Chỉ vài tuần trước, thị trường đinh ninh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tiếp tục nới lỏng chính sách. Nhưng giờ đây, trước áp lực giá cả leo thang, một kịch bản hoàn toàn đảo ngược đang thành hình.
Trên danh nghĩa, các nhà hoạch định chính sách của Fed vẫn dự báo sẽ hạ lãi suất vào cuối năm nay. Tuy nhiên, theo Wall Street Journal, nếu lắng nghe kỹ, một thông điệp khác thận trọng hơn đang dần lộ diện.
Thay vì hướng đi giảm gần như chắc chắn, nhiều quan chức bắt đầu nhấn mạnh góc nhìn “2 chiều, đó là lãi suất bước tiếp theo có thể tăng, hoặc giảm. Kịch bản dễ xảy ra nhất lúc này có lẽ là đứng yên.
Một số quan chức Fed bắt đầu nhấn mạnh cách nhìn “hai chiều” về lãi suất, cân nhắc cả tăng lẫn giảm trước các rủi ro kinh tế trái chiều (Ảnh: CBT).
Sự thay đổi này đến từ việc lạm phát đang bị đẩy lên cao bởi các mức thuế quan mới và giá dầu vọt đỉnh. Khả năng chuỗi 6 lần hạ lãi suất liên tiếp bắt đầu từ tháng 9/2024 đã chính thức kết thúc đang ngày càng lớn. Hiện tại, mặt bằng lãi suất mục tiêu của Fed đã được kéo xuống vùng 3,5-3,75%.
Chủ tịch Fed Chicago, Austan Goolsbee là một trong những người đầu tiên thẳng thắn nhắc đến khả năng đảo chiều. Ông chia sẻ trên CNBC rằng nếu lạm phát diễn biến thuận lợi, việc cắt giảm có thể tiếp tục, nhưng ông hoàn toàn có thể hình dung ra những kịch bản buộc Fed phải tăng lãi suất.
Ngay cả những nhân vật thường giữ quan điểm trung lập hoặc ủng hộ nới lỏng như Thống đốc Lisa Cook hay Christopher Waller cũng đổi giọng. Họ cho rằng áp lực giá cả từ căng thẳng tại khu vực Trung Đông khiến lạm phát kéo dài một lần nữa trở thành rủi ro lớn nhất.
Thậm chí, biểu đồ “dot plot” – kim chỉ nam quen thuộc cho thấy kỳ vọng lãi suất của 19 quan chức Fed – cũng không còn là thước đo tuyệt đối. Chủ tịch Fed San Francisco Mary Daly và chính Chủ tịch Fed Jerome Powell đều lên tiếng cảnh báo công chúng cần thận trọng khi nhìn vào các dự báo này, bởi không có một kịch bản nào là chắc chắn trong bối cảnh hiện tại.
Cú sốc giá dầu và bóng ma “lạm phát đình trệ”
Nút thắt lớn nhất trói tay Fed lúc này nằm ở thị trường năng lượng. Theo Yahoo Finance, căng thẳng kéo dài bước sang tuần thứ 5 tại vùng Vịnh đã khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa. Khoảng 15-16 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm một phần khổng lồ của nguồn cung toàn cầu, bị gián đoạn.
Hệ lụy là giá dầu thô toàn cầu đã bứt phá qua mốc 110 USD/thùng. Chỉ trong một tháng, dầu Brent tăng hơn 45%, còn dầu WTI của Mỹ tăng hơn 50%. Tại Mỹ, giá xăng trung bình toàn quốc rục rịch tiến sát mốc 4 USD/gallon, kéo theo chi phí vận tải và giá thực phẩm đội lên đáng kể.
