Năm 2025 khép lại với những chuyển biến mang tính lịch sử, tạo nên một “điểm tựa hy vọng” vững chãi. Năm mới 2026 được kỳ vọng là dấu mốc đặc biệt khi khung chính sách lớn về giáo dục và nhà giáo hoàn thiện, đồng thời mở ra “đường băng mới” cho hội nhập quốc tế và phát triển nhân lực chiến lược.
Những “trụ cột” kiến tạo niềm tin
Bước sang năm mới, giáo dục Việt Nam đứng trước thời điểm đặc biệt quan trọng khi nhiều quyết sách lớn đồng loạt được hoàn thiện và triển khai.
Sau hơn một thập kỷ triển khai Nghị quyết 29-NQ/TW (2013), nước ta bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đột phá toàn diện trong giáo dục. Nghị quyết 71-NQ/TW (22/8/2025) tiếp nối tinh thần “giáo dục là quốc sách hàng đầu”, nhưng đặt ra mục tiêu cụ thể, đặc biệt về thể chế, mô hình, đầu tư và năng lực hội nhập.
Nghị quyết 71 của Quốc hội cùng Chương trình hành động của Chính phủ đã đặt ra tầm nhìn dài hạn đến 2035-2045, với tinh thần mở rộng tiếp cận công bằng, nâng cao chất lượng và ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chiến lược cho các ngành mũi nhọn. Tầm nhìn đến năm 2045, nước ta có hệ thống giáo dục hiện đại, công bằng, chất lượng, thuộc nhóm 20 quốc gia hàng đầu thế giới…
Dấu mốc ngày 1/1/2026, khi hàng loạt luật và Nghị định mới chính thức có hiệu lực, không chỉ là một sự kiện lập pháp mà là một cuộc “cách mạng” về vị thế con người trong giáo dục.
Đáng chú ý, lần đầu tiên, đội ngũ “kỹ sư tâm hồn” có một đạo luật Nhà giáo riêng để bảo vệ, tôn vinh và định danh nghề nghiệp một cách chính thức.
Sự bứt phá này bắt đầu từ việc thay đổi căn bản hệ thống lương và đãi ngộ. Theo tinh thần mới, lương nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp. Đây chính là “lá chắn” để thầy cô yên tâm với nghề và là “bệ đỡ” để thu hút những sinh viên ưu tú nhất vào ngành Sư phạm.
Song song, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục tiếp tục hoàn thiện các nguyên tắc tổ chức dạy – học, bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục công bằng, đồng thời tăng yêu cầu về chất lượng và trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục.
Kết quả biểu quyết thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục được Quốc hội thông qua ngày 10_12_2025 (Ảnh: Quochoi.vn)
Ở bậc đại học, Luật Giáo dục đại học và các văn bản hướng dẫn đi kèm củng cố trụ cột tự chủ gắn trách nhiệm giải trình, siết chặt kiểm định độc lập, chú trọng đầu ra nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước.
Trong khi đó, Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) mở rộng cơ chế linh hoạt trong đào tạo, thúc đẩy mô hình học tập theo mô-đun, chứng chỉ nghề, liên thông giữa các trình độ, tạo điều kiện tăng nhanh quy mô nhưng vẫn bảo đảm chuẩn kỹ năng – tay nghề.
Không chỉ là câu chuyện hoàn thiện luật, năm 2026 còn là năm mở khóa cơ chế thực thi vượt trội. Nghị quyết 248/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội được kỳ vọng tạo hành lang “vượt rào thể chế” có kiểm soát, cho phép các địa phương và cơ sở giáo dục triển khai giải pháp đột phá, chủ động nguồn lực để nâng chất lượng giáo dục.
Đặc biệt, Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035 đặt ra một chiến lược đầu tư dài hơi. Với quy mô nguồn lực hơn 580.000 tỷ đồng, Chương trình thể hiện quyết tâm nhấn mạnh hiện đại hóa hạ tầng, chuyển đổi số, phát triển nhân lực chiến lược và thu hẹp khoảng cách vùng miền.
Từ lớp học đến giảng đường: Chính sách đang định hình diện mạo mới
Nhìn lại hành trình đổi mới giáo dục, chưa bao giờ chúng ta có một sự chuẩn bị đồng bộ về mặt pháp lý như thời điểm này.
