Hàng chục nghìn nhân sự công nghệ ‘bị sa thải vì AI’

Dẫn số liệu từ công ty nghiên cứu RationalFX (Anh) dựa trên các thông báo sa thải của doanh nghiệp, thống kê của cơ quan quản lý lao động và website theo dõi việc làm trong lĩnh vực công nghệ, Nikkei Asia cho biết tổng cộng 78.557 người trong ngành công nghệ đã bị sa thải giai đoạn 1/1-1/4, trong đó Mỹ chiếm 76,7%. Trong số này, gần một nửa số việc làm bị cắt giảm trên toàn cầu (tương đương 37.638 công việc) có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc triển khai AI và tự động hóa quy trình làm việc.

Trước đó, một số báo cáo cho thấy AI đang khiến quá trình sa thải diễn ra nhanh hơn. Vào tháng 3, AI được đề cập là nguyên nhân hàng đầu gây sa thải ở Mỹ, chiếm một phần tư trong hơn 60.000 trường hợp cắt giảm đã công bố. Trên toàn cầu, theo khảo sát của Đại học Duke và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ với 750 giám đốc tài chính (CFO), số vụ sa thải được gán cho AI trong năm 2026 dự báo cao gấp 9 lần so với 2025.

Tuy nhiên, một thống kê khác từ công ty phân tích tuyển dụng TrueUp công bố đầu tuần lại cho thấy, các nhà tuyển dụng cũng đang tìm kiếm hơn 67.000 vị trí kỹ sư phần mềm toàn cầu, mức cao nhất trong hơn ba năm. Số lượng tin tuyển dụng tăng gấp đôi kể từ khi chạm đáy vào giữa 2023. Riêng ba tháng đầu năm 2026, số tin tuyển dụng tăng 30%, cho thấy nhu cầu việc làm trong lĩnh vực công nghệ phục hồi rõ rệt.

“Phần lớn luận điểm ‘AI thay thế kỹ sư công nghệ’ không dựa trên dữ liệu tuyển dụng, ít nhất cho đến nay”, Amit Taylor, người sáng lập TrueUp, nói với Business Insider.

TrueUp theo dõi hơn 260.000 vị trí tuyển dụng đang mở tại 9.000 công ty công nghệ, tập trung vào startup và các hãng đã niêm yết trên sàn chứng khoán. Trong phạm vi này, nhu cầu về kỹ sư phần mềm vẫn rất mạnh, trong khi vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo “bùng nổ”, theo Taylor.

“Có thể AI sẽ thu hẹp một số vai trò, hoặc có thể khiến kỹ sư giỏi trở nên quý giá đến mức các công ty sẽ phải cạnh tranh gay gắt”, Taylor nói. “Hiện nhu cầu về nhân tài hàng đầu rất cao và sẽ tiếp tục thời gian tới”.

Tuy nhiên, theo Babak Hodjat, Giám đốc phụ trách AI tại Cognizant, một trong những nhà cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin lớn nhất thế giới, có thể phải đợi thêm một năm nữa, tác động AI đến thị trường lao động mới thực sự rõ ràng.

“Đôi khi, AI trở thành vật tế thần từ góc độ tài chính, chẳng hạn khi một công ty tuyển quá nhiều người, hoặc muốn thu hẹp quy mô, nhưng lại đổ lỗi cho trí tuệ nhân tạo”, Hodjat nói với Nikkei Asia. “Sẽ cần 6 tháng, 9 tháng hoặc một năm nữa trước khi các công ty bắt đầu thấy được lợi ích thực sự về năng suất nhờ AI. Giờ là giai đoạn chuyển đổi”.

Theo Hodjat, dù những công cụ như OpenClaw có thể giúp doanh nghiệp triển khai tác nhân AI nhanh với ít yêu cầu kỹ thuật hơn, chúng vẫn thiếu tính bảo mật và độ tin cậy cần thiết. Người này cũng cho biết, Cognizant không có ý định sa thải nhân viên khi các trợ lý AI trở nên giỏi hơn. Thay vào đó, công ty hướng đến việc giúp nhân viên thành thạo AI nhằm tăng năng suất và có khả năng đảm nhận nhiều công việc hơn, cũng như tuyển dụng nhiều sinh viên mới tốt nghiệp.

“Sẽ có rất nhiều người ra trường không tìm được việc làm vì chưa có đủ chuyên môn về AI. Bạn phải tuyển họ, phải cho họ học hỏi trong quá trình làm việc về cách sử dụng AI trong các lĩnh vực khác nhau”, Hodjat nói thêm. “So với việc thuê nhân viên có kinh nghiệm, phương pháp này rẻ hơn và nhanh hơn”.

Bảo Lâm tổng hợp