Đề xuất trại giam bố trí điểm để phạm nhân bày tỏ niềm tin tôn giáo

Đây là những nội dung mới tại dự thảo Nghị định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi hành án hình sự (dự kiến có hiệu lực từ 1/7/2026), thay thế Nghị định 118/2024.

Trong nỗ lực cụ thể hóa quyền con người theo Hiến pháp, dự thảo đã đưa ra những quy định về việc bảo đảm quyền tín ngưỡng, tôn giáo cho phạm nhân, công nhận đây là một chế độ sinh hoạt chính thức.

Bố trí nơi để phạm nhân bày tỏ niềm tin tôn giáo

Trong quy định hiện hành tại Nghị định số 118/2024/NĐ-CP, quyền tín ngưỡng, tôn giáo của phạm nhân chưa được tách bạch thành chế độ sinh hoạt riêng biệt. Cụ thể, trong chương trình học tập dành cho phạm nhân mới, nội dung “Tôn trọng con người” được phân bổ khoảng 2 giờ học.

Tại Điều 7 của dự thảo, Bộ Công an lần đầu tiên đề xuất chính thức luật hóa “chế độ sử dụng kinh sách, bày tỏ niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo của phạm nhân” với các quy định rất cụ thể.

Theo đó, phạm nhân theo tôn giáo được phép sử dụng kinh sách in đã được xuất bản, phát hành hợp pháp, mỗi tuần một lần. Đây là bước tiến quan trọng, giúp phạm nhân có nguồn tài liệu chính thống để tu dưỡng tinh thần.

Để thực hiện quyền này, phạm nhân cần đăng ký với cán bộ giáo dục về việc sử dụng kinh sách cũng như việc bày tỏ niềm tin cá nhân.

Dự thảo quy định rõ phạm nhân được dành địa điểm và thời gian riêng, tuy nhiên hoạt động này phải do giám thị trại giam hoặc trại tạm giam quy định và đảm bảo không làm ảnh hưởng đến người khác.

Để đảm bảo an ninh và tính pháp lý, cơ sở giam giữ có trách nhiệm quản lý và kiểm duyệt các loại kinh sách trước khi cho phạm nhân sử dụng.

Việc bổ sung các quy định này trong dự thảo kỳ vọng mang lại nhiều giá trị tích cực. Theo Bộ Công an, việc hoàn thiện chế độ này nhằm bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp và Luật Thi hành án hình sự năm 2025. Nhà nước khẳng định rằng quyền tự do niềm tin không bị mất đi ngay cả khi cá nhân đang chấp hành án phạt tù.

Việc tôn trọng đời sống tâm linh giúp phạm nhân yên tâm cải tạo, phục hồi nhân cách và sớm tái hòa nhập cộng đồng. Tôn giáo được xem như một kênh giáo dục đạo đức, hướng thiện hữu hiệu bên cạnh các chương trình giáo dục pháp luật và công dân.

Tăng 2% phúc lợi cho phạm nhân sinh hoạt văn hóa, văn nghệ

Dự thảo bổ sung và chuẩn hóa quan trọng đối với chế độ hoạt động thể dục, thể thao, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ của phạm nhân, giúp bảo đảm quyền lợi của phạm nhân được thực thi thống nhất và bắt buộc tại tất cả cơ sở giam giữ.

Tại Điều 7, dự thảo quy định chi tiết các phương tiện mà mỗi phân trại và buồng giam phải được trang bị để phục vụ nhu cầu tinh thần cho phạm nhân như báo chí, hệ thống âm thanh, thiết bị nghe nhìn. Cụ thể, “các tổ, đội phạm nhân được phát Báo Nhân dân theo kỳ phát hành. Mỗi phân trại được trang bị một hệ thống truyền thanh nội bộ, hệ thống âm thanh phục vụ văn hóa, văn nghệ, mỗi buồng giam tập thể được trang bị 1 tivi”, dự thảo nêu.

Kinh phí để tổ chức các hoạt động này được trích từ Quỹ phúc lợi (hình thành từ kết quả lao động của phạm nhân).

Nghị định 118 hiện hành quy định được trích 16% Quỹ phúc lợi để hỗ trợ phạm nhân tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao.

Dự thảo lần này đã nâng mức trích lên 18% quỹ phúc lợi cho các hoạt động này. Việc tăng 2% nguồn kinh phí cho thấy sự quan tâm hơn đến việc nâng cao chất lượng đời sống tinh thần cho phạm nhân.

Dự thảo cũng khuyến khích sự tham gia của các nguồn lực xã hội để nâng cao đời sống tinh thần cho phạm nhân. Cụ thể, Nhà nước khuyến khích gia đình phạm nhân và các cơ quan, tổ chức hỗ trợ các loại sách, báo, tài liệu phục vụ nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho họ.

Ngoài các nội dung này, dự thảo cũng có đột phá khi quy định thủ tục 16 ngày cho phạm nhân có nhu cầu hiến tạng cho người thân; đồng thời đề xuất tăng lượng thịt, cá, trứng trong chế độ ăn, cải thiện mặc, sinh hoạt.

Hải Thư