Ông Phạm Văn Nam, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Gia Lai, đánh giá năm 2026 được kỳ vọng là khởi đầu cho đột phá trong giáo dục mới với diện mạo đồng bộ hơn, thể hiện rõ nhất là Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 281 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 71.
Trong các trụ cột ấy, ông nhấn mạnh tới việc xác định đội ngũ nhà giáo là lực lượng nòng cốt của ngành giáo dục, có vị thế quan trọng trong xã hội, được tôn trọng, bảo vệ, tôn vinh. Nhà giáo có vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục; có vai trò quan trọng trong việc xây dựng nguồn nhân lực, xây dựng xã hội học tập, xã hội số và xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Lãnh đạo Sở GD&ĐT Gia Lai đến thăm phòng học STEM tại Trường THPT Quốc học Quy Nhơn.
Song hành với việc nâng tầm người thầy là việc chuẩn hóa học đường thông qua đổi mới chương trình và sách giáo khoa (SGK). Sau những giai đoạn thử nghiệm với nhiều bộ sách khác nhau, năm 2026 đánh dấu bước ngoặt khi chúng ta vận hành theo một bộ SGK chuẩn thống nhất.
Nếu đời sống giáo viên và thống nhất SGK là “phần gốc” tạo nên sự ổn định, thì lộ trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai và việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) chính là “đôi cánh” để giáo dục Việt Nam bứt phá. Năm 2026, chúng ta không còn nói về chuyển đổi số như một mục tiêu xa vời mà là một thực tế hiển hiện trong từng lớp học.
Chủ trương đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai từ lớp 1 là một quyết định táo bạo, thể hiện khát vọng hội nhập toàn cầu của Việt Nam.
Chuyên gia giáo dục quốc tế Bành Phạm Ngọc Vân nhận định rằng năm 2026 sẽ thực sự là một “cửa sổ cơ hội” hiếm có cho giáo dục Việt Nam khi đồng loạt triển khai các luật, nghị quyết mới, cùng với chủ trương tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai, hướng đến tạo nền tảng và sự cộng hưởng mạnh mẽ giữa khung chính sách, nguồn lực và niềm tin xã hội.
Sau mỗi cải cách nhỏ lẻ qua các năm, người dân và những người làm công tác giáo dục đều đang kỳ vọng vào một cuộc đổi mới toàn diện, tạo tác động sâu rộng hơn. Đây là “động lực mềm” quan trọng
“Do đó, nếu tận dụng tốt, năm 2026 có thể trở thành bước ngoặt để giáo dục Việt Nam bứt phá”, bà Ngọc Vân nhấn mạnh.
Tuy nhiên, theo bà Vân, để hiện thực hóa mục tiêu này, đặc biệt là tại các tỉnh miền núi, ngành giáo dục đang triển khai những giải pháp đột phá: Xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh ngay trong sinh hoạt thường ngày, tích hợp ngoại ngữ vào các hoạt động trải nghiệm văn hóa địa phương.
Điều này giúp tiếng Anh không còn là một môn học khô khan mà trở thành công cụ để học sinh vùng dân tộc thiểu số tự tin bước ra thế giới, xóa bỏ mặc cảm về khoảng cách địa lý.
Cùng với ngoại ngữ, sự xuất hiện của AI và công nghệ số vào trường học đã tạo ra những “lớp học thông minh” thực thụ. Từ việc dùng AI để cá nhân hóa lộ trình học tập cho từng học sinh đến việc triển khai học bạ số, hồ sơ giáo viên điện tử trên quy mô toàn quốc, tất cả đã tạo nên một hệ sinh thái giáo dục minh bạch và hiệu quả.
AI hỗ trợ giáo viên trong việc thiết kế bài giảng, đánh giá năng lực học sinh một cách khách quan nhất, giúp giảm tải công việc hành chính để thầy cô dành trọn tâm huyết cho việc truyền cảm hứng.
Như bà Sasha Stubbs từ Đại học RMIT Việt Nam nhận định, việc Việt Nam nhanh chóng bắt nhịp với xu hướng đào tạo linh hoạt và ứng dụng AI sẽ biến quốc gia thành một trung tâm cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho cả khu vực. Giáo dục 2026 là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bản sắc dân tộc và những thành tựu khoa học hiện đại nhất của nhân loại.
