Đồng, kim loại không hào nhoáng nhưng đang gây sốt ra sao?

Thượng Hải, những ngày đầu năm 2026, trên các nền tảng mạng xã hội sầm uất như Rednote hay WeChat, thay vì khoe những thỏi vàng lấp lánh hay ví tiền điện tử biến động nghìn USD, một trào lưu lạ lùng đang lan truyền với tốc độ chóng mặt: Người trẻ đua nhau mua đồng.

Những thỏi đồng nặng 1kg, có giá khoảng 200 nhân dân tệ (khoảng 42 USD), được đóng gói đẹp đẽ với dòng chữ in nổi “Đầu tư vào đồng” đang trở thành món hàng “nóng”. Người ta kháo nhau rằng, mua đồng vật chất bây giờ chẳng khác nào mua bitcoin vào năm 2009.

Cơn sốt này không chỉ là một hiện tượng tâm lý đám đông, nó là tín hiệu báo trước cho một sự dịch chuyển to lớn của dòng vốn toàn cầu, nơi kim loại đỏ này không còn là kẻ làm nền mà đã chính thức bước lên sân khấu chính.

Không chỉ bạc và vàng, đồng cũng đang bứt phá lên mức cao kỷ lục, khi nhóm kim loại trở thành “giao dịch chủ đạo” của thị trường tài chính năm 2026 (Ảnh: INN).

Cơn sốt giá và cú hích từ kỷ nguyên số

Năm 2026 chứng kiến những cột mốc lịch sử của thị trường hàng hóa. Giá đồng trên Sàn Kim loại London (LME) đã có thời điểm chọc thủng mốc 13.000 USD/tấn, tăng vọt so với mức trung bình của những năm trước. Tại Mỹ, giá đồng cũng ở quanh mức 6,30 USD/pound, một bước nhảy vọt so với con số 4,25 USD của cùng kỳ năm ngoái.

Điều gì đang thổi bùng ngọn lửa này? Câu trả lời nằm ở hai chữ: Công nghệ.

Nếu như thế kỷ 20, đồng là câu chuyện của xây dựng và điện lưới cơ bản thì năm 2026, kim loại này là xương sống của trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi xanh. Các trung tâm dữ liệu – bộ não của kỷ nguyên AI – đang mọc lên như nấm sau mưa và chúng ngốn điện cũng như dây dẫn đồng ở mức độ không tưởng.

Ông Gregory Shearer, Giám đốc chiến lược kim loại tại JPMorgan, đưa ra một con số giật mình. Trong năm nay, nhu cầu đồng chỉ riêng cho các trung tâm dữ liệu có thể đạt 475.000 tấn, tăng gấp hơn 4 lần so với mức 110.000 tấn của năm 2025. Nhu cầu này “không co giãn”, tức là các nhà phát triển hạ tầng buộc phải mua đồng bằng mọi giá để kịp tiến độ, bất chấp thị trường biến động ra sao.

Bên cạnh cơn khát của AI, quá trình điện khí hóa toàn cầu vẫn là động lực bền bỉ. Một chiếc xe điện (EV) cần lượng đồng gấp 3 lần xe chạy xăng truyền thống. Các tua-bin gió khổng lồ, những cánh đồng pin mặt trời trải dài, chiếm 90% công suất phát điện mới trên toàn cầu, đều không thể vận hành nếu thiếu kim loại đỏ.

Theo tính toán của Bộ Năng lượng Mỹ, một tua-bin gió chứa tới 1,8 tấn đồng. Tại Anh, ngành điện mặt trời dự kiến cần hơn 400.000 tấn đồng vào năm 2030. Rõ ràng, con đường dẫn đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) được lát bằng những thỏi đồng.

Khi nguồn cung hụt hơi trước cơn bão cầu

Quy luật cung – cầu chưa bao giờ khắc nghiệt đến thế. Trong khi thế giới khao khát đồng, thì Mẹ Thiên nhiên và các rủi ro địa chính trị lại giáng những đòn mạnh vào khả năng cung ứng.

Năm 2025 và đầu 2026 là giai đoạn đen tối của ngành khai thác. Mỏ Kakula tại châu Phi – một trong những mỏ đồng lớn và giàu tiềm năng nhất – bị tê liệt bởi lũ lụt và động đất. Chỉ vài tháng sau, mỏ Grasberg khổng lồ tại Indonesia của Freeport-McMoRan hứng chịu những trận lở bùn nghiêm trọng, buộc phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng. Những “vết thương” này khiến sản lượng toàn cầu sụt giảm nghiêm trọng đúng vào lúc nhu cầu bùng nổ.

Tổ chức S&P Global đưa ra cảnh báo, đó là nhu cầu đồng toàn cầu sẽ tăng từ 28 triệu tấn lên 42 triệu tấn vào năm 2040. Nếu không có những mỏ mới được khai thác thần tốc, thế giới sẽ đối mặt với mức thiếu hụt lên tới 10 triệu tấn. Con số khổng lồ này đủ sức làm tê liệt nhiều ngành công nghiệp trọng yếu.

