‘Hà Nội phải được định vị là trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia’

Sáng 10/1, tại trụ sở Thành ủy Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về đề xuất xây dựng quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm gắn với hoàn thiện thể chế đáp ứng yêu cầu phát triển; dự kiến mô hình phát triển kinh tế – xã hội và thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Nhiều lãnh đạo bộ, ban, ngành Trung ương cùng dự.

Phát biểu tại buổi làm việc, Tổng Bí thư đánh giá thời gian qua Hà Nội đã tập trung chỉ đạo trực diện các vấn đề bức xúc, kéo dài như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, ngập úng, trật tự đô thị, an toàn thực phẩm. Đặc biệt, công tác giải phóng mặt bằng, triển khai các dự án hạ tầng đô thị từng ách tắc nhiều năm nay đã được đẩy nhanh.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư cho rằng Thủ đô vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác tương xứng. Những tồn tại về giao thông, môi trường, hiệu quả sử dụng nguồn lực và chất lượng quản trị là phép thử trực tiếp với năng lực quản trị Thủ đô và tổ chức thực thi.

Nhấn mạnh Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt phát triển có ý nghĩa lịch sử, Tổng Bí thư khẳng định vai trò của Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Vì vậy, Hà Nội “không thể phát triển theo tư duy của một địa phương lớn, mà phải được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia, có vai trò dẫn dắt, định hình các mô hình phát triển, tư duy mới”.

Tổng Bí thư lưu ý mỗi vấn đề Hà Nội giải quyết thành công và hiệu quả, từ quản trị đô thị, tổ chức không gian phát triển, xử lý ùn tắc, ô nhiễm, ngập úng đến kỷ luật đầu tư công, cải cách hành chính và chuyển đổi số sẽ tác động lớn đến cách nghĩ, cách làm của các địa phương và cả nước. “Hà Nội chậm, cả nước sẽ chậm”, ông nói.

Người đứng đầu Đảng nhấn mạnh quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm phải là công trình của trí tuệ, trách nhiệm và khát vọng phát triển; quy hoạch hôm nay sẽ quyết định Hà Nội sau 50 năm, 100 năm. Ông cơ bản thống nhất với những định hướng lớn trong quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, trong đó có ý tưởng chuyển từ quy hoạch “5 vùng đô thị, 5 trục không gian, 5 khu vực đô thị, đô thị vệ tinh” sang mô hình “đa cực – đa trung tâm, đa tầng – đa lớp”.

Tổng Bí thư đề nghị bám sát 7 yêu cầu, trước hết quy hoạch Thủ đô phải đặt Hà Nội trong tổng thể phát triển đất nước, lấy con người làm trung tâm, chất lượng sống làm thước đo cao nhất. Phát triển Hà Nội phải hài hòa giữa hiện đại và truyền thống, mở rộng và bảo tồn. Quy hoạch phải đi trước một bước, có tầm nhìn xa, không gian phát triển mở, tạo dư địa cho các thế hệ mai sau.

Hà Nội phải được quy hoạch như một trung tâm sáng tạo, tri thức, đổi mới của quốc gia; bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn xã hội. Việc xây dựng quy hoạch cần khoa học, dân chủ, công khai, minh bạch, lắng nghe ý kiến của các nhà khoa học, trí thức, chuyên gia trong và ngoài nước và nhân dân. Tổng Bí thư lưu ý phải kiên định, nhất quán, không để quy hoạch bị bẻ cong bởi lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm, tư duy nhiệm kỳ.

Về thể chế phát triển Thủ đô, Tổng Bí thư đánh giá cao sự chủ động của Hà Nội trong tổng kết, đánh giá và đề xuất nghị quyết mới của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội. Ông cũng đánh giá cao nội dung đề xuất sửa đổi Luật Thủ đô với 4 nhóm nội dung lớn và 31 cơ chế, chính sách.

Tổng Bí thư nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này cần tiếp cận với tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn, tạo cơ sở pháp lý vượt trội đủ mạnh để Hà Nội phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế đặc thù, mạnh dạn thí điểm mô hình mới, cách làm mới. Tinh thần xuyên suốt là “trao quyền mạnh hơn – phân cấp, phân quyền toàn diện hơn – trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn”, đúng với yêu cầu “Hà Nội quyết – Hà Nội làm – Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Tổng Bí thư đề nghị Hà Nội khai mở động lực mới, kiên định mục tiêu tăng trưởng liên tục 2 con số. Trước mắt, thành phố phải hoàn thành mục tiêu tăng trưởng ít nhất 11% trong năm 2026. Để đạt được, điều cốt lõi không nằm ở mở rộng quy mô bằng mọi giá mà ở việc xác lập mô hình tăng trưởng mới, dựa chủ yếu vào tăng năng suất lao động bằng tri thức, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực.

Ủng hộ những giải pháp của Hà Nội giải quyết 5 điểm nghẽn gồm úng ngập, ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường, an toàn thực phẩm, Tổng Bí thư yêu cầu giao thẩm quyền tối đa cho Hà Nội để tự giải quyết thay vì phê duyệt nhiều tầng nấc. Tinh thần là Hà Nội phải làm ngay, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả và làm đến cùng.

Tại buổi làm việc, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Hà Nội đã thực hiện các nhiệm vụ “xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái” rất nhanh, bài bản và hiệu quả. Ông biểu dương công tác giải phóng mặt bằng các dự án Vành đai 1, Vành đai 4 – Vùng Thủ đô.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh 3 định hướng lớn của Thủ đô gồm: quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm; nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 15; sửa đổi Luật Thủ đô. Ông tán thành Luật Thủ đô sửa đổi theo hướng phân quyền triệt để cho Hà Nội, mở rộng không gian sáng tạo, coi thể chế là yếu tố cạnh tranh quốc gia và quốc tế.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng việc sửa đổi Luật Thủ đô và ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho Hà Nội là yêu cầu tất yếu. Phân cấp, phân quyền mạnh mẽ sẽ tạo điều kiện để Hà Nội phát huy tính chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì mục tiêu chung.

Vũ Tuân