Đồn đoán về vũ khí laser tối tân

Trong các cuộc tấn công trả đũa của Iran sau khi Israel và Mỹ bắt đầu không kích Tehran ngày 28-2, các video trên mạng xã hội đã cho thấy một số tên lửa nhắm vào Israel đã bị phá hủy chỉ trong vài khoảnh khắc sau khi phóng mà không có sự can thiệp hữu hình nào. Theo các chuyên gia, sự tham gia của “vũ khí năng lượng định hướng” như tia laser vào hệ thống phòng không của Israel là lời giải thích khả thi nhất.

Như phim viễn tưởng

Có lẽ bạn từng quen với những bộ phim viễn tưởng, trong đó tia laser được sử dụng như một vũ khí bắn vào đối thủ. Hệ thống phòng không tối tân mang tên Iron Beam (tạm dịch là “Tia sắt”) hoạt động đúng theo cách đó, thậm chí còn nguy hiểm hơn vì không thể nhìn thấy tia laser mà hệ thống này bắn ra.

“Tia sắt” là hệ thống vũ khí laser năng lượng cao (HELWS) được sản xuất bởi Công ty Hệ thống quốc phòng tiên tiến Rafael, một gã khổng lồ trong lĩnh vực vũ khí và thuộc sở hữu của nhà nước Israel. Hệ thống này có công suất lên đến 100 KW, giải phóng tia laser cực mạnh giúp vô hiệu hóa nhiều mối đe dọa ở phạm vi từ hàng trăm mét đến vài km. Các thành phần chính của một khẩu đội “Tia sắt” bao gồm radar phòng không, một đơn vị chỉ huy và kiểm soát (C2) và 2 hệ thống laser năng lượng cao (HEL). Hệ thống này sử dụng laser trạng thái rắn, loại laser quân sự hoạt động ở phổ hồng ngoại nên không thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Vì là tia laser, các “viên đạn” từ hệ thống lao ra với tốc độ ánh sáng, “kho đạn” cũng không có giới hạn và chi phí mỗi lần đánh chặn gần như bằng không. Sự chuẩn xác của “viên đạn ánh sáng”, tính vô hình vô ảnh và dường như không có gì đánh bật được của nó khiến rủi ro thiệt hại ngoài dự kiến ở mức tối thiểu. Theo Rafael, nhờ cấu hình có thể tùy chỉnh để đáp ứng các yêu cầu riêng biệt, “Tia sắt” tích hợp được với nhiều nền tảng và trở thành một phần của bất kỳ hệ thống phòng thủ đa lớp nào, bao gồm cả Iron Dome (Vòm sắt), hệ thống phòng không nổi tiếng của Israel. “Tia sắt” có thể là câu trả lời cho chiến thuật tấn công bằng tên lửa nhỏ và thế hệ máy bay không người lái giá thành thấp.

Trang Army Technology cho biết nguyên mẫu của “Tia sắt” đã được hãng Rafael giới thiệu lần đầu tại Triển lãm Hàng không Singapore vào tháng 2-2014. Đến tháng 3-2022, một loạt cuộc thử nghiệm thực địa đã diễn ra và “Tia sắt” chứng minh khả năng đánh chặn hiệu quả UAV, súng cối, tên lửa và tên lửa chống tăng trong nhiều tình huống khó khăn ở tầm bắn lên đến 4,34 km. Vào tháng 12 cùng năm, Rafael bắt tay với Lockheed Martin, công ty hàng không vũ trụ có trụ sở tại Mỹ, để phát triển HELWS trong khuôn khổ dự án “Tia sắt” tại Mỹ và Israel. Đến năm 2023, Rafael giới thiệu phiên bản hải quân của “Tia sắt” tại Triển lãm quốc phòng Hàng hải quốc tế (IMDEX) 2023 ở Singapore.

Đẩy mạnh vũ khí trên không

Trên phương diện tấn công, Không quân Israel sở hữu sức mạnh vượt trội và là lực lượng trụ cột trong giao tranh với Iran, bởi 2 nước cách nhau từ 1.200-2.300 km. Ngay khi cuộc xung đột mới nổ ra ở Trung Đông, Bộ Quốc phòng Israel đã chỉ thị cho giới lãnh đạo các công ty công nghiệp quốc phòng lớn tăng cường sản xuất vũ khí trên không, bao gồm bom không đối đất, bom lượn, tên lửa không đối đất/không đối không…

