Hai quốc gia sẽ đón năm 1405 vào giữa năm 2026

Trong khi phần lớn thế giới đang hối hả với nhịp sống của năm 2026, người dân tại Iran và Afghanistan lại đang chuẩn bị những công đoạn cuối cùng để bước sang năm 1405. Đây không phải là một câu chuyện xuyên không hay giả tưởng mà là thực tế sống động về việc sử dụng lịch Solar Hijri. Đây là một trong những hệ thống đo lường thời gian độc đáo và sở hữu độ chính xác cao nhất lịch sử nhân loại vẫn còn được duy trì cho đến ngày nay.

Điểm khác biệt lớn nhất khiến khách du lịch thường xuyên cảm thấy ngỡ ngàng khi đặt chân đến các quốc gia này chính là con số hiển thị trên các văn bản hành chính, tờ báo địa phương và đồng hồ công cộng. Lịch Solar Hijri cũng có cùng điểm mốc khởi đầu là năm di cư của nhà tiên tri Muhammad giống như lịch Hồi giáo phổ biến tại các nước Ả Rập. Tuy nhiên, thay vì dựa trên chu kỳ mặt trăng vốn thường xuyên thay đổi, hệ thống này lại dựa hoàn toàn vào chu kỳ quay của Trái Đất quanh Mặt Trời, tạo nên một sự ổn định về mùa màng qua hàng ngàn năm.

Năm mới của người dân tại đây không bắt đầu vào ngày 1 tháng 1 theo quy ước quốc tế. Thay vào đó, thời khắc giao thời được tính vào đúng thời điểm xuân phân, thường rơi vào khoảng ngày 21 tháng 3 dương lịch hằng năm. Lễ hội này được gọi là Nowruz, một di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, đánh dấu sự kết thúc của mùa đông giá rét và khởi đầu của một mùa xuân tràn đầy sức sống.

Do đó, trong suốt khoảng thời gian từ đầu năm 2026 cho đến trước ngày 21 tháng 3, người dân nơi đây vẫn đang hoàn tất những công việc cuối cùng của năm 1404. Chỉ khi tiếng chuông giao thừa Nowruz vang lên đúng lúc mặt trời đi qua xích đạo, họ mới chính thức bước sang năm 1405.

Hệ thống lịch này luôn được các nhà khoa học và thiên văn học trên toàn thế giới đánh giá rất cao. Điểm ưu việt của nó nằm ở chỗ thay vì sử dụng các quy tắc bù nhuận cố định có phần cứng nhắc như lịch Gregorius, lịch Solar Hijri xác định thời điểm bắt đầu năm mới bằng các quan sát thực tế tại các đài thiên văn hiện đại. Điều này giúp các tháng trong năm luôn khớp hoàn hảo với các hiện tượng thời tiết và tự nhiên, biến nó trở thành niềm tự hào lớn lao về trí tuệ và di sản khoa học của người dân vùng Trung Đông qua nhiều thế kỷ.

Mặc dù Công lịch vẫn đóng vai trò quan trọng trong các giao dịch quốc tế, hoạt động ngoại giao và kinh tế toàn cầu, nhưng đời sống tinh thần và mọi hoạt động nội bộ tại Iran hay Afghanistan đều vận hành theo nhịp điệu riêng biệt. Từ các kỳ nghỉ lễ, kế hoạch học tập cho đến các văn bản pháp lý quốc gia, tất cả đều hướng về con số 1405 sắp tới. Sự tồn tại song song của các hệ thống lịch pháp này tạo nên một nét đặc sắc văn hóa vô cùng hiếm hoi, nhắc nhở chúng ta rằng khái niệm về thời gian trên hành tinh này vốn dĩ rất đa dạng, phong phú và đầy rẫy những điều bất ngờ thú vị.

Việc sử dụng một hệ thống lịch riêng không hề gây ra sự cô lập mà trái lại, nó bảo tồn một bản sắc dân tộc mạnh mẽ trước làn sóng toàn cầu hóa. Những du khách phương Tây khi đến đây vào dịp tháng 3 thường cảm thấy như được sống trong hai thế giới cùng một lúc, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa qua những con số trên mặt đồng hồ. Chính sự khác biệt này đã biến hành trình khám phá Iran hay Afghanistan thành một trải nghiệm độc nhất vô nhị, nơi thời gian được định nghĩa bởi những vì sao và sự luân chuyển của đất trời.