Những con số này lập tức phả hơi nóng vào nền kinh tế. Theo CNBC, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã nâng mạnh dự báo lạm phát của Mỹ năm nay lên tới 4,2%, vượt xa mức kỳ vọng 2,7% của Fed. Chỉ số giá nhập khẩu và xuất khẩu trong tháng 2 đều ghi nhận mức tăng theo tháng mạnh nhất trong vòng 2 năm qua.
Điều này làm dấy lên nỗi lo sợ về “lạm phát đình trệ” – kịch bản tồi tệ khi giá cả leo thang nhưng tăng trưởng kinh tế lại suy yếu. Các tổ chức tài chính lớn ở phố Wall đồng loạt nâng xác suất nền kinh tế rơi vào suy thoái trong 12 tháng tới, với Moody’s Analytics đánh giá rủi ro lên tới gần 50%.
Phản ứng trước cú sốc này, giới đầu tư đã nhanh chóng định giá lại dòng tiền. Dữ liệu từ công cụ FedWatch của CME Group cho thấy, xác suất Fed tăng lãi suất trước cuối năm 2026 đã vọt lên 52%. Đây là lần đầu tiên kịch bản thắt chặt chính sách vượt ngưỡng 50%.
Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng leo lên 4,48%, mức cao nhất kể từ tháng 7 năm ngoái, trực tiếp làm tăng chi phí vay mượn của các hộ gia đình và doanh nghiệp.
Lằn ranh mong manh của nền kinh tế
Dù áp lực lạm phát đang bủa vây, Fed vẫn chưa thể mạnh tay hành động bởi thị trường lao động đang bộc lộ sự mong manh. Bức tranh việc làm đang ở trạng thái cân bằng đầy rủi ro: tuyển ít, sa thải ít.
Theo số liệu từ Wall Street Journal và Yahoo Finance, sau cú tăng vọt bất ngờ vào tháng 1, nền kinh tế Mỹ đã đánh mất 90.000 việc làm trong tháng 2, đẩy tỷ lệ thất nghiệp lên 4,4%. Nếu giá năng lượng tiếp tục neo cao, chi tiêu của người tiêu dùng và hoạt động tuyển dụng có thể bị “đánh gục”, buộc Fed phải cắt giảm lãi suất để cứu vãn nền kinh tế.
Khảo sát của Đại học Michigan cho thấy niềm tin tiêu dùng trong tháng 3 đã rớt xuống mức thấp nhất kể từ tháng 12 năm ngoái, phản ánh tâm lý bất an của người dân trước thời cuộc.
Tuy nhiên, ngưỡng để Fed tiếp tục hạ lãi suất lúc này đã trở nên rất cao. Nhiều quan chức, bao gồm Phó Chủ tịch Philip Jefferson và Chủ tịch Fed Richmond Thomas Barkin, nhận định các đợt cắt giảm vừa qua đã đưa mặt bằng lãi suất về vùng “trung tính”, tức mức không còn đủ sức kìm hãm lạm phát. Nếu tiếp tục hạ lãi suất trong lúc giá xăng dầu đang tăng, Fed có thể vô tình “tiếp thêm nhiên liệu” cho lạm phát bùng phát trở lại.
Giá dầu toàn cầu vượt 110 USD/thùng cùng nhiều yếu tố khác đang phát tín hiệu lạm phát trở thành vấn đề ngày càng lớn (Ảnh: ThinkBusiness).
Lịch sử đang đặt các nhà hoạch định chính sách vào một bài toán khó chưa từng có, nơi 2 mục tiêu cốt lõi là kiểm soát giá cả và bảo vệ việc làm đang xung đột gay gắt. Thị trường chứng khoán Mỹ đã phản ứng tiêu cực khi các chỉ số lớn xóa sạch toàn bộ mức tăng từ đầu năm 2026.
Mọi sự chú ý giờ đây đổ dồn vào cuộc họp chính sách tiếp theo của Fed diễn ra vào cuối tháng 4.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/fed-quay-xe-lieu-chu-ky-giam-lai-suat-co-khep-lai-20260330153329518.htm