Thêm vào đó, yếu tố chính trị càng làm bức tranh thêm phức tạp. Những tuyên bố về thuế quan của chính quyền Mỹ, đặc biệt là nguy cơ áp thuế lên đồng nhập khẩu, đã kích hoạt làn sóng tích trữ hoảng loạn tại nền kinh tế lớn nhất thế giới, tạo ra sự khan hiếm cục bộ và đẩy giá lên cao ngất ngưởng.

Thị trường đồng đang chịu tác động mạnh từ hàng loạt cú sốc thực tế, cả phía cung lẫn phía cầu (Ảnh: INN).

Cơ hội ngàn vàng hay bong bóng đầu cơ?

Quay trở lại câu chuyện người dân Trung Quốc xếp hàng mua đồng thỏi. Câu hỏi được đặt ra là liệu đây có phải là một bước đi khôn ngoan?

Giới chuyên gia tài chính nhìn nhận hiện tượng này với con mắt thận trọng xen lẫn thú vị. Ông Daniel Hynes, chiến lược gia hàng hóa cấp cao của ANZ, cho rằng việc người dân mua đồng vật chất phản ánh sự thiếu hụt các kênh đầu tư an toàn và tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ) trước đà tăng giá của hàng hóa. Tuy nhiên, bài toán kinh tế của việc tích trữ đồng tại nhà thực sự nan giải.

Khác với vàng hay bạc, đồng có giá trị trên mỗi đơn vị trọng lượng thấp hơn rất nhiều. Để lưu trữ một giá trị tài sản tương đương một ounce vàng (nhỏ gọn trong lòng bàn tay), bạn sẽ cần một không gian khổng lồ để chứa hàng tạ đồng. Đó là chưa kể đến rủi ro an ninh và trộm cắp.

Thay vì mua vật chất, dòng tiền thông minh đang chảy mạnh vào các quỹ ETF (quỹ hoán đổi danh mục). Quỹ ETF WIRE do Global X quản lý đã hút ròng hơn 74 triệu USD chỉ trong những ngày đầu năm 2026, vượt xa cả dòng tiền vào vàng và bạc. Điều này cho thấy các nhà đầu tư chuyên nghiệp đang đặt cược vào cổ phiếu của các công ty khai thác đồng – những người hưởng lợi trực tiếp từ mức giá kỷ lục – hơn là nắm giữ kim loại này trong kho.

Tuy nhiên, không phải ai cũng lạc quan. Bà Natalie Scott-Gray, chuyên gia phân tích tại StoneX, cảnh báo rằng mức giá hiện tại có thể đang bị “thổi phồng” bởi đầu cơ. Bà cho rằng các yếu tố cơ bản, dù mạnh, vẫn chưa đủ để biện minh cho mức giá trên 13.000 USD/tấn một cách bền vững. Goldman Sachs cũng dự báo giá đồng có thể sẽ điều chỉnh về mức 11.000 USD vào cuối năm sau khi cơn sốt qua đi.

Tạm gác lại những con số tài chính khô khan, giá trị của đồng trong đời sống thường nhật năm 2026 cũng được nhìn nhận lại một cách sâu sắc hơn. Không chỉ là dây điện hay ống nước, đồng đang được tôn vinh như một “vệ sĩ” của sức khỏe.

Các nghiên cứu y tế mới nhất từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tiếp tục khẳng định vai trò không thể thiếu của đồng đối với cơ thể người (cần khoảng 900 microgram mỗi ngày để duy trì chuyển hóa). Đặc biệt, đặc tính kháng khuẩn vượt trội của đồng (có khả năng tiêu diệt 98% vi khuẩn trên bề mặt chỉ trong 2 giờ) đang khiến nó trở thành vật liệu tiêu chuẩn mới trong các bệnh viện và không gian công cộng thời hậu đại dịch.

Trong thế giới điện tử tiêu dùng, từ chiếc smartphone trên tay bạn đến hệ thống viễn thông 6G đang được nghiên cứu, đồng đóng vai trò là chất dẫn truyền không thể thay thế. Dù công nghệ có tiến xa đến đâu, tính chất vật lý ưu việt về độ dẫn điện và độ bền của đồng vẫn là nền tảng mà chưa vật liệu mới nào có thể soán ngôi hoàn toàn với chi phí hợp lý.

Đồng được gọi là “kim loại quan trọng nhất thế giới” vì nó đóng vai trò thiết yếu trong cuộc sống thường nhật của con người (Ảnh: News.co.au).

Năm 2026 có thể xem là một năm bản lề, nơi đồng rũ bỏ lớp áo “kim loại công nghiệp nhàm chán” để trở thành một tài sản chiến lược, một chỉ báo quan trọng cho sức khỏe của nền kinh tế số và xanh.

Dù giá cả có thể rung lắc trong ngắn hạn do các hoạt động đầu cơ hay điều chỉnh chính sách, nhưng xu hướng dài hạn là không thể đảo ngược. Thế giới cần đồng để chạy AI, cần đồng để lái xe điện, và cần đồng để xanh hóa hành tinh.

Câu chuyện về đồng trong năm nay không chỉ là câu chuyện về giá cả, mà là câu chuyện về sự chuyển dịch của thời đại. Với các nhà đầu tư, đây có thể là lúc để nhìn nhận đồng không chỉ như một nguyên liệu sản xuất, mà là một lớp tài sản cần được theo dõi sát sao trong danh mục đầu tư đa dạng hóa.