“Mất ngủ 2 đêm vì bạn cùng phòng mua được 2 túi bột giặt với giá chỉ 1 xu” – câu chuyện tưởng chừng như nói đùa này lại đang thu hút hàng chục nghìn lượt thích trên mạng xã hội tỷ dân.
Đây không phải là một hiện tượng cá biệt mà là minh chứng rõ nét cho trào lưu “so sánh ngược”, bộc lộ góc nhìn mới mẻ của giới trẻ Trung Quốc về tiêu dùng và áp lực cuộc sống.
Tại Trung Quốc, giới trẻ đang rộ trào lưu so sánh ngược: không khoe giàu mà thi nhau khoe ai sống tiết kiệm hơn (Ảnh: SCMP).
Xu hướng “so sánh ngược” đang lan rộng
Theo SCMP, ngày càng nhiều người trẻ Trung Quốc, đặc biệt là gen Z, đang dần từ bỏ thói quen phô trương sự giàu có hay thành đạt vốn rất phổ biến ở các thế hệ trước.
Thay vì chạy đua sở hữu những món hàng xa xỉ như túi xách Chanel cao cấp, họ đang rẽ hướng sang một trào lưu hoàn toàn mới mang tên “so sánh ngược”. Bản chất của xu hướng này là việc người trẻ tự hào khoe mức chi tiêu thấp, săn lùng hàng giá rẻ và cởi mở chia sẻ những khó khăn trong đời sống hằng ngày.
Trên các nền tảng mạng xã hội, những bài đăng “thi thố” xem ai tiêu ít tiền hơn đang tạo ra lượng tương tác bùng nổ.
Bài đăng kể về cảm giác thao thức mất ngủ vì bạn cùng phòng mua được bột giặt giá 1 xu (khoảng 0,01 nhân dân tệ) đã nhanh chóng thu hút tới 52.000 lượt thích. Một nội dung khác chia sẻ sự “tuyệt vọng” khi thấy bạn bè mua được 100 tờ giấy A4 chỉ với giá 0,99 nhân dân tệ cũng nhận về 9.000 lượt yêu thích.
Cùng với đó, những cẩm nang sinh tồn ở các thành phố hạng nhất đắt đỏ với ngân sách vỏn vẹn 3.000 nhân dân tệ/tháng (khoảng 440 USD) đang trở thành chủ đề nóng được truyền tay nhau.
Không chỉ dừng lại ở việc khoe tài săn đồ rẻ, thế hệ trẻ hiện nay còn thoải mái bộc bạch những góc khuất trong công việc và tài chính.
Thay vì khoác lên mình lớp áo hào nhoáng theo quan niệm “vinh quy bái tổ” truyền thống mỗi dịp lễ Tết về quê, họ lại hào hứng kể cho gia đình và họ hàng nghe về việc bị cắt giảm tiền thưởng, giá thuê nhà tăng cao, áp lực công sở hay những chật vật tìm việc sau khi bị sa thải.
Việc cùng nhau chia sẻ những thất bại giúp nhiều người rũ bỏ được áp lực vô hình từ sự so sánh tài sản, đồng thời tìm thấy sự nhẹ nhõm khi nhận ra ai cũng có những chật vật riêng.
Góc nhìn kinh tế và hành vi tiêu dùng
Dưới lăng kính kinh tế và tiêu dùng, trào lưu này không phải là một sự bộc phát ngẫu nhiên mà phản ánh rõ rệt những thay đổi cấu trúc sâu sắc.
Một cuộc khảo sát của tờ Xinmin Evening News chỉ ra rằng, 55% người tham gia tin rằng nguyên nhân cốt lõi của trào lưu đến từ sự thay đổi trong quan niệm tiêu dùng, trong khi 35% khẳng định họ đơn giản là ưu tiên các sản phẩm có chất lượng tốt nhưng giá thành rẻ.
Nhận định về hành vi này, chiến lược gia doanh nghiệp Gu Junhui tại Quảng Đông phân tích, việc người trẻ đổ xô mua đồ giá rẻ hay đồ cũ không đồng nghĩa với việc họ hết quan tâm đến thời trang hay chất lượng sống.
Trong giai đoạn nền kinh tế đang chuyển đổi, khả năng kiếm tiền của giới trẻ chịu nhiều hạn chế. Việc thắt chặt hầu bao để tối ưu hóa tỷ lệ “giá trị – giá tiền” là một sự lựa chọn mang tính thích nghi. Ông Gu cho rằng, nếu có điều kiện tài chính tốt hơn, nhóm nhân khẩu học này vẫn mong muốn theo đuổi một lối sống chất lượng cao.
Sự dịch chuyển từ “tiêu dùng phô trương” sang “tiêu dùng phòng thủ” cũng được giới học thuật mổ xẻ dưới góc độ tâm lý xã hội.
Giáo sư Yang Xueyan thuộc Trường Chính sách công và Quản lý (Đại học Giao thông Tây An) chỉ ra rằng, trào lưu kể khổ là biểu hiện của một thái độ “tỉnh táo, tự giễu và mang tính phòng vệ”. Trong một xã hội cạnh tranh khốc liệt, việc khoe khoang sự giàu có giờ đây bị xem là rủi ro, dễ thu hút sự soi mói, ghen tị hoặc chỉ trích.
Ngược lại, việc thừa nhận bản thân đang sống không quá tốt lại đóng vai trò như một “lớp khiên” tự vệ, giúp hạ thấp kỳ vọng từ người ngoài. Thậm chí, việc chia sẻ khó khăn còn được tận dụng như một chiến thuật hiệu quả để né tránh áp lực thúc giục kết hôn từ họ hàng.
Trào lưu so sánh ngược bùng nổ được cho là do gen Z đang chịu áp lực rất lớn và bắt đầu rời xa chủ nghĩa tiêu dùng (Ảnh: CNBC).
Mặt tích cực dễ nhận thấy của trào lưu “so sánh ngược” là đang đưa một bộ phận lớn thanh niên Trung Quốc quay trở lại với lối tiêu dùng lý trí, chắt chiu hơn và tìm thấy sự đồng cảm cộng đồng để xả stress.
Dù vậy, Giáo sư Yang Xueyan cũng đưa ra một lời cảnh báo đáng chú ý về tác động dài hạn. Việc quá quen thuộc với những lời than vãn và tâm lý an phận có thể làm thui chột tham vọng vươn lên của giới trẻ.
Nếu không được định hướng, xu hướng này có nguy cơ lan tỏa bầu không khí bi quan sâu rộng, khiến nguồn nhân lực tương lai trở nên kém lạc quan và thiếu động lực thay đổi thực tại trong kỷ nguyên kinh tế mới.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/gioi-tre-trung-quoc-khoe-kho-thay-vi-khoe-giau-ro-trao-luu-so-sanh-nguoc-20260308175123586.htm
