Khu đô thị mới (KĐTM) Thủ Thiêm nằm bên bờ sông Sài Gòn được Thủ tướng phê duyệt quy hoạch năm 1996 với tổng diện tích 930 ha (Quyết định 367/TTg), bao gồm diện tích sông, rạch, đường giao thông, khu vực thu hồi đất để bố trí tái định cư. Theo thống kê, chính quyền địa phương lập hồ sơ bồi thường, hỗ trợ đối với 14.357 trường hợp và tính đến nay thì đã thu hồi mặt bằng 14.286 trường hợp.
Thủ Thiêm – Trung tâm kinh tế mới của TP.HCM
Theo Tổ chức hợp tác và Phát triển kinh tế OECD, khu trung tâm thành phố (CBD – central business district) là nơi tập trung hoạt động thương mại, tài chính, dịch vụ với mật độ lao động cao nhất trong vùng đô thị.
Trước đây, Quận 1 và Quận 3 cũ của TP.HCM được xem là “vùng lõi lịch sử” với thế mạnh về thương mại, tài chính, tập trung hoạt động kinh tế giá trị lớn và được nâng đỡ bởi hệ thống giao thông công cộng dày đặc. Tuy nhiên, với diện tích nhỏ hẹp, khu trung tâm thành phố với giới hạn Quận 1 và Quận 3 cũ đã trở nên “bó hẹp” tất cả các nguồn lực để phát triển. Tình trạng “thắt cổ chai” trong giao thông trở thành rào cản cho sự phát triển thương mại, hàng hóa, dịch vụ.
Chính vì vậy, nhu cầu thiết lập một một khu đô thị hiện đại với mục đích hình thành trung tâm đô thị sầm uất, giữ vai trò trung tâm tài chính – thương mại – dịch vụ cao cấp mới của TP.HCM trở nên cấp thiết.
Thủ Thiêm, với quỹ đất rộng, quy hoạch bài bản và hạ tầng đang được kết nối, hội tụ nhiều yếu tố tiệm cận mô hình CBD hiện đại. Lịch sử lựa chọn Thủ Thiêm như một tất yếu của quá trình phát triển. Trong tiến trình tái cấu trúc không gian đô thị, TP.HCM sẽ bước vào thời kỳ đa trung tâm, một mô hình tất yếu của các siêu đô thị hiện đại.
Đối chiếu với các đại đô thị như Seoul (Hàn Quốc), Thượng Hải (Trung Quốc), có thể thấy, quá trình phát triển của TP.HCM đang đi theo quỹ đạo tương đồng là chuyển dịch từ cấu trúc đơn trung tâm sang mạng lưới các trung tâm chức năng. Với KĐTM, Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) đi vào hoạt động sẽ đưa Thủ Thiêm vươn lên vị thế trung tâm mới của TP.HCM.
Tương tự Yeouido tại Seoul (nơi đã trở thành IFC và kéo theo sự phát triển vượt bậc), Thủ Thiêm – với những tiềm năng, lợi thế hiện có – đang trên đà trở thành một trung tâm kinh tế mới của TP.HCM, góp phần quan trọng vào sự phát triển tài chính – thương mại – dịch vụ cao cấp của đất nước.
Sứ mệnh “Phố Đông” Việt Nam của KĐTM Thủ Thiêm
Để mở đường cho một tương lai lớn hơn của TP.HCM, Thủ Thiêm không đơn thuần là một khu đô thị có quy mô lớn của TP, mà nơi đây còn mang tầm quốc gia, khu vực, một “phép thử” cho tư duy đổi mới kinh tế.
Có thể nói trung tâm KĐTM Thủ Thiêm có vai trò như Phố Đông (Thượng Hải, Trung Quốc). Phố Đông không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn giúp Trung Quốc mang tầm vóc mới, và Thủ Thiêm cũng mang sứ mệnh tương tự đối với Việt Nam.
Khi KĐTM Thủ Thiêm được hoàn thành sẽ góp phần giải tỏa áp lực cho trung tâm cũ về mật độ dân số, giao thông giảm tắc nghẽn. Sự phát triển của Thủ Thiêm sẽ kéo theo sự tăng trưởng của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Chính vì vậy, việc sớm thực hiện khu đô thị này là một nhiệm vụ quan trọng của chính quyền TP.HCM.
