Thế hệ lao động trẻ (LĐT) đang chiếm ưu thế trong cơ cấu nhân sự của nhiều doanh nghiệp (DN), mang theo năng lượng, ý tưởng mới và sự nhạy bén với công nghệ. Tuy nhiên, song hành với tiềm năng là khoảng cách không nhỏ giữa kỳ vọng của nhà tuyển dụng và thực tế thể hiện của một bộ phận người trẻ.
Làm việc tùy hứng
Thế hệ gen Z (sinh từ 1997-2015) đang dần trở thành lực lượng chủ lực trên thị trường lao động, với phong cách làm việc mới mẻ và tư duy khác biệt. Song, chính sự khác biệt này cũng đặt ra không ít thách thức cho DN.
Tại TP HCM, nhiều nhà tuyển dụng cho biết họ đã trải qua không ít tình huống “dở khóc dở cười” khi làm việc với LĐT, từ những câu chuyện tưởng chừng hài hước đến những vấn đề khiến bộ phận nhân sự đau đầu.
Ông Nguyễn Thành Tài, Giám đốc nhân sự Công ty CP Nhựa Đại Đồng Tiến (phường An Lạc), cho biết trong quá trình tuyển dụng, không ít LĐT đến làm việc không phải vì thu nhập hay chế độ, mà đơn giản vì “thấy vui, muốn thử cảm giác đi làm”. “Có những bạn chỉ sau vài ngày đã xin nghỉ vì cảm thấy môi trường không phù hợp, đồng nghiệp không thân thiện hoặc công việc chưa đủ hấp dẫn. Trong khi đó, chi phí tuyển dụng và đào tạo của DN không hề nhỏ” – ông Tài nói.
Theo ông, DN luôn mong muốn tuyển được LĐT có kỹ năng, tinh thần trách nhiệm và khả năng gắn bó. Thế nhưng, trong thực tế, không ít trường hợp rời đi vì những lý do ngoài chuyên môn. Điều này tạo áp lực lớn trong việc duy trì lực lượng lao động ổn định, nhất là ở các DN sản xuất.
Không chỉ lĩnh vực sản xuất, ngành dịch vụ cũng đối mặt tình trạng tương tự. Bà Nguyễn Thị Phương Mỹ, chuyên viên tuyển dụng của một hệ thống nhà hàng, kể về một sinh viên năm 3 nhanh nhẹn, hoạt bát nhưng lại khiến đồng nghiệp bất ngờ khi ngày nào cũng được cha mẹ đưa đón.
Lao động trẻ năng động, sáng tạo nhưng cần hoàn thiện kỹ năng và kỷ luật để đáp ứng yêu cầu công việc
Có lần phải ở lại thêm 15 phút để dọn dẹp, phụ huynh lập tức gọi điện phản ứng: “Đi làm để trải nghiệm chứ đâu phải để bị hành”. Những ngày sau, nhân viên này liên tục xin nghỉ với các lý do như “không quen đứng lâu”, “tâm trạng không tốt”, thậm chí “buồn ngủ vì xem phim muộn”, và nghỉ việc chỉ sau 3 tuần thử việc.
“Phần lớn các bạn trẻ năng động, giao tiếp tốt, nhưng một số vẫn thiếu kỷ luật, chưa quen áp lực và còn phụ thuộc gia đình. Nhiều bạn chưa thoát khỏi tư duy học sinh – sinh viên, khiến DN phải mất thêm thời gian hướng dẫn cả kỹ năng lẫn thái độ làm việc” – bà Mỹ nhận xét.
Anh Phạm Anh Huy, quản lý một chuỗi cà phê tại phường Thủ Đức, cũng gặp nhiều tình huống tương tự: Có nhân viên đi làm 2 giờ đã xin về vì “hết năng lượng”; thậm chí có ứng viên sau 2 ngày thử việc đã đề xuất mức lương 15 triệu đồng/tháng cho vị trí ca kíp…
Học cách trưởng thành
Hiện nay, lực lượng LĐT chiếm tỉ lệ ngày càng lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực dịch vụ, công nghệ, bán lẻ và sản xuất. Theo bản tin thị trường lao động quý IV/2025, Việt Nam có khoảng 53,8 triệu lao động, trong đó 52,7 triệu người có việc làm; nhóm từ 15-34 tuổi chiếm hơn 30%.
