Đề xuất nới quy định lập hóa đơn điện tử

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị định Sửa đổi, bổ sung Điều 9 Nghị định 123/2020 về hóa đơn, chứng từ (đã được sửa đổi tại Nghị định 70/2025). Trong đó, cơ quan soạn thảo đề xuất cho phép một số lĩnh vực được lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng, thay vì phải xuất hóa đơn cho từng giao dịch nhỏ lẻ như hiện nay.

Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung quy định tại khoản 4 Điều 9, cho phép các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại, trông giữ xe, chiếu phim, thương mại điện tử và các hoạt động bưu chính, vận chuyển liên quan được lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng. Điều kiện là đơn vị phải có hệ thống phần mềm quản lý, kiểm soát chi tiết từng giao dịch đối với người mua là cá nhân không kinh doanh.

Riêng dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi được đề xuất lập hóa đơn tổng vào cuối ngày. Doanh nghiệp (DN) phải sử dụng phần mềm tính tiền thể hiện đầy đủ thông tin chuyến đi như biển số xe, hành trình, cự ly, số tiền phải trả và chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu. Trường hợp khách hàng có nhu cầu nhận hóa đơn theo từng giao dịch, đơn vị cung cấp dịch vụ vẫn phải đáp ứng.

Bộ Tài chính cho biết việc bổ sung quy định này nhằm phù hợp với đặc thù của các ngành có tần suất giao dịch lớn, giá trị mỗi giao dịch nhỏ và phần lớn khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn.

Trước đó, Nghị định 123/2020 từng cho phép một số lĩnh vực như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm được lập hóa đơn tổng. Tuy nhiên, Nghị định 70/2025 đã bãi bỏ quy định này, dẫn đến nhiều vướng mắc trong thực tiễn. Việc phải xuất hóa đơn riêng lẻ cho từng giao dịch khiến số lượng hóa đơn điện tử phát sinh tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế.

Theo Bộ Tài chính, hệ thống hóa đơn điện tử hiện được thiết kế để tiếp nhận và xử lý khoảng 6,4 tỉ hóa đơn mỗi năm. Trong khi đó, số lượng hóa đơn thực tế đã lên tới khoảng 18 tỉ, gấp gần 3 lần công suất thiết kế.

Dự báo trong thời gian tới, con số này có thể tăng lên khoảng 60 tỉ hóa đơn mỗi năm, tiềm ẩn nguy cơ quá tải nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hoạt động lập hóa đơn của DN và quản lý chung của nền kinh tế.

Bộ cũng cho rằng việc buộc DN xuất hóa đơn cho hàng triệu giao dịch nhỏ lẻ làm gia tăng đáng kể chi phí nhân lực, hạ tầng công nghệ và lưu trữ dữ liệu, trong khi nhiều trường hợp người mua không có nhu cầu nhận hóa đơn.

Từ thực tế này, nhiều DN và hiệp hội đã kiến nghị cho phép áp dụng trở lại hình thức lập hóa đơn tổng đối với khách hàng cá nhân không kinh doanh. Cách làm này vừa giảm chi phí tuân thủ, vừa bảo đảm dữ liệu giao dịch đầy đủ, minh bạch thông qua hệ thống quản lý nội bộ.

Ở góc độ DN vận tải, ông Khúc Hữu Thanh Hải, Giám đốc Công ty CP Vận tải Thương mại và Dịch vụ Đất Cảng, cho biết mỗi ngày đơn vị phục vụ hàng nghìn lượt hành khách nhưng chỉ một tỉ lệ rất nhỏ có nhu cầu lấy hóa đơn. Việc phải xuất hóa đơn cho từng lượt khách tạo áp lực lớn về nhân lực, chi phí và hạ tầng công nghệ, trong khi hiệu quả quản lý không tăng tương ứng. Do đó, ông ủng hộ đề xuất cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng.

Đánh giá về đề xuất này, chuyên gia kinh tế – TS Lê Đăng Doanh cho rằng đây là giải pháp hợp lý, phù hợp với các ngành nghề có lượng giao dịch nhỏ lẻ lớn như trông giữ xe, rạp chiếu phim hay vận tải hành khách. Quy định mới giúp DN tiết kiệm thời gian, chi phí tuân thủ và hạn chế sai sót trong quá trình xử lý khối lượng giao dịch lớn.

Theo ông Doanh, việc cho phép lập hóa đơn tổng không làm giảm yêu cầu tuân thủ pháp luật thuế. Doanh thu vẫn được theo dõi thông qua dữ liệu giao dịch chi tiết, bảng kê và hóa đơn tổng, qua đó hạn chế nguy cơ thất thu thuế. Đồng thời, giải pháp này giúp giảm tải cho hệ thống hóa đơn điện tử và tạo điều kiện để DN tập trung vào hoạt động sản xuất, kinh doanh trong bối cảnh kinh tế còn nhiều áp lực.