Trong nhiều năm qua, chính quyền TP.HCM đã tiến giải phóng mặt bằng để đẩy nhanh thực hiện tiến độ, đặc biệt là trong năm năm gần đây. Điều này cho thấy sự quyết tâm cao độ trong việc tháo gỡ các nút thắt kéo dài tại KĐTM này. Khi các nút thắt được tháo gỡ, một đô thị kiểu mẫu với hạ tầng đồng bộ, hiện đại, nơi con người là trung tâm của các thiết kế kiến trúc và tiện ích sẽ hoàn thiện, đưa TP.HCM vươn mình mạnh mẽ, đúng với vị thế đầu tàu kinh tế.
Tiến sĩ khoa học – Kiến trúc sư NGÔ VIẾT NAM SƠN
(NGUYÊN VÕ ghi)
Hệ sinh thái quanh Trung tâm Tài chính quốc tế
Khi đã hình thành và đi vào hoạt động quy củ, KĐTM Thủ Thiêm sẽ tạo diện mạo đô thị tầm quốc tế, bổ sung các chức năng văn hóa, giải trí còn thiếu của trung tâm hiện hữu.
Khi một phần IFC được đặt tại KĐTM, việc thu hút các định chế tài chính lớn, phát triển các dịch vụ tài chính, ngân hàng, fintech trở nên hiện hữu hơn bao giờ hết.
Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của Thủ Thiêm là hạ tầng giao thông.
Trước năm 1982, Seoul chỉ có 7,4 km metro và dưới 100 km cao tốc liên vùng. Tuy nhiên, với sự hình thành, phát triển IFC tại Seoul, chỉ ba thập kỷ sau, mạng lưới metro của Seoul đã vượt hơn 1.000 km, trở thành nền tảng tái cấu trúc đô thị và thị trường lao động.
Sự hiện diện của IFC tại Thủ Thiêm đang tạo cơ hội bứt phá cho giao thông TP.HCM. Nói cách khác, TP.HCM hiện đứng trước cơ hội tương tự khi đặt mục tiêu đạt 648 km metro vào năm 2030 và hơn 600 km cao tốc vào năm 2035.
Trung tâm kết nối văn hóa hiện đại
Khi giao thông thuận lợi, kết nối và phát triển vùng sẽ trở nên dễ dàng. Ở vị trí “cửa ngõ phía Đông”, Thủ Thiêm trở thành hạt nhân kết nối giữa trung tâm cũ với các KĐTM khác, tạo nên mạng lưới đa trung tâm cho TP.HCM.
Khi thương mại, dịch vụ phát triển, nhu cầu về văn hóa, giải trí cũng có những biến chuyển tích cực. Các công trình văn hóa, giải trí như nhà hát Giao hưởng Opera, Cung Văn hóa Thiếu nhi, Bảo tàng Thủ Thiêm, Trung tâm Hội nghị Triển lãm, Công viên Nước… sẽ đáp ứng nhu cầu thụ hưởng ngày càng nâng cao của người dân.
Các khu vực sinh hoạt cộng đồng (như công viên bờ sông Sài Gòn, khu lâm viên sinh thái) mở ra một không gian thoáng đãng, khang trang, sạch sẽ, là nơi để người dân tản bộ, tập thể dục, vui chơi mỗi ngày nhằm tái tạo sức lao động giản đơn.
Với không gian công cộng rộng rãi, sạch và xanh, KĐTM Thủ Thiêm đủ điều kiện để tổ chức sự kiện đông người vào những ngày lễ, Tết; sự kết nối văn hóa, giao lưu giải trí ở đây cũng được cải thiện rõ rệt, từ đó góp phần tái tạo sức lao động cho người dân.
