Giới trẻ đã chuyển hẳn từ trend khoe giàu sang khoe nghèo

Những năm gần đây, ngày càng nhiều người trẻ tại Trung Quốc bắt đầu từ bỏ thói quen khoe khoang sự giàu có và thành công của thế hệ trước. Thay vào đó, họ đang đón nhận một xu hướng mới mang tên “so sánh ngược” (reverse comparison) về thu nhập và những gian truân trong cuộc sống.

Thay vì chạy đua theo các sản phẩm hàng hiệu hay cao cấp, Gen Z (những người sinh quanh năm 2000) đang lựa chọn các mặt hàng giá rẻ và thi đua xem ai có thể mua sắm với mức giá hời nhất.

Một bài đăng trên mạng xã hội có nội dung: “Bạn cùng phòng của tôi mua được hai túi bột giặt chỉ với giá 1 xu (0,01 Nhân dân tệ), làm tôi tức đến mất ngủ suốt hai đêm” đã thu hút tới 52.000 lượt thích. Một bài đăng khác viết: “Tôi nghiến răng trong tuyệt vọng sau khi biết bạn mình mua được 100 tờ giấy A4 chỉ với giá 0,99 Nhân dân tệ” (khoảng 3.500 VNĐ), cũng thu hút 9.000 lượt yêu cầu.

Gần đây, các bí kíp trực tuyến về cách sống sót chỉ với 3.000 Nhân dân tệ (khoảng 10,5 triệu VNĐ) mỗi tháng tại các thành phố cấp 1 ở Trung Quốc đại lục đã trở nên phổ biến.

• Một cuộc khảo sát về động lực đằng sau trào lưu “so sánh ngược” cho thấy:
• 55% người được hỏi cho rằng giá trị tiêu dùng đang thay đổi.
• 35% cho biết họ ưu tiên hàng chất lượng cao nhưng giá rẻ.

Chia sẻ nỗi khổ thay vì “vinh quy bái tổ”

Ngoài việc thi nhau mua hàng giá rẻ, người trẻ còn công khai chia sẻ những khó khăn trong công việc và cuộc sống khi về quê ăn Tết. Đây là một sự thay đổi lớn so với quy chuẩn trước đây – nơi mọi người luôn khao khát phô trương sự thành công để “giữ thể diện” theo truyền thống “vinh quy bái tổ”.

Trong các bữa tiệc gia đình dịp Tết, nhiều người hào hứng thảo luận về những thách thức như: tiền thưởng bị cắt giảm, tiền thuê nhà tăng, áp lực công việc lớn hoặc khó khăn khi tìm việc sau khi bị sa thải.

“Khi mọi người cùng chia sẻ thất bại, tôi không còn cảm thấy lo lắng vì bị so sánh giàu nghèo nữa; thay vào đó, tôi thấy nhẹ lòng khi biết rằng ai cũng có nỗi khổ riêng”, một cư dân mạng bình luận.

Một quan điểm khác cho rằng: “Nếu muốn người khác đối xử tốt với mình, hãy chia sẻ nỗi khổ; ngược lại, khoe giàu chỉ làm người khác khó chịu”. Một người khác đồng tình: “Nếu thừa nhận mình sống không tốt, người khác sẽ không làm khó bạn; nhưng nếu nói mình đang sống giàu sang, bạn sẽ trở thành mục tiêu (bị soi xét hoặc mượn tiền)”.

Cơ chế phòng vệ trước áp lực xã hội

Các chuyên gia cho rằng chia sẻ rắc rối cũng là cách hiệu quả để tránh bị người thân thúc ép chuyện kết hôn hay tìm đối tượng.

Yang Xueyan, giáo sư tại Đại học Giao thông Tây An, nhận định trào lưu “so sánh ngược” và chia sẻ nỗi khổ phản ánh thái độ “tỉnh táo, tự giễu và phòng vệ” của người trẻ trong giao tiếp xã hội. Bà cho biết: “Lý do chính là người trẻ đang chịu áp lực quá lớn. Họ bắt đầu rời xa chủ nghĩa tiêu dùng.”

“Trong xã hội cạnh tranh khốc liệt này, cá nhân nhận ra rằng khoe giàu chỉ mang lại sự đố kỵ và chỉ trích, trong khi tỏ ra khiêm tốn có thể coi là một biện pháp bảo vệ và hạ thấp kỳ vọng của người khác đối với họ”, bà giải thích thêm.

Việc so kè ai mua đồ rẻ hơn hay chia sẻ nỗi niềm giúp tạo ra cảm giác gần gũi, đồng thời là lối thoát cho những sự ức chế – họ đang lên tiếng phàn nàn về áp lực xã hội và cuộc đua cạnh tranh khốc liệt.

Mặt tích cực của xu hướng này là người trẻ đang quay trở lại với tiêu dùng hợp lý và tìm thấy sự an ủi thông qua trải nghiệm chia sẻ. Tuy nhiên, Giáo sư Yang cũng cảnh báo về hệ lụy tiêu cực: “Nó có thể làm giảm ý chí tiến thủ và khao khát thay đổi thực tại của người trẻ, dẫn đến tâm trạng bi quan lan rộng và làm phai nhạt cái nhìn lạc quan vào tương lai.”

Nguồn: SCMP