Đừng để vướng vòng lao lý vì những chuyện ‘không đâu’

Chiều 10-2, TAND khu vực 1, TP.HCM đã tuyên phạt 11 bị cáo trong vụ “khiêng quan tài diễu phố” tại khu vực trước cổng chợ Bến Thành về tội gây rối trật tự công cộng.

Bài học “câu like”

Theo hội đồng xét xử, hành vi của các bị cáo phản cảm, gây ảnh hưởng đến đời sống của các hộ dân xung quanh. Trong đó Hồ Ngọc Tuấn – người tạo tài khoản mạng xã hội TikTok tên “Never GG” với mục đích kinh doanh, bán quần áo online là chủ mưu. 

Theo đó Hồ Ngọc Tuấn bị tuyên 2 năm 9 tháng tù; Nguyễn Văn Quyết, Vũ Thị Thanh Xuân (vợ Quyết), Nguyễn Đăng Khoa, Nguyễn Văn Thẩm (chủ trại hòm): 2 năm 3 tháng tù; Nguyễn Quốc Cường, Phạm Hùng Cường, Nguyễn Hoàng Sơn, Lê Văn Nghĩa: 2 năm tù.

Theo luật sư Ngô Thị Huệ My (Đoàn luật sư TP.HCM) nhiều vụ việc bị khởi tố, truy tố, xét xử gần đây cho thấy một thực tế đáng lo ngại rằng không ít người vướng vòng lao lý chỉ vì những hành vi tưởng chừng “không đâu”, làm cho vui, để “câu view”, quảng cáo hay thể hiện cái tôi cá nhân. 

Vụ việc khiêng quan tài để quảng cáo bán quần áo trước cổng chợ Bến Thành là một ví dụ điển hình. Có thể người thực hiện chỉ xem đây là một hình thức tiếp thị “độc lạ”, nhằm thu hút sự chú ý của công chúng. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, hành vi này đã tác động trực tiếp đến trật tự công cộng, gây phản cảm, ảnh hưởng đến sinh hoạt bình thường của người dân, du khách cũng như hình ảnh của khu vực trung tâm TP.

Thực tế cho thấy ranh giới giữa sự sáng tạo, trò đùa và hành vi vi phạm pháp luật đôi khi rất mong manh. Pháp luật không cấm hoạt động kinh doanh, quảng cáo hay sáng tạo ý tưởng, nhưng luôn đặt ra những giới hạn nhất định nhằm bảo vệ trật tự công cộng, thuần phong mỹ tục, đạo đức xã hội và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác. 

Khi một hành vi gây hoang mang dư luận, tạo hình ảnh phản cảm, kích động đám đông hoặc làm xáo trộn sinh hoạt xã hội, thì dù mục đích ban đầu không xuất phát từ ý xấu, hành vi đó vẫn có thể bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.

Luật sư Ngô Thị Huệ My chia sẻ: “Từ thực tiễn hành nghề, tôi nhận thấy nhiều bị can, bị cáo khi làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng đều bày tỏ sự bất ngờ và hối hận, bởi họ không lường trước được hậu quả pháp lý của hành vi và “không nghĩ mọi chuyện đi xa đến vậy”. Tuy nhiên, pháp luật không chỉ dựa vào ý chí chủ quan của người thực hiện, mà đánh giá hành vi trên cơ sở tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội và hậu quả thực tế phát sinh”.

Theo luật sư Huệ My, trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, mọi hành vi nơi công cộng đều có khả năng lan truyền nhanh chóng và tạo ra ảnh hưởng rộng rãi. Vì vậy, mỗi cá nhân, tổ chức khi thực hiện hoạt động quảng cáo, kinh doanh hay bất kỳ hành vi nào tại nơi công cộng cần nhận thức rõ rằng quyền tự do sáng tạo, tự do kinh doanh không phải là quyền tuyệt đối, mà luôn phải đặt trong khuôn khổ pháp luật. 

Trước khi thực hiện bất kỳ hành vi nào, mỗi người cần tự đặt ra câu hỏi: Hành vi này có phù hợp với quy định pháp luật hay không, có gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng hay không? Sự cân nhắc đó không chỉ là trách nhiệm pháp lý, mà còn là trách nhiệm xã hội của mỗi công dân trong một xã hội văn minh, thượng tôn pháp luật.

Câu chuyện bị khởi tố vì đổ xà bần trái phép

Mới đây, Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an Đà Nẵng) đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với ba người có hành vi tổ chức chôn lấp xà bần trái phép tại khu vực đất trống cuối đường Mai Chí Thọ (phường Hòa Xuân, Đà Nẵng). Ba người gồm Trần Viết Thiệt (35 tuổi), Lê Tấn Hậu (31 tuổi), Đặng Công Bin (36 tuổi, cùng trú tại phường Hòa Xuân).

Luật sư Lê Thị Thủy (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng thời gian gần đây có nhiều vụ việc bị khởi tố, xử lý vi phạm về những hành vi mà người dân cho đó là chuyện thường, còn xem nhẹ như: đổ xà bần không đúng nơi quy định, tạt sơn để đòi nợ, gây gổ, đánh nhau, gây rối trật tự công cộng… cho thấy một thực tế về ý thức tuân thủ pháp luật của một bộ phận người dân vẫn còn chưa cao.

Điểm chung của những vụ việc là người dân không ý thức đầy đủ tính chất pháp lý của hành động mình gây ra, chỉ nhận thức đơn giản là giải quyết nhu cầu cá nhân đổ vài xe xà bần ở bãi đất trống không gây ảnh hưởng gì; tạt sơn chỉ mang tính chất hù dọa, mình chỉ được thuê chứ không phải chủ mưu, không bị truy cứu trách nhiệm, hoặc các hành vi xô xát, đánh nhau chỉ là giải quyết mâu thuẫn cá nhân.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn pháp luật, những hành vi này đều là những hành vi xâm phạm quyền, lợi ích cá nhân, tổ chức khác, gây ảnh hưởng xấu đến môi trường, trật tự quản lý xã hội… và có thể kéo theo hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

“Pháp luật Việt Nam đã có những quy định rất rõ ràng về các hành vi vi phạm pháp luật trong những lĩnh vực cụ thể nhằm duy trì trật tự, an ninh xã hội. Tuy vậy, nhiều người chỉ thực sự biết đến khi đã đứng trước cơ quan chức năng có thẩm quyền. Khi đó, cái giá phải trả không chỉ là bị xử phạt mà còn là danh dự, công việc và tương lai của chính bản thân và gia đình. Vậy nên nâng cao ý thức pháp luật trong cộng đồng vẫn luôn là nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết hiện nay”, bà Thủy chia sẻ.