***
Thời gian qua, KĐTM đang từng bước hoàn thiện cơ sở hạ tầng, đồng thời nhiều công trình cũng đã mọc lên. Hình hài KĐTM Thủ Thiêm văn minh, hiện đại dần lộ rõ. Nếu công tác thu hồi mặt bằng đạt 100%, tốc độ triển khai, xây dựng tại KĐTM sẽ càng thuận lợi hơn nữa. Và không lâu, diện mạo một Thủ Thiêm với vai trò Trung tâm kinh tế mới sẽ trở thành niềm tự hào của không chỉ người dân TP.HCM…
Ông PHAN NGUYỄN NHƯ KHUÊ, Nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM:
TP luôn coi đối thoại, lắng nghe là giải pháp tạo sự đồng thuận
Phải thắng thắn thừa nhận rằng trong quá trình thực hiện dự án KĐTM Thủ Thiêm, TP.HCM đã có những thiếu sót như Thanh tra Chính phủ kết luận. Dù vậy, TP cũng có những trăn trở với mục tiêu chung là làm sao để đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho người dân.
Qua những lần tiếp xúc với cử tri, với bà con, tôi hiểu được những điều bà con còn băn khoăn. Lãnh đạo TP sẵn sàng khắc phục cái sai, nỗ lực đối thoại để hiểu và lắng nghe tâm tư của bà con, đau đáu để tìm hướng đi tốt nhất, vận dụng tối đa chính sách, có biện pháp giải quyết phù hợp theo quy định pháp luật, có lý, có tình.
Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM đã ban hành Quyết định số 902-QĐ/TU ngày 11-8-2022 về thành lập Ban chỉ đạo kiểm tra, giám sát, đôn đốc giải quyết các vụ việc tồn đọng, vướng mắc, khiếu kiện đông người trên địa bàn TP.HCM (Ban Chỉ đạo 902). Ban Chỉ đạo 902 đã chỉ đạo và xem xét trình Thành ủy, UBND TP.HCM xem xét giải quyết chính sách linh hoạt đối với một số trường hợp thuộc diện khiếu nại đông người, chưa bàn giao mặt bằng, đang ở nhà tạm cư…
Thường trực Thành ủy TP.HCM cũng nhiều lần quán triệt việc giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn phải kiên trì, thận trọng, luôn coi đối thoại, lắng nghe và hoàn thiện chính sách là giải pháp căn cơ để tạo đồng thuận xã hội.
Và với Quyết định số 70/2025/QĐ-UBND ngày 23-5-2025, có thể nhận thấy xu hướng mở rộng phạm vi đối tượng được hưởng chính sách, đồng thời gia tăng đáng kể mức hỗ trợ bằng tiền và điều kiện an cư cho bà con Thủ Thiêm, thể hiện tinh thần trách nhiệm của chính quyền TP khi nhìn thẳng vào những tồn tại lịch sử kéo dài tại Thủ Thiêm để đưa ra giải pháp thấu tình, đạt lý nhất.
Đây là nỗ lực rất lớn của TP.HCM nhằm hài hòa giữa mục tiêu phát triển đô thị với niềm mong mỏi, giấc mơ an cư của người dân. Việc thực hiện KĐTM Thủ Thiêm là hiện thực hóa mong muốn xây dựng một đô thị hiện đại, có tầm vóc, tạo động lực để phát triển kinh tế cho TP và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Lãnh đạo TP luôn hướng đến khắc phục những gì còn thiếu sót, chưa đem đến sự an dân vì sự đóng góp cho TP phát triển. Thành phố luôn tâm niệm, hạnh phúc, sự hài lòng và niềm tin của người dân là thước đo cao nhất của hiệu quả lãnh đạo và năng lực quản trị của hệ thống chính trị.
TP không có mục tiêu nào khác. Mọi quyết định đều vì sự phát triển chung, cho tương lai của một đô thị hiện đại bậc nhất cả nước; nhưng quan trọng nhất là để cải thiện chất lượng, nâng cao đời sống người dân… Trong tiến trình phát triển đó, TP khó có thể đi đến cùng nếu không có sự đồng hành, chia sẻ của người dân.
(THANH THÙY ghi)
Vì một đô thị Thủ Thiêm hiện đại, nghĩa tình
Quá trình triển khai xây dựng KĐTM Thủ Thiêm với quy mô và tầm vóc chưa từng có trong lịch sử thì những bất cập, vướng mắc là điều khó tránh khỏi. Trong bối cảnh đó, việc chính quyền TP.HCM nhận diện khiếm khuyết để khắc phục, bổ sung, hoàn thiện là điều rất đáng ghi nhận.
