Đức chật vật tuyển quân: Thế hệ Z đặt câu hỏi “tôi được lợi gì?”

Người dân tuần hành phản đối nghĩa vụ quân sự bắt buộc ở Berlin vào tháng 12/2025 (Ảnh: Reuters).

Là quốc gia tiên phong trong nỗ lực tái vũ trang châu Âu, Đức đang đối mặt với thách thức lớn trong việc đạt mục tiêu tuyển quân. Vấn đề không chỉ nằm ở chủ nghĩa hòa bình, mà còn ở câu hỏi muôn thuở của giới trẻ: “Tôi được lợi gì từ việc này?”.

Trong bối cảnh các quốc gia châu Âu tăng chi tiêu quân sự và chuẩn bị cho nguy cơ xung đột với Nga, Đức và Pháp đã tìm cách khiến giới trẻ suy nghĩ lại về nghĩa vụ quân sự.

Chính phủ Đức đã ban hành chế độ nghĩa vụ quân sự mới theo lộ trình 3 bước, ban đầu là tự nguyện. Khoảng 700.000 nam và nữ sinh năm 2008 bắt đầu nhận bảng khảo sát về thể trạng và ý chí nhập ngũ, nhằm xây dựng “cơ sở dữ liệu binh lực tiềm năng”. Nam giới bắt buộc trả lời, nữ giới tự nguyện.

Đến năm 2027, tất cả nam thanh niên phải tham gia kiểm tra sức khỏe bắt buộc. Cuối cùng, Đức sẽ duy trì mô hình tình nguyện, nhưng kèm điều khoản cho phép Quốc hội tái áp dụng cưỡng bách quân dịch nếu tình hình an ninh xấu đi hoặc số lượng quân nhân không đủ. Điều này gây lo ngại rằng “tình nguyện” chỉ là tạm thời.

Khoảng cách thế hệ

Tin tức về chế độ nghĩa vụ quân sự mới đã khiến hàng chục nghìn học sinh xuống đường tuần hành. Họ đặt câu hỏi: “Tại sao chúng tôi phải hy sinh cho một nhà nước dành 1/4 ngân sách liên bang để trả lương hưu cho người già?”. Những phản đối này chủ yếu xoay quanh kinh tế hơn là chính trị, khác biệt so với phong trào hòa bình Đức những năm 1970 và 1980.

Các khẩu hiệu như “Các vị không thể cướp con trai của tôi” hay “Hòa bình là sức mạnh” phản ánh sự vỡ vụn trong quan hệ giữa thanh niên và nhà nước. Thế hệ Z cho rằng chính phủ chỉ nhớ đến họ khi cần binh lính, nhưng lại thờ ơ trước những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai họ như biến đổi khí hậu, giá nhà, giáo dục hay bất bình đẳng xã hội.

Đối mặt với triển vọng việc làm ảm đạm và chi phí sinh hoạt cao, nhiều người trẻ bất bình khi bị yêu cầu hy sinh vì người lớn tuổi chỉ sau một thời gian ngắn kể từ khi lệnh phong tỏa do đại dịch kết thúc. Ngay cả ở một quốc gia có nền giáo dục đại học gần như miễn phí, chăm sóc sức khỏe toàn dân và trợ cấp thất nghiệp, những phản đối này vẫn rất khó vượt qua.

Benedikt Zacher, một sinh viên 25 tuổi, nhận định: “Trong một nền dân chủ, bạn làm điều gì đó cho nhà nước và bạn nhận được điều gì đó đổi lại. Các học sinh của tôi nghĩ rằng họ không nhận được gì từ nhà nước, và kết quả là, họ ngày càng trở nên ích kỷ hơn, điều đó là đúng”. Một số người thậm chí chất vấn tại sao gánh nặng chiến tranh phải đặt lên vai người trẻ, chứ không phải những người lớn tuổi.

Khoảng cách giữa các thế hệ thể hiện rõ rệt. Thế hệ lớn tuổi, từng chứng kiến Chiến tranh Lạnh, hiểu rõ giá trị của sức mạnh quân sự. Trong khi đó, thế hệ Z lớn lên trong hòa bình, thịnh vượng và một nước Đức phi quân sự hóa từ năm 2011, nên khó chấp nhận nghĩa vụ quân sự.

Với họ, chiến tranh không phải là nguy cơ hiện hữu mà chỉ là bài học lịch sử. Họ đề cao tự do cá nhân, còn nghĩa vụ quân sự bị nhìn nhận như một sự can thiệp của tập thể vào quyền tự quyết.

Xe bọc thép Marder do Đức cung cấp cho Ukraine (Ảnh: Telegram).