Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: Reuters).
Cụ thể, ông cử vị chỉ huy quân sự hàng đầu của Mỹ tại Trung Đông tham gia các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran, đồng thời đưa Bộ trưởng Lục quân trở thành nhân vật đàm phán chủ chốt trong nỗ lực chấm dứt chiến sự Nga – Ukraine.
Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lần đầu tiên tham gia các cuộc đàm phán gián tiếp Mỹ – Iran hôm 6/2 tại Oman. Ông xuất hiện trong bộ quân phục nghi lễ như một lời nhắc nhở về sức mạnh quân sự mà Mỹ đang tăng cường trong khu vực.
Cùng thời điểm đó, Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll tiếp tục vai trò của mình tại các cuộc đàm phán Nga – Ukraine trong tuần này, giữa các phiên họp chính thức, ông duy trì đối thoại với các quan chức Ukraine, theo một nguồn tin am hiểu cuộc thương lượng.
Chiến thuật ngoại giao mới
Theo giới quan sát, quyết định của ông Trump khi đưa lãnh đạo quân đội vào bàn thương lượng, dù vì chuyên môn, quan hệ hay để phát tín hiệu cứng rắn, phản ánh cách chính quyền đảng Cộng hòa đang thay đổi các chuẩn mực ngoại giao truyền thống của Mỹ.
Elisa Ewers, người từng là quan chức an ninh quốc gia dưới thời 2 cựu Tổng thống George W. Bush và Barack Obama, nhận định rằng việc đặt các tướng lĩnh tại ngũ như ông Cooper vào vai trò ngoại giao cho thấy chính quyền ông Donald Trump đang giảm bớt vai trò của các nhà ngoại giao chuyên nghiệp, thay vào đó dựa vào quân đội để giải quyết các thách thức chính sách đối ngoại.
“Thông thường phải mất rất nhiều thời gian, đầu tư và lao động bền bỉ mới có thể nói rằng ngoại giao đã thành công. Không phải cái đinh nào cũng cần đến búa”, ông Ewers, hiện là học giả Trung Đông tại Trung tâm An ninh Mỹ Mới, cho biết.
Tuy nhiên, Eliot Cohen, cựu cố vấn Bộ Ngoại giao thời ông George W. Bush, lưu ý rằng các tướng lĩnh Mỹ từng tham gia đàm phán kiểm soát vũ khí với Liên Xô trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
Ông Cohen cho rằng việc Tổng thống Trump cử ông Driscoll (lãnh đạo dân sự cao nhất của Lục quân) tham gia đàm phán còn “khác thường hơn”, nhưng nhấn mạnh: “Các tổng thống vẫn làm những việc kiểu này”.
“Từ lâu đã có truyền thống các Tổng thống Mỹ sử dụng những nhân vật không điển hình làm đặc phái viên nếu họ tin tưởng và cho rằng người đó có thể chuyển tải thông điệp”, ông Cohen nói.
Ông Dan Driscoll và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (Ảnh: Văn phòng Tổng thống Ukraine).
Gia tăng áp lực
Các cuộc đàm phán ở Oman nhằm hạ nhiệt căng thẳng leo thang giữa Iran và Mỹ, vốn đang khiến cả khu vực bất an. Ông Trump nói rằng các cuộc thảo luận “rất tốt” và sẽ tiếp tục vào đầu tuần tới, nhưng cảnh báo rằng nếu Iran không đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân thì “hậu quả sẽ rất nghiêm trọng”.
Ông Trump nhiều lần cảnh báo sử dụng biện pháp quân sự để buộc Iran nhượng bộ; ông cũng đã điều tàu sân bay USS Abraham Lincoln và các chiến hạm khác tới khu vực Trung Đông thời gian qua.
Michael O’Hanlon, chuyên gia quốc phòng tại Viện Brookings, cho rằng sự hiện diện của ông Cooper nhằm “thể hiện quyết tâm và gây sức ép tâm lý”.
“Việc đưa Tư lệnh CENTCOM vào là điều rất hiếm và dường như nhằm gửi thông điệp hơn là tăng trọng lượng chuyên môn cho đoàn đàm phán”, ông O’Hanlon nhận xét.
Michael Singh, cựu Giám đốc cấp cao về Trung Đông tại Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng thời ông George W. Bush, nhìn nhận sự tham gia của ông Cooper chủ yếu xuất phát từ chuyên môn quân sự của ông.
Theo ông Singh, ông Witkoff và ông Kushner là những nhà đàm phán tổng quát, không chuyên sâu về Iran, trong khi ông Cooper có kiến thức khu vực và có thể huy động chuyên gia quân sự để đánh giá bất kỳ nhượng bộ nào liên quan đến chương trình hạt nhân Iran.
Ông Cohen cũng nhận định rằng ông Cooper mang lại cả kiến thức lẫn “lời cảnh báo ngầm về sức mạnh quân sự”, yếu tố vốn là một phần của đàm phán.
Từ tháng 11 năm ngoái, ông Driscoll bất ngờ được giao tham gia đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến gần 4 năm của Nga ở Ukraine.
Khi đó các cuộc thương lượng đang bế tắc và ông Driscoll tận dụng chuyến công du đã lên kế hoạch tới Ukraine để gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky cùng các quan chức cấp cao chính phủ, quân đội và ngành công nghiệp quốc phòng.
Kể từ đó, ông tham gia nhiều vòng đàm phán khác, bao gồm phiên họp tại Abu Dhabi trong tuần này. Theo nguồn tin thân cận với tiến trình đàm phán, vai trò của ông Driscoll đã dần định hình thành “cầu nối” giữa phía Ukraine và các quan chức Mỹ như 2 ông Witkoff và Kushner.
Nguồn tin cho biết mối quan hệ này hình thành nhờ khả năng của ông Driscoll trong việc duy trì đối thoại giữa các phiên họp chính thức, cũng như góc nhìn quân sự của một cựu sĩ quan Lục quân. Ông Driscoll từng phục vụ hơn 3 năm với tư cách sĩ quan thiết giáp, đạt cấp Trung úy, và triển khai tới Iraq từ tháng 10/2009 đến tháng 7/2010.
Tại Abu Dhabi, ông cùng với Tướng Alexus Grynkewich, Tư lệnh lực lượng Mỹ và NATO tại châu Âu, đã giúp khôi phục kênh đối thoại quân sự cấp cao Mỹ – Nga lần đầu tiên sau 4 năm gián đoạn.
Theo tuyên bố quân sự Mỹ, kênh này sẽ “tạo ra một đầu mối liên lạc quân sự nhất quán khi các bên tiếp tục hướng tới hòa bình bền vững”.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/dong-thai-khac-thuong-cua-ong-trump-khi-dam-phan-ve-iran-va-ukraine-20260208174239360.htm
