Hát nhép vì áp lực lịch diễn là không thuyết phục

* Chào giảng viên Thanh Lan, trong kỷ nguyên công nghệ, ranh giới giữa việc sử dụng backing track, autotune để “hỗ trợ kỹ thuật” và việc “biểu diễn không trung thực” nên được hiểu như thế nào?

– Giảng viên Thanh Lan: Theo tôi, cần nhìn nhận rõ rằng công nghệ sinh ra để hỗ trợ, không phải để thay thế hoàn toàn người nghệ sĩ. Trong phòng thu, các công cụ như autotune hay mixing giúp hoàn thiện một sản phẩm âm thanh chỉn chu.

Tuy nhiên, trong đào tạo, tôi không cho sinh viên hay ca sĩ theo học sử dụng những phương tiện này. Người học cần làm chủ giọng hát tự nhiên, nhận ra điểm yếu để cải thiện. Còn trên sân khấu, việc sử dụng backing track là cần thiết trong một số trường hợp, ví dụ khi cần phần bè mà điều kiện không cho phép có nhóm hát trực tiếp. Nhưng nếu sử dụng để che lấp hoàn toàn giọng hát thật thì đã đi sang một ranh giới khác, cần được cân nhắc.

Góc nhìn của Thanh Lan về hát nhép

* Từ góc độ chuyên môn, chị thấy việc hát nhép, hát đè kéo dài ảnh hưởng như thế nào đến ca sĩ?

– Nếu người ca sĩ vẫn duy trì luyện tập đều đặn thì kỹ thuật không mất đi ngay, nhưng điều dễ thấy là sự thiếu tập trung vào ca khúc. Khi đã có sự hỗ trợ từ thiết bị, người nghệ sĩ dễ dành nhiều sự chú ý cho phần hình ảnh hơn là xử lý âm nhạc. Lâu dần có thể hình thành thói quen phụ thuộc, từ đó lạm dụng việc hát nhép.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng việc hát nhép đôi khi đến từ những yếu tố khách quan. Có những chương trình trực tiếp truyền hình yêu cầu đảm bảo sự đồng bộ âm thanh cho toàn bộ tiết mục, hoặc mang tính trình diễn cao, ưu tiên phần hình ảnh. Khi đó, nghệ sĩ buộc phải tuân theo yêu cầu chung của nhà tổ chức.

* Nhiều nghệ sĩ cho rằng lịch diễn dày đặc, sức khỏe không đảm bảo là nguyên nhân khiến họ khó hát live. Quan điểm của chị ra sao?

– Đúng là lịch diễn dày, thiếu ngủ hay sức khỏe không ổn định sẽ ảnh hưởng đến cột hơi và chất lượng biểu diễn. Nhưng theo tôi, đó chưa phải là lý do đủ thuyết phục. Người nghệ sĩ cần có sự chủ động trong việc sắp xếp thời gian và giữ gìn thể lực. Đây là yếu tố quan trọng để duy trì phong độ lâu dài. Khán giả luôn mong muốn được nghe giọng hát thật, dù có thể không hoàn hảo tuyệt đối nhưng mang lại cảm xúc chân thật.

* Có ý kiến cho rằng đào tạo hiện nay đang thiên về “ca sĩ phòng thu”. Giảng viên Thanh Lan nghĩ sao về điều này?

– Ở các cơ sở đào tạo chính quy, chúng tôi vẫn chú trọng rèn luyện kỹ thuật và sửa từng nhược điểm cho sinh viên. Ngoài giờ học, các bạn cũng có thể trao đổi thêm với giảng viên để hoàn thiện bản thân. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở thái độ của người học. Nếu không nghiêm túc rèn luyện ngay từ đầu, khi bước ra môi trường làm nghề thực tế, các bạn rất dễ gặp áp lực và khó duy trì khả năng hát live ổn định.

* Các chương trình bán vé có nên công khai rõ ràng với khán giả là việc hát live hay hát đè bao nhiêu % không? Theo chị trình độ hát nhép hát đè hiện nay có tinh vi đến mức khó phát hiện không?

– Không chương trình hay tổ chức nào sẽ công khai, họ chỉ thông báo đây là chương trình ghi hình hay không thôi, và sẽ thông báo trước giờ diễn ra. Hiện thời chưa có quy định về việc hát nhép trong bất cứ show diễn nào trừ những sự kiện truyền hình trực tiếp phải đảm bảo 100% chất lượng âm thanh cho toàn bộ chương trình như những chương trình của các đài truyền hình phục vụ mang tính chính trị hoặc đại chúng về các dịp lễ hội. 

* Theo chị, cần làm gì để hạn chế tình trạng “biểu diễn không trung thực”?

– Theo tôi, trước hết vẫn là ý thức của người nghệ sĩ. Có nhiều anh chị hoạt động với lịch diễn dày nhưng vẫn đảm bảo chất lượng biểu diễn, nên việc hạn chế hát nhép là điều có thể làm được. Bên cạnh đó, vai trò của đơn vị tổ chức và yêu cầu chương trình cũng rất quan trọng. Thực tế, như đã nói, có những trường hợp bắt buộc phải lip-sync để đảm bảo tính đồng bộ và yêu cầu kỹ thuật của sân khấu. Vì vậy, vấn đề cần được nhìn nhận đa chiều. Quan trọng là ở những điều kiện cho phép, người nghệ sĩ nên ưu tiên giọng hát thật – đó cũng là cách tạo nên sự kết nối bền vững với khán giả.

* Cảm ơn giảng viên Thanh Lan đã dành thời gian chia sẻ!