Hàng giả, hàng nhái tràn lan trên mạng: Cuộc chiến không đơn giản

Phát hiện 47.800 sản phẩm có dấu hiệu hàng giả, hàng nhái

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, thương mại điện tử đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Tuy nhiên mặt trái của không gian mạng là tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng, đặc biệt là thực phẩm chức năng (TPCN), ngày càng diễn biến phức tạp.

Tại diễn đàn, ông Võ Tân Thành (Phó chủ tịch VCCI) cho rằng nhiều đối tượng đã lợi dụng kẽ hở của thương mại điện tử để gian dối, cung cấp sản phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Những sản phẩm này không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp làm ăn chân chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí tính mạng người tiêu dùng.

Bà Lê Thị Hà (Trưởng phòng quản lý hoạt động Thương mại điện tử – Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương) cho biết chỉ trong năm qua đã phát hiện 47.800 sản phẩm có dấu hiệu hàng giả, hàng nhái, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ – con số tăng mạnh so với các năm trước. Tính đến ngày 2-12-2025, cơ quan chức năng đã yêu cầu gỡ bỏ hơn 13.700 gian hàng vi phạm.

Theo bà Hà, Luật Thương mại điện tử vừa được thông qua và sẽ có hiệu lực từ 1-7, với 7 điểm mới nổi bật. Đáng chú ý, luật mở rộng phạm vi điều chỉnh sang cả sản phẩm số, đồng thời tăng cường định danh điện tử nhằm làm rõ “mua của ai – mua cái gì – chất lượng ra sao”.

Ở góc độ quản lý chuyên ngành, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM Phạm Khánh Phong Lan cảnh báo tình trạng sản xuất thực phẩm chức năng theo kiểu “công nghệ xô chậu”.

Theo bà Lan, không thể chỉ thấy sản xuất tại nhà máy đạt chuẩn GMP là tin ngay, mà phải hậu kiểm. Bởi tiêu chuẩn đó được xác định trong quá trình kiểm tra, nhưng sau đó họ có thực hiện đúng không lại là vấn đề khác.

Thực tế cho thấy doanh số nhà thuốc hiện nay phần lớn đến từ thực phẩm chức năng. Và hiện nay lại bán online khiến mặt hàng này càng dễ tiêu thụ. Công an đã phát hiện nhiều vụ làm giả thực phẩm chức năng trị giá hàng chục, thậm chí hàng trăm tỉ đồng.

“Làm giả thực phẩm chức năng rất dễ. Sản phẩm nào bán tốt thì chẳng bao lâu sẽ có hàng giả. Vi phạm trên môi trường mạng cũng xử lý như trong môi trường truyền thống. Vấn đề là làm sao phát hiện, vì môi trường mạng không ổn định. Cuộc chiến này không đơn giản” – bà Lan nói.

Quy trình xử lý còn nhiều bất cập

Từ phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Phương Sơn – Giám đốc đối ngoại Amway Việt Nam – cho biết riêng năm 2025, doanh nghiệp đã đề nghị các sàn thương mại điện tử gỡ bỏ 822 đường link vi phạm.

Tuy nhiên theo bà Tạ Dịu Hương (Trưởng ban pháp chế Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam), quy trình xử lý hiện nay còn nhiều bất cập, việc gỡ link vi phạm có khi kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm. Các doanh nghiệp kiến nghị sàn thương mại điện tử cần siết điều kiện đăng bán, yêu cầu giấy ủy quyền phân phối hợp pháp với các sản phẩm đặc thù.

Ông Nguyễn Thuận Đạt (Giám đốc điều hành ĐAFC – đại diện Tập đoàn Liên Thái Bình Dương) cũng cho rằng gian lận thương mại trên không gian mạng không chỉ gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp chính hãng mà còn ảnh hưởng đến uy tín quốc gia. Nếu không xử lý nghiêm, Việt Nam có nguy cơ bị gắn nhãn thị trường rủi ro cao về sở hữu trí tuệ, khiến các thương hiệu lớn e dè khi đầu tư, mở rộng thị trường.

Tại diễn đàn, các đại biểu thừa nhận thách thức lớn nhất hiện nay là môi trường mạng biến động liên tục. Dù thông tin trên nền tảng có thể đúng, nhưng khi giao hàng, người bán vẫn có thể trà trộn hàng giả. Vì vậy bên cạnh công nghệ, việc tiếp nhận và xử lý khiếu nại cần có sự giám sát chặt chẽ của con người, cùng chế tài đủ mạnh để răn đe.