Trước các bất cập, vướng mắc mà Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra (trong các Kết luận thanh tra và các Thông báo, Kết luận kiểm tra), TP.HCM đã thẳng thắng thừa nhận và nỗ lực khắc phục nhằm bảo đảm cao nhất quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Gần nhất là ngày 29-12-2025 vừa qua, UBND TP.HCM đã tổ chức buổi tiếp xúc đại diện các hộ dân có khiếu nại, kiến nghị, phản ánh liên quan KĐTM Thủ Thiêm (phường An Khánh). Tham dự buổi tiếp xúc cùng UBND TP.HCM còn có đại diện Thanh tra Chính phủ, Ban Tiếp công dân Trung ương.
Tại đây, các nội dung người dân kiến nghị cùng các đơn thư liên quan kết luận thanh tra, kết quả kiểm tra của Thanh tra Chính phủ đều được tiếp nhận và lập biên bản rõ ràng. Trưởng ban Tiếp công dân Trung ương Nguyễn Hồng Điệp đề nghị UBND TP.HCM trong quá trình triển khai thực hiện nếu phát sinh vấn đề liên quan thì báo cáo, làm việc cùng cơ quan chuyên môn của Thanh tra Chính phủ.
Quá trình xây dựng KĐTM Thủ Thiêm vẫn còn tiếp diễn lâu dài và mọi tiếng nói của người dân đều được quan tâm, bảo vệ. Chính quyền TP.HCM hiểu rằng mọi tiếng nói đều phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân. Tiếng nói đó, nếu được kịp thời lắng nghe và thấu hiểu sâu sắc thì sẽ dễ dàng tạo ra sự sẻ chia, đồng thuận. Chính sự đồng thuận giữa chính quyền với người dân mới tạo ra những thành tựu to lớn.
Tính đến đầu năm 2026, việc giải phóng mặt bằng tại KĐTM Thủ Thiêm còn khoảng 68 hồ sơ nhà đất của hộ gia đình, cá nhân chưa bàn giao mặt bằng (tương ứng diện tích gần 2,6 ha). Công tác giải phóng mặt bằng đạt hơn 99% (14.286/ 14.357 hồ sơ đã thu hồi). Chính quyền TP.HCM đang tập trung xử lý các vướng mắc còn lại, hỗ trợ người dân để sớm ổn định cuộc sống.
Cụ thể, chính quyền TP.HCM đã ban hành và triển khai các chính sách bổ sung theo hướng bảo đảm quyền lợi cao nhất cho người dân trong khuôn khổ pháp luật cho phép. UBND phường An Khánh cũng đang áp dụng chính sách điều chỉnh, bổ sung nhằm giảm bớt giá trị mua căn hộ, tạo điều kiện cho các hộ dân sớm hoàn tất thủ tục thanh toán tiền mua căn hộ, ổn định cuộc sống.
Di dời người dân đi khỏi nơi đã gắn bó với họ qua nhiều đời là một vấn đề khó khăn. Việc này ít nhiều gây xáo trộn cuộc sống, tâm tư tình cảm và phần nào làm tổn thương trong đời sống tinh thần của bà con. Tuy nhiên, vì mục tiêu chung là xây dựng và phát triển TP.HCM đàng hoàng hơn, to đẹp hơn, các cá nhân, hộ gia đình còn lại cần cân nhắc thấu đáo và lựa chọn phương án hợp tác, đồng thuận bàn giao mặt bằng. Đây không chỉ là sự chấp hành pháp luật mà còn là sự sẻ chia, đóng góp thiết thực của người dân Thủ Thiêm cho cái chung, cho sự phát triển bền vững, lâu dài, góp phần hình thành trục động lực phát triển kinh tế của TP.HCM.
Hy vọng với những quyết sách đúng đắn, vận dụng tối đa quy định pháp luật có lợi cho dân về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và sự đồng thuận cao của người dân Thủ Thiêm, công tác giải phóng mặt bằng sẽ hoàn tất sớm để tiến độ các công trình xây dựng tại KĐTM này được đẩy nhanh, góp phần hình thành một trung tâm kinh tế – văn hóa văn minh, nghĩa tình, hiện đại, đáng sống.
PGS.TS CAO VŨ MINH
Nguồn: https://plo.vn/de-thu-thiem-som-thanh-trung-tam-kinh-te-moi-cua-tphcm-post889728.html