Không chỉ đông về số lượng, thế hệ này còn mang đến nguồn năng lượng dồi dào, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng nhanh với công nghệ. Khảo sát của RMIT Việt Nam năm 2025 cho thấy trung bình gen Z chỉ gắn bó với một công việc khoảng 2,2 năm, thấp hơn so với gen Y (sinh từ 1981-1996) là 3,2 năm và gen X (sinh từ 1965-1980) là 4,3 năm.
Con số này phản ánh sự thay đổi căn bản trong cách thế hệ trẻ tiếp cận nghề nghiệp: họ không coi “làm lâu” là thước đo thành công mà tìm kiếm sự phù hợp, linh hoạt và cơ hội phát triển cá nhân. Thực tế đó buộc DN phải chủ động điều chỉnh chiến lược quản trị, đào tạo và giữ chân LĐT.
Ông Lưu Huê Tiến, Tổng Giám đốc Công ty CP Giáo dục Quốc tế SunEdu (phường Xuân Hòa, TP HCM), cho biết: “Chúng tôi luôn tìm kiếm LĐT năng động, sáng tạo và có khả năng học hỏi nhanh. Nhưng nhiều bạn có cá tính rất rõ, muốn tự do trong cách làm việc, buộc DN phải thay đổi cách quản lý”. Thay vì áp dụng khuôn mẫu cứng nhắc, DN cần linh hoạt hơn bằng cách tạo môi trường làm việc đủ linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm kỷ luật và hiệu quả, từ đó phát huy tối đa tiềm năng của họ.
Cùng góc nhìn, ông Phạm Phú Lâm, Giám đốc Công ty CP Netalink (phường Bến Thành, TP HCM), nhận định LĐT là nguồn lực giàu tiềm năng nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong quản trị. Nhiều bạn nhanh nhẹn, thích thử thách, có nhiều ý tưởng mới nhưng thiếu kiên nhẫn và muốn thấy kết quả nhanh, khiến cách quản lý truyền thống dần kém hiệu quả.
“Nếu tiếp tục áp dụng phương pháp quản lý cũ, rất dễ phát sinh xung đột và nhân sự rời đi. Do vậy, DN cần xây dựng môi trường linh hoạt hơn, đồng thời tăng cường hướng dẫn kỹ năng thực tế để bảo đảm hiệu quả công việc” – ông Lâm nhấn mạnh.
Tuy nhiên, sự thích nghi không thể chỉ đến từ phía DN. Để đáp ứng yêu cầu công việc ngày càng cao, ông Lâm khuyên LĐT cần hoàn thiện về kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và khả năng chịu áp lực. Bởi ngoài sự sáng tạo và năng lượng, đó mới là những yếu tố quyết định giúp họ phát triển bền vững trong môi trường làm việc chuyên nghiệp.
Theo kết quả khảo sát của Deloitte (Anh) mới đây từ 23.482 người gen Z và gen Y tại 44 quốc gia, cho thấy đa số không còn đặt nặng việc “leo cao hơn” (chỉ 6% đặt mục tiêu đạt vị trí lãnh đạo). Thay vào đó, họ mong muốn được phát triển toàn diện, cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân.
Dữ liệu cũng cho thấy các yếu tố như cơ hội học tập, phát triển, an toàn tài chính, giá trị công việc và sức khỏe tinh thần là chìa khóa để thu hút, giữ chân và tạo động lực cho lực lượng lao động gen Z và gen Y.
Nguồn: https://nld.com.vn/lao-dong-tre-gioi-thich-nghi-yeu-ben-bi-196260404194615833.htm