Khơi dậy nội lực và niềm tin xã hội: Tâm thế mới cho một chu kỳ đại bứt phá
Sự thành bại của một cuộc cải cách giáo dục không chỉ nằm ở những văn bản ký tươi mà nằm ở niềm tin của xã hội. Năm 2026 được dự báo là năm mà niềm tin của phụ huynh, học sinh và cộng đồng giáo dục sẽ được tăng cao khi những chính sách lớn bắt đầu đi vào cuộc sống một cách đồng bộ.
Việc sắp xếp lại hệ thống giáo dục đại học, siết chặt chất lượng đầu ra gắn với trách nhiệm giải trình đã tạo nên một diện mạo mới đầy chuyên nghiệp. Bên cạnh khoa học nền tảng, các trường đại học tập trung vào các ngành mũi nhọn như công nghiệp bán dẫn, kinh tế xanh và dữ liệu lớn…
Sự kết nối chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp, giữa đào tạo và thị trường lao động đã bắt đầu cho “trái ngọt”. Chúng ta đang dần hiện thực hóa mục tiêu có các cơ sở giáo dục lọt vào top các bảng xếp hạng uy tín thế giới (như PISA hay các bảng xếp hạng đại học), nhưng không phải bằng cách chạy theo thành tích ảo mà bằng thực lực và sự minh bạch trong quản trị.
Dù chính sách đang mở ra đường băng mới, song, điểm nghẽn cũ vẫn chưa biến mất mà cần những lời giải rõ hơn trong bối cảnh mới. Thiếu giáo viên chất lượng cao cục bộ ở một số môn học, chênh lệch hạ tầng số, thiết bị dạy học và ngân sách giữa các vùng, cùng với yêu cầu đào tạo nhân lực mũi nhọn… là những thách thức không thể xem nhẹ.
Khoảnh khắc giờ ra chơi của cô và trò Trường THPT Số 2 Trần Cao Vân, Gia Lai (Ảnh: Sở GD&ĐT Gia Lai).
Giám đốc Sở GD&ĐT Gia Lai Phạm Văn Nam nhấn mạnh, về niềm tin xã hội đối với giáo dục, một diện mạo mới của ngành giáo dục cuối năm 2026 chính là sự khôi phục và củng cố niềm tin của phụ huynh, học sinh và toàn xã hội, khi giáo dục thực sự trở thành nền tảng cho sự phát triển bền vững, là động lực quan trọng để Gia Lai và cả nước vươn lên trong giai đoạn mới.
“Diện mạo mới” của ngành giáo dục không chỉ thể hiện ở các chỉ số, thành tích, mà quan trọng hơn là niềm tin của xã hội, của phụ huynh và học sinh đối với nhà trường, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài của giáo dục”, ông Phạm Văn Nam đặt kỳ vọng cho giáo dục 2026.
Nhìn lại năm cũ để thấy nền tảng, nhìn vào năm mới để thấy tương lai. 2026 không chỉ là một cột mốc thời gian mà là thời điểm khởi động “vòng tăng tốc” của giáo dục Việt Nam.
Giáo dục Việt Nam đang bước sang chu kỳ phát triển mới: quyết liệt hơn, hiện đại hơn và hội nhập hơn – nhưng vẫn kiên định một giá trị lấy người học làm trung tâm.
Sự đồng lòng của toàn xã hội, sự quyết liệt của những người đứng đầu và sự ủng hộ của các tổ chức quốc tế đang tạo nên một hợp lực mạnh mẽ.
Mùa xuân này, khi những bông hoa khoe sắc hay khi không khí Tết rộn ràng khắp phố phường, người ta thấy một niềm tin mới đang nảy mầm trong mỗi trang giáo án.
Giáo dục Việt Nam đang đứng trước cơ hội “vàng” để không chỉ thay đổi diện mạo mà còn thay đổi cả tầm vóc của dân tộc trên trường quốc tế. 2026 – năm của niềm tin, năm của những đột phá từ chính sách đến thực tiễn, hứa hẹn một tương lai tươi sáng cho thế hệ trẻ Việt Nam.
Nguồn: https://dantri.com.vn/giao-duc/dot-pha-trong-chinh-sach-co-hoi-vang-de-giao-duc-viet-nam-but-toc-20260216101640044.htm