Trong số các tên lửa mới được Israel sử dụng trong đợt giao tranh này có “Cơn thịnh nộ” Rampage. Là sản phẩm của Tập đoàn Công nghiệp hàng không Israel (IAI), Rampage là tên lửa không đối đất (AGM) hiện đại, được dẫn đường bằng GPS, được thiết kế đặc biệt để tấn công chính xác từ khoảng cách xa nhằm vào các mục tiêu chiến lược có giá trị cao. Tên lửa này có thể tích hợp với các máy bay chiến đấu của phương Tây lẫn phương Đông với tầm bắn lên tới 250 km, đầu đạn phân mảnh và tốc độ siêu thanh. Theo IAI, Rampage cũng được thiết kế để giảm thiểu rủi ro cho chiếc máy bay mang nó và hoạt động tốt trong nhiều điều kiện thời tiết khắc nghiệt, cả ngày và đêm. Mỗi máy bay chiến đấu cỡ trung của Israel có thể mang theo 4 tên lửa loại này.

Nổi bật hơn nữa là Blue Sparrow – tức “Chim sẻ xanh” – loại tên lửa được cho là có tầm bắn lên tới 2.000 km và là vũ khí chủ lực mà Israel sử dụng để tấn công Iran ngày 28-2, khiến cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và nhiều quan chức cấp cao khác thiệt mạng. Được phóng từ chiến đấu cơ tiên tiến của Israel, quỹ đạo bay của Blue Sparrow đưa nó đến gần rìa khí quyển Trái Đất trước khi lao nhanh xuống mục tiêu. Trong quá trình bay, nó phóng ra một đầu đạn tái nhập khí quyển, đầu đạn này sẽ tấn công mục tiêu đã định với tốc độ cực cao. Do quỹ đạo này, Blue Sparrow đôi khi được mô tả là “tên lửa từ không gian”. Theo các chi tiết kỹ thuật được trích dẫn trong một số báo cáo, loại tên lửa dài khoảng 6,5 m và nặng gần 1,9 tấn.

Tốc độ cao và quỹ đạo bán đạn đạo của các loại vũ khí tấn công ngoài tầm phòng thủ này làm tăng độ khó trong việc đánh chặn và rút ngắn thời gian phản ứng của hệ thống phòng thủ. Điều này khiến chúng đặc biệt phù hợp để tiêu diệt các mục tiêu có giá trị cao trong môi trường tác chiến bị tranh chấp, như các hệ thống phòng không và các mục tiêu chỉ huy – kiểm soát quan trọng nằm sâu trong lãnh thổ đối phương. 

Còn nhiều “bất ngờ mới”?

Kể từ sau cuộc đối đầu 12 ngày với Iran hồi tháng 6-2025, các công ty quốc phòng cũng như bộ phận nghiên cứu và phát triển của Lực lượng Phòng vệ (IDF) và Bộ Quốc phòng Israel đã tăng cường chuẩn bị cho điều mà các quan chức mô tả là “những bất ngờ mới”. Lý do là một số khả năng tấn công độc đáo của Israel, được phát triển trong khoảng 2 thập kỷ, đã bị bộc lộ trong cuộc xung đột 12 ngày, làm giảm lợi thế tác chiến mà chúng từng mang lại.

Trong khi chờ những “bất ngờ” này được vén màn, bất ngờ về một khí tài không mới lại lộ diện. Hồi đầu tháng 3, lần đầu tiên sau khoảng 40 năm, máy bay Israel đã tham gia một cuộc không chiến với máy bay có người lái trên bầu trời Tehran và bắn hạ một chiếc YAK-130 của đối phương. Theo Jerusalem Post, máy bay kể trên là F-35I Adir, phiên bản Israel của chiến đấu cơ tàng hình F-35 đến từ hãng Lockheed Martin (Mỹ).

Israel tuyên bố F-35I Adir, tức F-35 “uy dũng” của Israel, đã trở thành hệ thống vũ khí quyết định, khiến toàn bộ mạng lưới phòng không tích hợp của Iran trở nên lỗi thời, thậm chí một chiếc Adir cũng có thể vô hiệu hóa nhiều trận địa tên lửa đất đối không mà không hề bị phát hiện – theo Jerusalem Post. Hợp tác với phía Mỹ, các kỹ sư Israel đã thực hiện nhiều thay đổi đáng kể về công nghệ đối với phiên bản chiến đấu cơ này. Họ tích hợp các loại vũ khí nội địa, hệ thống tác chiến điện tử và cả khả năng nhận dạng mục tiêu hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo (AI) vượt trội so với F-35 tiêu chuẩn. Israel hiện có khoảng 75 máy bay F-35I Adir và con số này sẽ còn tăng.