Đi tìm đình làng để trả lại lư đồng

LÀNG HIẾU HỌC

Làng La Chử nằm cách trung tâm TP.Huế khoảng 12 km về phía tây bắc xưa kia vốn nằm trên Thiên lý thượng lộ (đường xuyên Việt phía trên) thuộc H.Hương Trà, nay là P.Hương Trà, TP.Huế. Theo tư liệu lịch sử, làng La Chử được hình thành từ rất sớm, vào khoảng 1375 – 1400. Các bô lão giải thích tên làng La Chử mang ý nghĩa tượng hình, trong đó “La” có nghĩa lụa là, “Chử” là đầm nước, bến nước. La Chử nghĩa là ngôi làng có hình dáng như tấm lụa phẳng trải dài bên bến nước mênh mông.

Đình làng La Chử là ngôi đình khá đặc biệt, mặt quay về hướng bắc, bên đình là chợ và trước mặt có dòng kênh chạy dài quanh năm không bao giờ cạn nước. Theo các bô lão trong làng, do phong thủy tốt, đình làng có mặt hướng ra phía bắc là hướng sinh khí, đăng khoa nên con dân trong làng bao thế hệ qua đều học hành đỗ đạt.

Từ khi lập làng, trải qua nhiều triều đại, làng đã có rất nhiều nhà khoa bảng thời Hậu Lê, thời các chúa Nguyễn. Đặc biệt vào thời nhà Nguyễn, theo sách Quốc triều khoa bảng và Đăng khoa lục, làng La Chử có 18 cử nhân làm việc ở kinh thành và có nhiều cống hiến cho đất nước. Làng có nhiều dòng họ có truyền thống hiếu học, danh gia vọng tộc như Lê Đình, Lê Công, Lê Phú, Trần Hữu, Hà Thúc. Trong đó, nổi danh là họ Hà, một dòng họ cống hiến nhiều công thần văn võ cho triều đình nhà Nguyễn mà đến nay trong dân gian vẫn còn lưu câu “Thân vô gia, Hà vô dân”, ý nói dòng họ Thân không ở nhà bình thường mà ở phủ, còn họ Hà không làm dân bởi đa số đều làm quan từ to đến nhỏ. Hay xếp theo thứ tự có câu “Nhất Thân, nhì Đặng, tam Hà”. Làng La Chữ hiện tại cũng có tỷ lệ con em đậu các trường đại học và thành đạt trên đường học hành rất cao.

BÍ ẨN CHIẾC LƯ ĐỒNG BỊ MẤT

Tại đình làng La Chử, hiện còn một bộ lư đồng mà theo người dân là vô cùng linh thiêng. Bộ lư đồng nặng khoảng 20 kg đặt trên bàn thờ của đình hiện nay đã từng hiện diện trong ngôi đình cũ và chứng kiến rất nhiều hoạt động hội họp, tế lễ của dân làng. Ông Hà Xuân Út, Trưởng làng La Chử, sau khi thắp hương xin phép Thành hoàng mới giới thiệu chi tiết về lư đồng, bảo vật rất thiêng của làng.

Ông Lê Đình Kế, một bô lão cao niên trong làng, kể rằng ngôi đình làng cũ trước đây có thể được xây dựng vào thời Tây Sơn. Vì lúc đó, làng có nhiều công lao với triều Tây Sơn nên nhận được nhiều ân sủng từ các bậc quan quyền triều Tây Sơn. Ngôi đình làng cũ thời đó có tới 5 gian, với hàng trăm chiếc cột gỗ mít nài đường kính phải 2 – 3 người ôm không xuể.

Đến thời Pháp thuộc, do chiến tranh, ngôi đình làng bị đốt cháy. “Khi đó, tôi còn nhỏ, nhưng vẫn nhớ ngôi đình đã cháy cả tháng trời mới thiêu rụi toàn bộ các cột gỗ của đình làng”, ông Kế nhớ lại. Khi đình bị cháy, dân làng chỉ kịp di chuyển những đồ thờ cúng, văn bản, sắc phong, hương ước…, trong đó có bộ lư đồng quý giá. Đến năm 1957, dân làng góp tiền xây dựng lại ngôi đình làng như hiện tại theo phong cách truyền thống nhưng bằng bê tông, cốt thép. Các hiện vật như hương án bằng gỗ quý, đồ thờ tự được đưa về lại đình làng.

Đến khoảng những năm 1980, thời kỳ các vật dụng đồ đồng được thu mua với giá cao, bộ lư đồng của làng bị kẻ gian đột nhập lấy cắp, đem ra bán ở chợ trời Tây Lộc (một chợ đồ cũ ở Huế). Một người dân ở đường Phan Chu Trinh, thuộc P.An Cựu (TP.Huế cũ) mua bộ lư về đặt lên bàn thờ của gia đình. Nhưng từ khi mua bộ lư về, người này đã phát bệnh, chữa mãi không lành. Một lần, ông nằm mơ thấy có vị thần mang cân đai áo mão uy nghi, đến xưng là Thành hoàng của làng La Chử, đòi bộ lư đồng. Tỉnh dậy, ông giật mình nghi ngờ, bộ lư đồng mà ông mua ở chợ trời có thể là của đình làng La Chữ nên cất công ra tận làng để dò hỏi. Sau khi biết chính xác đình làng có mất bộ lư đồng, theo mô tả đúng như bộ lư mình mua được, nên ông đề nghị làng La Chữ vào nhận lại.

Thời điểm đó, làng La Chử cử 2 vị bô lão vào chuộc lại bộ lư đồng với giá 300.000 đồng, số tiền rất lớn thời điểm đó. “Không biết sự việc linh thiêng hay là sự trùng hợp hy hữu mà sau khi đưa bộ lư đồng về lại đình làng, người chủ nhân mua nhầm đồ ăn cắp liền hết bệnh”, ông Kế nói thêm.

Từ đó đến nay, bộ lư đồng này vẫn được đặt trên bàn thờ chính gian giữa của đình làng và người dân vô cùng sùng kính. Người dân làng coi đây là vật thiêng, khi đi ngang trước bàn thờ phải cúi thấp người và muốn xin điều gì đều phải thắp hương khấn vái trước chiếc lư. Cũng từ sự kiện linh thiêng này, không một kẻ gian nào dám bén mảng đến trộm đồ của đình làng La Chử. (còn tiếp)