Vừa qua, Phòng Cảnh sát Kinh tế, Công an TP Hà Nội phối hợp cùng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội đã tiến hành kiểm tra đột xuất cơ sở kinh doanh giò chả Yến Hiền tại số 5B phố Nguyễn Thiện Thuật, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Tại đây, lực lượng chức năng bắt quả tang cơ sở này đang sản xuất 300kg giò chả có chứa hàn the. Thừa nhận với cơ quan chức năng, chủ cơ sở cho hay đã sử dụng hàn the để chế biến giò, chả từ năm 2022. Mục đích là làm giòn và kéo dài thời gian bảo quản, chống mốc, ôi thiu cho thực phẩm.
Cho biết thêm, từ khi hoạt động đến nay, cơ sở này đã tung ra thị trường Hà Nội khoảng 300 tấn giò chả chứa hàn the.
Điều đáng nói, hàn the là chất bị cấm trong chế biến thực phẩm vì gây hại đối với sức khỏe.
Cơ quan chức năng kiểm tra các mẫu giò chả tại cơ sở Yến Hiền (Ảnh: Công an TP Hà Nội).
Chất độc khó nhận diện
Hàn the là một loại muối ở dạng tinh thể màu trắng, không mùi, không vị, ít tan trong nước nguội nhưng tan nhiều trong nước nóng, có khả năng diệt khuẩn và nấm.
Nhờ vào các đặc tính trên, hàn the được sử dụng khá phổ biến trong ngành công nghiệp sản xuất các chất tẩy rửa, chất làm mềm nước, chất khử trùng và thuốc trừ sâu. Ngoài ra nó cũng được sử dụng làm men thủy tinh, men gốm, thủy tinh và làm cứng, đồ gốm sứ.
Bên cạnh đó, hàn the là một chất tạo kết cấu, có tính chất sát khuẩn nhẹ, hạn chế quá trình lên men, chống nấm mốc, tăng độ dẻo dai cho một số sản phẩm thực phẩm có nguồn gốc từ thịt, cá…
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, việc sử dụng hàn the trong thực phẩm ở Việt Nam có nguồn gốc từ dân gian.
Trước đây, khi khoa học an toàn thực phẩm chưa phát triển, người dân cho hàn the vào giò, chả, các món làm từ bột gạo, tinh bột như bún, bánh cuốn, bánh đúc, bánh tẻ, mì… với mục đích làm sợi bún dai hơn, bánh mềm hơn, sản phẩm bóng đẹp và ít bị nát.
“Ngày xưa, người ta thấy cho hàn the vào thì bún không bở, bánh không nhão, trông ngon mắt hơn nên dùng. Khi đó, khái niệm về độc tính mạn tính hay tích lũy trong cơ thể gần như chưa được biết tới”, PGS Thịnh phân tích.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của khoa học, hàn the đã được chứng minh là chất độc hại, không có giá trị dinh dưỡng và tuyệt đối không được phép sử dụng trong thực phẩm. Chất này có thể tích tụ dần trong cơ thể, đặc biệt ở gan, thận, não và mô thần kinh, gây ra nhiều hệ lụy lâu dài.
“Nguy hiểm nhất của hàn the là không gây chết người ngay hoặc không có dấu hiệu ngộ độc cấp tính, nên nhiều cơ sở vì lợi nhuận vẫn lén lút sử dụng”, PGS Thịnh nhấn mạnh.
Theo Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia, hàn the có khả năng gây ngộ độc mạn tính nếu sử dụng với hàm lượng thấp trong thời gian dài, đặc biệt đối với phụ nữ mang thai và trẻ em.
Thường xuyên sử dụng thực phẩm chứa chất này có thể dẫn đến những rối loạn tiêu hóa, hấp thụ, chuyển hóa chất dinh dưỡng, gây tổn hại đến gan, thận và não bộ.
Ngộ độc cấp tính cũng có thể xảy ra sau 6-8 giờ tiêu thụ hàn the với liều lượng khoảng 5 gam trở lên, với các triệu chứng như buồn nôn, nôn, tiêu chảy, xuất huyết đường tiêu hóa; đau đầu, hôn mê, co giật; mạch đập nhanh, trường hợp nặng sẽ tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, sốc; xuất hiện ban đỏ trên da, có thể có ở lòng bàn tay, mông, miệng, họng đỏ.
Không thể phân biệt thực phẩm chứa hàn the bằng mắt thường
Theo PGS Thịnh, không có phương pháp phân biệt thực phẩm chứa chất cấm hoàn toàn bằng mắt thường, nhưng người tiêu dùng vẫn có thể lưu ý một số dấu hiệu nghi ngờ.
“Thực phẩm tự nhiên không thể hoàn hảo như quảng cáo. Nếu thấy quá dai, quá bền, quá đẹp một cách bất thường, người tiêu dùng cần cảnh giác ngay”, PGS Thịnh nhấn mạnh.
Về hình thức, thực phẩm chứa chất cấm thường dai bất thường, bóng loáng, cứng và “đẹp hoàn hảo” so với sản phẩm tự nhiên. Sợi bún giòn dai, giò chả mịn một cách bất thường, không bị khô hay bở.
Khi ăn, sản phẩm có thể dai quá mức, thiếu mùi thơm tự nhiên. Với giò chả, cảm giác khô cứng, nhai rất lâu không nát là dấu hiệu đáng nghi. Ngoài ra, các sản phẩm này thường có thời gian bảo quản lâu.
PGS Thịnh cho biết, tại nhà có thể dùng giấy quỳ tím để thử. Hàn the có tính kiềm, sẽ làm giấy quỳ chuyển xanh.
Một cách thử nghiệm khác cũng được khuyến cáo là sử dụng giấy nghệ. Thực phẩm có chứa hàn the sẽ làm giấy nghệ chuyển từ màu vàng sang đỏ cam.
“Tuy nhiên, cách an toàn nhất vẫn là mua thực phẩm ở cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng, hoặc tự làm”, ông khuyến cáo.
Về lâu dài, ông cho rằng cần tăng cường thanh tra, xử phạt nghiêm, kể cả truy cứu trách nhiệm hình sự với các vụ vi phạm lớn, đồng thời giáo dục nâng cao nhận thức của cả người sản xuất lẫn người tiêu dùng để hạn chế các sự việc tương tự tiếp tục xảy ra.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/ha-noi-phat-hien-300kg-gio-cha-ban-han-the-am-tham-dau-doc-nguoi-an-20260120101540091.htm
