm cúng ngày Tết” – ông Tiến bộc bạch.
Không chỉ khách ở thành phố, nhiều người từ miền Tây biết tiếng ông Tiến cũng lặn lội mang lư đồng tìm đến. Có người đi về trong ngày, miễn sao bàn thờ gia đình được chỉnh tề, bộ lư thờ cúng sáng lóang trước thời khắc năm mới.
Hơn 30 năm theo nghề, ông Tiến vẫn đứng bên máy mài mỗi dịp Tết đến. Khi món đồ cuối cùng được trao lại cho khách, đó cũng là lúc người thợ già khép lại một năm lao động miệt mài của mình.
Nguồn: https://nld.com.vn/de-nhat-cao-thu-danh-bong-lu-dong-voi-hon-30-nam-theo-nghe-196260214193042133.htm
